Ағаш тілуге арналған құрал – froe (frow) туралы біліңіз. Бұл ағашты түйір бойымен тілуге көмектесетін L пішіндес құрал. Қауіпсіз әрі дәл бөлу үшін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағаш тілу құралы
Tool for cleaving wood
Фро (немесе фров), тілік балтасы немесе қаңқа пышағы – ағаштың талшықтары бойымен бөліп тілуге арналған құрал. Бұл L пішіндес құрал, оның бір жағын ағаштың талшық бағытында соғып, содан кейін сабын (қолсап) бұрап, пышақты ағаш ішінде айналдырады. Фро сабын тетік ретінде пайдаланып, пышаққа түсетін күшті арттырады, бұл ағашты сапқа аз күш түсіргенде де оңай тілуге мүмкіндік береді. Сапты бір немесе екінші жаққа бұру арқылы тілімінің бағытын басқаруға болады.
A froe (or frow), shake axe or paling knife is a tool for cleaving wood by splitting it along the grain. It is an L shaped tool, used by hammering one edge of its blade into the end of a piece of wood in the direction of the grain, then twisting the blade in the wood by rotating the haft (handle). A froe uses the haft as a lever to multiply the force upon the blade, allowing wood to be torn apart with remarkably little force applied to the haft. By twisting one way or the other the direction of the split may be guided.
Шолу
Фроларды балғамен бірге ағаштарды тіліп, тақтайлар, ағаш жамылғылар немесе қызыл отын дайындау үшін қолданады; олар балта немесе тілікке арналған шұңғырлардан қауіпсіз және дәл қолданылады, себебі пышақ айналмайды. «Фро» сөзінің шығу тегі нақты емес, кейбір деректерде ол «frow» деп те жазылады. Оның тамыры көне ағылшын тіліндегі «fro» сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол «алысқа» дегенді білдіреді («алу және беру» тіркесіндегідей), ал осы бағытта фроны соққымен ағашты тілу үшін соққан. Фролар жалпы пішіні бойынша балталарға ұқсас, себебі фро – бұл қақпақ (әдетте ағаш) деп аталатын тұтқаға тік бұрышпен бекітілген пышақ (әдетте болаттан) құрастырылған L пішіндес құрал. Фроны, балта сияқты, кең қисық бастың ұшында емес, ұзын, тар, тікбұрышты бастың жоғарғы жағында өткірленген балта деп қарастыруға болады. Кейбір фролар тік тұтқасы жоқ, бір металдан жасалған. Оның орнына тұтқа – пышақтың тікбұрышты емес ұшы, ол тікелей пышақтан өседі. Мұндай фроларды ағаш ішінен толығымен өткізіп соғу керек, себебі тік тұтқасының болмауы ағашты бөліп алуды өте қиын жасайды. Берілген фро ағаштың ең тар бөлігінде, фроның пышағының ұзындығынан аспайтын мөлшерде тіле алады; яғни, фроны орналастырғанда ол ағаш бетін толығымен кесіп өтуі керек. Фро балтадан немесе тілікке арналған шұңғырдан өзгеше, фроны пайдаланушы тілікті қай жерден бастауды қаласа, сонда дәл орналастыра алады. Балта мен шұңғырды шеберлікпен қолдана білмейтін адамдар үшін мұндай мүмкіндік жоқ. Бұл әдіс өлшемдердің сақталуын қамтамасыз ететін дәлдікпен қолданылуы мүмкін, мысалы, ағаш жамылғыларды, жерге орнатылатын тіреулерді, тіпті кішкентай рельстерді немесе тақтайларды кесу кезінде. Тағы бір қолданысы – бумен иілуге арналған ағаштарды тілу, себебі мұндай ағаш талшықтар бойымен кесіледі және сынуға төзімді келеді. Фроның тар пышағын қайталап соғу балғаны тез тоздырады, сондықтан оны соғу үшін дәстүрлі түрде фро балғасы қолданылады. Бұл – қабығы бар, жұқа баулы ағаш бөлігінің қысқа кесілген бөлігі, бір ұшы тұтқаға ыңғайлы диаметрге дейін кесілген. Әр соққыда балға қолда аздап бұрылады, киілуді теңестіру үшін, ал балға тез тозса да, жаңасын жасау оңай.
Froes are used in combination with mallets to split timber, to make planks, wooden shingles, or kindling; they are safer and more accurate to use than hatchets or splitting mauls because the blade is not swung. The origin of the word froe is not clear, and some references find it spelled frow. One possibility of its roots can be found in the Old English word fro, which meant "away" (as in the phrase "to and fro"), which was the direction one hammered the froe to split the wood. Froes are similar in general form to axes, in that a froe is an L shaped assembly of a blade head (typically steel) set at a right angle to a handle called a haft (traditionally wood). A froe can be thought of as an axe which is sharpened along the top of a long, narrow, rectangular head, instead of (as the axe is) at the end of a broad curved head. Some froes are made of a single piece of metal with no perpendicular haft. Instead, the handle is the unbeveled end of the blade which extends directly from the blade. These froes must be hammered through the entire piece of wood, as their lack of vertical haft makes it extremely difficult to lever the wood apart. A given froe can split a piece of wood no wider in its narrowest dimension than the length of the froe's blade; that is, when you place the froe, it must cross the surface of the wood completely. A froe is also unlike an axe or maul in that the froe can be placed exactly where the user would like the split to begin. With the exception of users with expert aim, axes and mauls cannot. This technique can be used with enough precision that regularity of measurements can be kept when cutting shingles, ground stakes, or even small rails or planks. Another use is to rive pieces of wood to be used for steam bending, as this wood follows the grain and is less prone to breakage. Hitting the narrow blade of a froe repeatedly soon damages a mallet, and so the traditional implement used to hit it is a froe club. This is simply a short length of a thin log, still with the bark on it, with one end reduced with a drawknife to convenient diameter for a handle. It is rotated slightly in the hand with each blow so as to even the wear and, although the club soon wears out, a new one can easily be made.