Ямал: Арктика мұзды үстің қызыл теңізінің қуаты

Кіріспе

1992 жылы салынған Арктика класындағы мұзқұрғақ кеме.

«Ямал» (Ямал) – Ресейдің «Атомфлот» (бұрынғы Мурманск кеме компаниясы) операторы басқаратын ядролық қуатты мұзқұрғақ кеме. Ол Солтүстік-Батыс Сібірдегі Ямал түбегінің атымен аталады; атауы ненец тілінде «Жердің соңы» деген мағына береді. 1986 жылы Ленинградта құрылысы басталған және 1992 жылдың қазанында Кеңес Одағының ыдырауынан кейін пайдалануға берілді. Кеме жолдарды ашық ұстау және Арктика аймағына экскурсияларға жолаушыларды тасымалдау сияқты мақсатына сәйкес жұмыс істеді. 1994 жылдың шілдесінде «Ямал» Ұлттық Ғылым Қоры (NSF – АҚШ) ұйымымен бірге Солтүстік полюске ресми алғашқы сапарын тойлау үшін экспедиция жасады. Дәл солтүстік полюсте (GPS және Inmarsat спутниктік координаттарымен расталған) экипаж бен жолаушылар барбекюмен тойлады. Кеменің 90/90 координаттарына байланысты, кеме капитаны (Смирнов) Уилл Раунтри (АҚШ) осы жерде алғаш жүзген адам ретінде тіркеді (1994 жылдың 21 шілдесі) – су температурасы мұздың түсу температурасынан төмен болды, ал желдің күші шамамен болды. 2007 жылы Льюис Гордон Пьюг «Ямал» бортында Солтүстік полюске бір шақырым жүзіп өтті. «Ямал» қос қабырғалы конструкциямен жабдықталған. Сыртқы қабырға мұз кездесетін жерлерде және басқа жерлерде әртүрлі қалыңдыққа ие, ал үйкелісті азайту үшін полимерлік жабынмен жабылған. Ішкі және сыртқы қабырғалар арасында мұзды бұзуға көмектесетін су балласты жүйе орналасқан. Мұзды бұзуға көмектесетін тағы бір құрылғы – ауа көпіршіктерін шығаратын жүйе, ол су бетінен төменге ауа таратады. «Ямал» алға немесе артқа қарай қозғала отырып мұзды сындыра алады. «Ямал» – Ресейдің мұзқұрғақ кемелерінің қатарындағы ең қуатты кемелердің бірі. Бұл кемелер реакторларын салқындату үшін суық сумен жүзуге тиіс, сондықтан олар Оңтүстік жарты шарға сапарлар жасау үшін тропиктік аймақтардан өте алмайды. «Ямал» бір тікұшақ және бірнеше «Зодиак» қайықтарымен жабдықталған. Навигация, телефон, факс және электрондық пошта қызметтерін ұсынатын радио және спутниктік байланыс жүйелері орнатылған. Кемеде үлкен асхана (бір уақытта 100 жолаушыны қабылдай алады), кітапхана, жолаушылар лаунжы, аудитория, волейбол алаңы, спорт залы, жылытылатын жүзу бассейні, сауна және медициналық пункт бар. «Ямал» 50 жолаушы кабинасымен және люкстермен жабдықталған, олардың барлығында дәретхана, сыртқы терезелер, теледидар және жұмыс үстелі бар. «Ямал» Солтүстік полюске жыл сайынғы экспедицияларды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды, ол туристерді қауіпсіз түрде жеткізе алатын сирек кемелердің бірі болды. 1993 жылдан бастап мұзқұрғақ кеме Мурманск кеме компаниясымен жұмыс істеді, ал 2001–2008 жылдары операция Мурманск кеме компаниясы мен Poseidon Expeditions компаниясының бірлескен жұмысымен жүзеге асырылды. «Ямал» Солтүстік полюске барлығы 47 сапар жасады.

Yamal (Ямал) is a Russian nuclear powered icebreaker operated by Atomflot (formerly by the Murmansk Shipping Company). She is named after the Yamal Peninsula in Northwest Siberia; the name means End of the Land in Nenets. Laid down in Leningrad in 1986, and commissioned in October 1992, after the breakup of the Soviet Union, she filled her designed role of keeping shipping lanes open and also carried passengers on Arctic excursions. In July 1994 Yamal took an excursion to the North Pole, with the NSF (National Science Foundation – US), to celebrate the official maiden voyage. While at the exact North Pole (verified by GPS & Inmarsat satellite coordinates) the crew and passengers celebrated with a barbeque – the ambient temperature was (wind gusts were measured at ). Because of the ship 90/90 coordinates the ship captain (Smirnov) organized a swimming party with Will Rountree (US) being recorded as the first person to ever swim there (21 July 1994) – water temperature was below freezing, ranging from In 2007 Lewis Gordon Pugh swam a kilometer at the North Pole, having sailed there aboard Yamal. Yamal is equipped with a double hull. The outer hull is thick where ice is met and elsewhere and has a polymer coating to reduce friction. There is water ballast between the inner and outer hulls which can be shifted in order to aid icebreaking. Icebreaking is also assisted by an air bubbling system which can deliver of air from jets below the surface. Yamal can break ice while making way either forwards or backwards. Yamal is one of the Russian family of icebreakers, the most powerful icebreakers in the world. These ships must cruise in cold water to cool their reactors, so they cannot pass through the tropics to undertake voyages in the Southern hemisphere. Yamal carries one helicopter and several Zodiac boats. Radio and satellite communications systems are installed which can provide navigation, telephone, fax, and email services. Amenities include a large dining room (capable of holding all 100 passengers in one sitting), a library, passenger lounge, auditorium, volleyball court, gymnasium, heated indoor swimming pool, a sauna, and an infirmary. She is equipped with 50 passenger cabins and suites, all with toilets, exterior windows, a television, and a desk. Yamal also played a significant role in creation of annual travel expeditions to the North Pole, being one of the few vessels capable of getting there and bringing tourists with it in safety. Since 1993 the icebreaker was operated by Murmansk Shipping Company and in 2001–2008 the operation was made by Murmansk Shipping Company and Poseidon Expeditions. Yamal has made a total of 47 voyages to the North Pole.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

1996 жылдың 23 желтоқсанында мұз сындыратын кемеде өрт шыққанда экипаж мүшесі қаза тапты. Кемені қуаттандыратын ядролық реактор өрттен зардап көрмеді. Экипаж 30 минут ішінде өртті сөндірді. 2009 жылдың 16 наурызында "Ямал" кемесі Қара теңізіндегі Енисей шығанағында "МТ Индига" өнім тасымалдайтын танкерімен соқтығысты. Танкердің негізгі палубасында жарық пайда болды, бірақ "Ямал" кемесіне ешқандай зақым келгені туралы хабарлама жоқ.