Кіріспе

Фалмут қаласындағы «Құрылғы» форты, Англия. GWR бу локомотивтері.

Пенденнис қамалы (корн тілінде Penn Dinas, «мүйіс бекінісі» деген мағынаны білдіреді) – Генри VIII 1540 және 1542 жылдар аралығында Англияның Фалмут қаласының жанында салған артиллериялық форт. Ол Франция мен Киелі Рим империясының басып кіруінен қорғану мақсатындағы Корольдің «Құрылғы» бағдарламасының бір бөлігі болды және Фал өзенінің сағасындағы Каррик жолы су жолынан қорғады. Алғашқы дөңгелек қақпа және қару платформасы ғасыр соңында кеңейтілді, бұл ескі қамалдың айналасына салынған кең көлемді тас қамалдар мен бекіністер сақинасы арқылы испандық қауіптің күшеюіне қарсы тұруға мүмкіндік берді. Пенденнис Англия азамат соғысы кезінде қызмет етті, сол кезде ол роялистердің қолында болды және 1646 жылы ұзақ қоршаудан кейін Парламент барып алды. Форт интерregnum кезеңінде сақталып қалды және Карл II 1660 жылы таққа отырғаннан кейін оны қайта жаңартылды. Француз шапқыншылығының ықтималдығына байланысты алаңдаушылықтар 1730 жылдары және 1790 жылдары Пенденнистің қорғанысын жаңғыртуға және күшейтуге әкелді. Наполеон соғыстары кезінде қамалда 48-ге дейін қару орналастырылды. 1880 және 1890 жылдары Фал өзеніне электрмен басқарылатын миналар орнатылды, олар Пенденнис және Сент-Мауэс форттарынан басқарылды, ал осы қорғанысты қолдау үшін жаңа, жылдам атуға қабілетті қарулар орнатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қамал қайта қаруланды, бірақ ешқандай әрекетке қатыспады, ал екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс Люфтваффе ұшақтарына қарсы іс-қимылдар жүргізілді, бірақ 1956 жылы, ескіргендіктен, қызметтен шығарылды. Ол Құрылыс министрлігінің басқаруына өтті, ол көптеген заманауи әскери ғимараттарды бұзып, осы орынды келушілерге ашты. XXI ғасырда қамалды English Heritage туристік нысан ретінде басқарады, 2011–12 жылдары 74 230 келушіні қабылдады. Historic England агенттігі Пенденнисті «елдегі орта ғасырлық қорғаныс мүйіс фортының ең жақсы үлгілерінің бірі» деп санайды.

Құрылыс

Пенденнис қамалы Англия, Франция және Киелі Рим империясы арасындағы халықаралық шиеленістердің салдарынан VIII Генрих патшаның билігінің соңғы жылдарында салынды. Дәстүрлі түрде тәж жағалауды қорғауды жергілікті феодалдар мен қауымдастықтарға жүктеді, бекіністерді салу және күтіп-ұстау ісіндегі үлесі шағын болды. Франция мен империя өзара соғысқан кезде теңіз шабуылдары жиі болғанмен, Англияға басып кірудің ықтималдығы төмен болды. Оңтүстік-батыста және Сассекс жағалауында қарапайым блокхаустар мен мұнаралар негізіндегі қарапайым қорғаныс жүйесі болды, ал Англияның солтүстігінде бірнеше ірі құрылыстар салынды, бірақ жалпы алғанда бекіністердің ауқымы өте шектеулі болды. 1533 жылы Генрих әйелі Арагондық Екатеринамен ұзақ жылдардан бері жалғасып келе жатқан некесін бұзып, қайтадан үйлену үшін Папа Павел III-тен айырылды. Екатерина Киелі Рим императоры V Карлдың қызы болды, ол бұл ажырысуды жеке қорлау ретінде қабылдады. Осының нәтижесінде 1538 жылы Франция мен империя Генрихке қарсы одақ құрды, ал Папа екі елді Англияға шабуыл жасауға үндіді. Англияға басып кіруге дайындық жүргізіліп жатқандай көрінді. Жауап ретінде Генрих 1539 жылы «құрылғы» деп аталатын жарлық шығарды, онда «басып кіру кезінде мемлекетті қорғау» және Англия жағалауы бойында бекіністер салу жөнінде нұсқаулар берілді. Фал өзенінің сағасындағы Каррик жолы деп аталатын су жолы Атлант және Жерорта теңіздерінен келетін кемелерге арналған маңызды тірек болды. 1539 жылы кіреберіске қарап тұрған Кішкентай Деннис блокхаусы деп аталатын шағын қарулы мұнара салынды, сондай-ақ бұл тірек орнын тағы бес қосымша қамалмен қорғау жоспары жасалды. Алайда, олардың тек екеуі ғана салынды: Пенденнис және Сент-Мауес қамалы, Каррик жолының екі жағында орналасқан және су арқылы бір-бірін толықтыратын отпен қамтамасыз ете алатын. Пэнденистің құрылысын жергілікті Корнуолл ақсүйектерінің белгілі өкілі Джон Киллигрю қадағалаған болуы мүмкін; ол оның жерінде салынды және алғашқы капитаны болып тағайындалды. Пенденнис қамалын салуға 5614 фунт стерлинг жұмсалды.

Бастапқы операция

Киллигрулар бірнеше онжылдықтар бойы қамалды бақылады, Джон Киллигрудың ұлы мен немересі 1605 жылға дейін капитандық қызметін жалғастырды. Пенденистің капитандығы Сент-Мауэстің капитандығымен жиі дауласып, 1630 жылы кемелерді тексеру және ұстау құқығы туралы заңдық дау туды: екі қамал да осы құқыққа ие екенін мәлімдеді. Адмиралтейство ақырында компромисске келіп, қамалдардың кемелерді тексеруді бөлісіп жасауын ұсынды. Осы арада 1558 жылы Франциямен бейбіт келісімге қол жеткізілді және алғашқы шапқыншылық қаупі сейілді. Алайда, Англияның оңтүстік-батысына испандықтардың қаупі күшейді және 1569 жылы соғыс басталды. Соның салдарынан, қамалдың солтүстік-батысында құрлықтан болатын шабуылдан қорғану үшін қорғаныс қабырғасы салынды, ал блокхаусқа жақын, өзенге қарай қосымша артиллериялық батарея орнатылды. Осы кезеңде гарнизонның саны айтарлықтай өзгерді. 1578 жылы Пенденисте 100 сарбаз болды, ал 1596 жылы шамамен 500 сарбаз жиналған болуы мүмкін, 1599 жылы оны 200 сарбаз күзеткен. 1597 жылы 20 000 сарбазбен испандық флот Пендениске шабуыл жасап, Англияны басып алуға тырысты, бірақ нашар ауа райы жағдайы олардың құрметке қонуына кедергі келтірді. Бұл сәтсіз шабуыл үкіметте үлкен алаңдаушылық тудырды және Таза кеңеске қамал жағалауға испандықтардың қонуына тосқауыл қоюға жеткіліксіз екені хабарланды. Сэр Николас Паркер, сэр Уолтер Рэли және сэр Фердинандо Горджес жүргізген келесі тексеруде қамалдың қорғанысын күрт күшейту қажеттігі ұсынылды. Әскери инженер Пол Айви 1597 мен 1600 жылдар арасында түпнұсқа Генрикий қамалының айналасында итальяндық үлгідегі жер жұмыстарының сақинасын, амбразураларды, бастиондарды және таспен қапталған арықты салдырды, бұл үшін 400 жергілікті жұмысшыдан тұратын бригада жұмыстандырылды, олардың еңбегіне аптасына шамамен 80 фунт стерлинг жұмсалды. 1600 жылдардың басында Англияда бейбітшілік орнады және Пенденис назардан тыс қалды; гарнизонның жалақысы екі жылға тоқталды, олар тамақ табу үшін жағалаудан лимпеттер жинауға мәжбүр болды. Дегенмен, 1611 жылы қамалға жаңа итальяндық үлгідегі қақпа үйі салынды. 1624 жылы Испаниямен соғыс қайта басталды және 1627 жылы жарым аралда бастиондармен және артиллериямен жаңа қорғаныс желісі салынды. Өсіп келе жатқан Фалмут қаласы олардың материкке жабдықтау жолының стратегиялық маңызды бөлігі болды, ал Каррик Роудс Англия каналындағы роялистік пираттардың базасы болды. Екі парламенттік полковник, Фортескью мен Хаммонд, қамалға құрлықтан оқ жаудырды, ал капитан Баттен он кемеден тұратын флотпен оны теңізден блокадалады, жаңа жабдықтаудың келуіне кедергі келтірді. Гарнизонның қорғанысын қосымша артиллериялық платформа құру үшін қамалдың солтүстігіне қасақана жағаланған роялистік кемемен нығайтты. Шілде айына азық-түлік азайды және гарнизонның бір бөлігі азық-түлік табу үшін теңізге шығуға тырысты. Арунделл 15 тамызда құрметті түрде капитуляциялауға келісті, ал екі күннен кейін шамамен 900 аман қалғандар фортты тастап кетті, олардың кейбіреулері азық-түлік жетіспеуден ауырған. Пенденис соғыста қарсы тұрған соңғы роялистік бекініс болды. Парламент қамалда гарнизонды сақтап қалды, бірақ 1647 жылы ол ел бойынша қарулы күштердің санын қысқартты; өз қызметтерінен айырылған сарбаздардың көпшілігіне екі айлық жалақы ұсынылды, бірақ Пенденисде бір айлық жалақы ғана ұсынылды. Полковник Ричард Фортескью басқаратын гарнизон көтеріліп, парламенттік комиссарларды ұстап алды және оларға қосымша жалақы төленбесе, қамалды тастамайтындарын мәлімдеді. Көтерілістен қорқып, Парламент төбелескенді тоқтату туралы келіссөздер жүргізді, гарнизонға толық төлем жасады және Фортескьюге басқа жерде жаңа жұмыс ұсынды. Содан кейін кіші, сенімді гарнизон орнатылды. Аралықта қамал радикалдық памфлетші Уильям Прыннді тұтқындау үшін пайдаланылды. 1660 жылы король Карл II таққа қайта оралғанға дейін роялистік сэр Питер Киллигрю қамалдың жаңа капитаны болды. Қабырғалар құлап, қамал қабырғаларына оңай көтерілуге болады, ал арықтар бұталармен толы болды. Алайда, 1730 жылдарға дейін, қамал кеңінен жаңғыртылғанға дейін, бұл мәселені шешу үшін аз жұмыс жасалды. Француз революциялық және Наполеон соғыстары болды, осы кезеңде Фалмут маңызды әскери қоймаға айналды. Үкімет көбірек қару орнатып, 16-ғасыр қабырғаларының сыртында Half Moon Battery деп аталатын жаңа артиллериялық позиция салды. Пенденис қамалының құрлыққа қарайғы қорғанысы күшейтілді, ал қамал ішінде жаңа казармалар мен қосымша ғимараттар салынды. Өзінің гүлденген кезеңінде қамал 48 артиллериялық құралмен жабдықталған. 1815 жылы Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін Пенденис назардан тыс қалды; оның көптеген қарулары қолдануға жарамсыз болды және кейбір ғимараттар қирады. 1837 жылы Пенденис қамалының ескі капитандық лауазымы жойылды, ал бекініс әдеттегі әскери тағайындамамен басқарылды. 1850 жылдары Франциядан жаңадан туған қауіптер қамалға жаңа артиллерия инвестициялауға әкелді, 19 32 және 56 фунттық (14,5 және 24,5 кг) қарулар орнатылды. Франциядан жаңа алаңдаулар туғанда, 1885 жылы Каррик Роудс арқылы электрлік миналық дала салынды, оны Пенденис және Сент-Мауэс бірлесіп басқарды. Жаңа 6 және 12 фунттық (2,7 және 5,4 кг) жылдам оқ атар қарулар, жақын қорғаныс үшін пулеметтермен толықтырылды, олар қамалға жаудың торпедолық қайықтарынан туындаған жаңа қауіпке қарсы күресу үшін берілді. Бірінші дүниелік соғыс кезінде қамал аумақтық сарбаздармен нығайтылды және құрлыққа қарайғы жағында қосымша қорғаныс құрылыстары салынды. Ол портыны қорғауды жалғастырды және оқу мақсатында да пайдаланылды. Екінші дүниелік соғыстың басында қамал қайта қаруланды. Жұп 6 фунттық қарулар және ұзақ қашықтықтағы артиллерия орнатылды, қорғаныс үшін зигзагты орлар қазылды және қамал аумағында жаңа ғимараттар салынды. 1943 жылы жаңа радармен басқарылатын 6 дюймдік (152 мм) Mark 24 қарулары келді. Фалмут 1944 жылы Францияға Д күні шабуылын қолдауда маңызды рөл атқарды, ал шабуылға дайындық кезінде Пенденис қамалындағы артиллериялық батареялар неміс E қайықтарына қарсы қорғаныс үшін пайдаланылды. Пенденис аумағының барлығына Министрліктердің қамқорлығы жүктелді және ол келушілерге ашылды; Министрлік 16-ғасыр қамалына назар аударды және көптеген заманауи ғимараттар қиратылды. 1963 жылдан 2000 жылға дейін казарма жастар хостелі ретінде пайдаланылды. 21-ғасырда қамал Англия мұрасымен басқарылады және туристік орталық ретінде 2011–12 жылдары 74 230 келушіні қабылдады.

Сәулет

Пенденнис қамалы жарым аралдың соңында, Каррик Роудс пен теңізге қарай орналасқан. Оған 16 ғасырда салынған бастапқы "Device" форты кіреді, ол Элизавета дәуіріндегі қамал-қорғандарымен қоршалған сыртқы қорғаныс жүйесімен оралған, және 18, 19 және 20 ғасырларда жаңартылған. Жағалауға жақын жерде қосымша артиллериялық батареялар мен блокхаус орналасқан.

Қалқалар

Қамалға кіретін қақпа ғимараты қамалдың батыс жағында орналасқан және шамамен 1700 жылға дейін салынған. Оның классикалық фасады бар, ал сыртқы ордың үстінен XIX ғасырдың ортасында салынған тас көпір созылып жатыр. Қақпаның солтүстігінде Смитвик және Каррик Маунт бекіністері орналасқан, соңғысында 1903 жылғы жылдам ату қаруларының батареясы бар. Қабырғалардың айналасында Шығыс Бастионында 1902 жылдан бері жылдам ату қарулары үшін екі орналасқан жері және Екінші дүниежүзілік соғыста батарея жоспарлау бөлмесіне айналған жер асты қоймалары бар. Оңтүстікте Тоғыз қару батареясы 1730 жылдары салынған және тоғыз қару ұясынан тұрады. Қабырғаның оңтүстік-шығыс бұрышында Бір қару батареясы орналасқан, ол бастапқыда "көрінбейтін қаруды" орналастырған, ол атылған кезде болат қалқанның астына кері бұрылатын қару. Белл бастионы, Равелин, Шошқа тобы бастионы және Ат суару орны бастионы қабырғаның оңтүстік және батыс бөліктерін қорғайды.

Ішкі қамал

Қалдықтың төрінде 16 ғасырдағы Хенрика бекінісі орналасқан. Қалқаның қабырғалары жуан, ал ішкі жағы сегізбұрышты. Бастапқыда жертөледе ас үй, шарапхана және азық қоймасы болған. Бірінші қабатты бастапқыда қару-жарақ бөлмесі ретінде жобалаған, тіпті қару тесіктері де болған, бірақ құрылыс барысында гарнизонға арналған тұрғын үйге айналдырған. Шатырында жеті қару тесігі және қарау мұнарасы бар. Қалқаны айналасындағы көпбұрышты қару платформасы 16 жақты, онда барлығы 14 қару тесігі орналасқан. Екі қабатты алдыңғы ғимарат 16 ғасырдың екінші жартысында салынған, әр қабатында спиральді баспалдақпен байланысқан үш бөлмеден орын алған және бастапқыда қамал капитанына арналған. Оның кіреберісі торлы қақпамен қоршалған, ал шатыры қолданысқа жарайтын қарулармен қорғануға ыңғайлы болған. Сақталған ғимараттардың арасында парад алаңының солтүстігінде орналасқан Корольдік гарнизон артиллериясының казармасы бар. 1900-1902 жылдары салынған бұл казармада 12 адамдық бөлмелерде 140 сарбазға орналасуға болады. Казармалардың жанында бұрынғы аға офицерлерге арналған бунгалолар, Наполеон соғыстарынан қалған қойма және 1700 жылдан бері сақталған екі күзет казармасы орналасқан, бұл Англиядағы осындай әскери архитектураның ерте мысалы болып табылады. Басқа сақталған ғимараттарға 19 ғасырғы далалық пойыз сарайы және 18 ғасырғы оқ-дәрі қоймасы жатады, ол кейіннен артиллеристерге арналған паналауға айналдырылған.

Сыртқы қорғаныс

Үш қорғаныс орны қамалдың негізгі қамал қабырғасының сыртында орналасқан. Оңтүстікке жерасты жолы арқылы жететін Жарым ай батареясы 1793 жылы салынған, ал 1895 және 1941 жылдары қайта жаңартылған. Онда екі жасырын қару орны және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 99 сарбаздық командаға ие болған 6 дюймдік зеңбіректер орналасқан. Килла тасынан салынған блокхаустың сыртқы қабырғасы мен қарауыл мұнарасы бүгінгі күнге дейін толығымен сақталған. Солтүстік-шығыс жағалау бойында 16 ғасырда құрылған Краб-Кей батареясы орналасқан. Ол мүйіске десант түсіруге жол бермеу мақсатымен салынған және 1902 жылы кеңінен модернизацияланған. Бұл батарея жалпы қоғам үшін де, әскерилер үшін де пайдаланылған (мысалы, 1883 жылы Корнуолл герцогының артиллерия еріктілері).