Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румын тілінің дыбыстары мен айтылуы
Sounds and pronunciation of the Romanian language
Румын тілінің фонологиясында фонема тізімі жеті дауысты, екі немесе төрт жартылай дауысты (түрлі пікірлер бар) және жиырма консонанттан тұрады. Бұған қоса, басқа тілдердегідей, кейбір фонемалар экспрессияларда немесе жақында алынған сөздерде сирек кездесуі мүмкін. Румын тілінің ерекше белгілері – екі ерекше дифтонг және орта дауысты .
In the phonology of the Romanian language, the phoneme inventory consists of seven vowels, two or four semivowels (different views exist), and twenty consonants. In addition, as with other languages, other phonemes can occur occasionally in interjections or recent borrowings. Notable features of Romanian include two unusual diphthongs and and the central vowel .
ө
Жеті негізгі дауыстыға қоса, шетел тілдерінен (көбінесе француз, сондай-ақ неміс) алынған бірқатар сөздерде алдыңғы орташа дөңгелек дауыс (дөңгелек румын тілінде; мысалы, bleu – 'ақшыл көк') және орталық орташа дөңгелек дауыс (дөңгелек румын тілінде; мысалы, chemin de fer – 'теміржол') өзгеріссіз сақталған, оларды қолданыстағы фонемалармен алмастырмаған. Қарыз сөздер румын тілінің сөздік қорына енген және әдеттегі инфлекция ережелерін сақтайды, сондықтан бұл жаңа дауыстылар, сирек болғанымен, румын тілінің фонемалық құрамының бір бөлігі деп есептелуі мүмкін. Көптеген румын сөздіктері осы екі дауыстыны да көрсету үшін фонетикалық сипаттамаларында пайдаланады. Бұл дауыстылар туған тілдің фонемалары болмағандықтан, олардың айтылуы өзгеріп, тіпті дифтонгқа айналуы мүмкін. Ескі француз сөздерінде бұл дауыс көбінесе , , немесе , деп алмастырылған, мысалы, șofer ('жүргізуші', француз тілінен chauffeur), masor ('массажист', masseur сөзінен) және sufleor ('театрлық шақырушы', souffleur сөзінен).
In addition to the seven core vowels, in a number of words of foreign origin (predominantly French, but also German) the mid front rounded vowel (rounded Romanian ; example word: bleu 'light blue') and the mid central rounded vowel (rounded Romanian ; example word: chemin de fer 'Chemin de Fer') have been preserved, without replacing them with any of the existing phonemes. The borrowed words have become part of the Romanian vocabulary and follow the usual inflexion rules, so that the new vowels, though less common, could be considered as part of the Romanian phoneme set. Many Romanian dictionaries use in their phonetic descriptions to represent both vowels. Because they are not native phonemes, their pronunciation may fluctuate or they may even be replaced by the diphthong In older French borrowings it has often been replaced by , , or , as in șofer ('driver', from French chauffeur), masor ('masseur', from masseur), and sufleor ('theater prompter', from souffleur).
ü
Сол сияқты, француз және неміс тілдерінен алынған сөздер кейде жақын алдыңғы дөңгелектелген дауыстыны қамтиды: ecru, tul, führer. Румын сөздіктеріндегі фонетикалық жазбаларда осы дыбыс үшін қолданылатын символ – , бірақ басқа да айтылу түрлері, мысалы, де кездеседі. Бұл дыбыс бастапқыда болған ескі сөздерде , , немесе дыбыстарымен алмастырылған. Мысалы, түрік тіліндегі kül сөзі ghiul ("ірі жүзік") болып, tütün сөзі tutun ("тәмәкі") болып өзгерген, бірақ молдаван диалектісінде tiutiun түрінде сақталған, неміс тіліндегі Düse сөзі duză ("саптама") болып, француз тіліндегі bureau сөзі birou ("үстел", "кеңсе") болып ауысқан.
Similarly, borrowings from languages such as French and German sometimes contain the close front rounded vowel : ecru , tul , führer The symbol used for it in phonetic notations in Romanian dictionaries is Educated speakers usually pronounce it , but other realizations such as also occur. Older words that originally had this sound have had it replaced with , , or For instance, Turkish kül became ghiul ('large ring'), Turkish tütün became tutun ('tobacco'), but tiutiun in the Moldavian dialect, German Düse gave duză ('nozzle') and French bureau became birou ('desk', 'office').
Палатальды ырғақтар
Палатальданған дауыссыз дыбыстар негізінен сөздердің соңында кездеседі және екі грамматикалық санатты көрсетеді: көпше есімдер мен сын есімдер, сондай-ақ екінші жаққа қаратылған жекеше етістіктер. Көпте қолданылатын түсінік бойынша, жасырын морфема дауыссыз дыбысты жұмсартады, содан кейін өшіріледі. Алайда, , , және дыбыстары сәйкесінше , , және дыбыстарына айналады. Көбінесе, бұл үнсіздіктер әртүрлі жазылу нұсқаларына ие болады немесе кейде жазылмайды да, бұл қолда бар әріптерді пайдаланып дұрыс жуықтауды табу қиындығын түсіндіреді. Төменде мысалдар келтірілген. Екі ерінді дөңгелете келіп, араларынан күшпен ауа сору арқылы жасалатын тілдік дыбыс жылқыны жүріске итермелеу үшін қолданылады. ттт немесе țțț. Дәл осы тіс дыбысы тағы бір үнсіздікте қолданылады, ол "жоқ" дегенге (румын тілінде nu) бейресми баламасы болып табылады. Әдетте, жауап ретінде "иә" немесе "жоқ" сұрақтарына бір ғана шерту жасалады. Көбінесе, бұған қосымша дыбыс болмайды, бірақ әдеттегі жазылуы нт немесе нț болып келеді. Ауызды жабық ұстап айтылатын бірқатар үнсіздіктер бар. Интонацияға, ұзақтығына және ырғағына байланысты олардың мағынасы әртүрлі болуы мүмкін, мысалы: қызығушылық, күмән, наразылық, дәмділік, тіс ауыруы, мақұлдау және т.б. Лексикалық белгісі бар, алдыңғы буынға түсетін екпін болғанымен, морфологиялық түрде алынған кез келген форма белгісіз үлгіні сақтайды.
Palatalized consonants appear mainly at the end of words, and mark two grammatical categories: plural nouns and adjectives, and second person singular verbs. The interpretation commonly taken is that an underlying morpheme palatalizes the consonant and is subsequently deleted. However, , , and become , , and , respectively, Often, these interjections have multiple spellings or occasionally none at all, which accounts for the difficulty of finding the right approximation using existing letters. The following is a list of examples. A bilabial click , pronounced by rounding the lips and strongly sucking air between them, is used for urging horses to start walking. ttt or țțț. The same dental click is used in another interjection, the informal equivalent of "no" (nu in Romanian). Only one click is emitted, usually as an answer to a yes–no question. Although there is rarely any accompanying sound, the usual spelling is nt or nț. A series of interjections are pronounced with the mouth shut. Depending on intonation, length, and rhythm, they can have various meanings, such as: perplexity, doubt, displeasure, tastiness, toothache, approval, etc. Although a lexically marked stress pattern with penultimate stress exists, any morphologically derived forms will continue to follow the unmarked pattern.