Кіріспе

Неміс журналисі және жазушысы Эрнст Клей (15 наурыз 1942, Франкфурт – 18 мамыр 2013, Франкфурт) – неміс журналисі және жазушысы. Германия тарихы саласындағы жазушы ретінде ол нацистік Германиядағы медициналық қылмыстарды ашып, құжаттауымен әйгілі болды, олардың көп бөлігі Action T4 немесе міндетті эвтаназия бағдарламасына қатысты. Ол "Ескі күндердің жақсылығы": Қылмыскерлер мен куәгерлердің көзімен қарағанда Холокост" кітабының авторы. Бұл кітап алғаш рет 1991 жылы ағылшын тілінде жарық көрді.

Өмір және жұмыс

Кли алғаш рет санитарлық-жылдық техника мамандығы бойынша оқыды. Кейін ол университетке түсуге қажетті білімді толықтырып, теология және әлеуметтік білімді оқыды. 1970-ші жылдарда журналист ретінде ол үйсіздер, психиатриялық науқастар және мүгедектер сияқты әлеуметтік жағынан мүшекелетілген топтарға назар аударды. Осы кезеңде ол Густи Штайнермен бірлесіп жұмыс істеді, ол сол кезде мүгедектердің неміс азаттық қозғалысының негізін қалады. 1997 жылы ол «Аушвиц, нацистік медицина және олардың құрбандары» атты кітабы үшін «Geschwister Scholl Preis» («Шолл бауырлары сыйлығы») алды. 2001 жылы Франкфурт-на-Майне қаласы Клейді «Deutsche Medizin im Dritten Reich. Karrieren vor und nach 1945» («Төртінші Рейхтегі неміс медицинасы. 1945 жылға дейінгі және кейінгі мансаптар») атты кітабы үшін Франкфурт қаласының Гёте тақтасымен марапаттады. Түсіндірмеде Клейдің еңбектері «азаматтық бостандықты, моральдық және интеллектуалдық қайраттылықты қолдауға және қазіргі заманғы санаға маңызды түрткіс беруге лайықты» делінген. Клейдің мүгедектердің маңыздылығына деген ұмтылысы 2005 жылы Меттингендегі бұрынғы Вестфальская школа für Körperbehinderte (Вестфальдық дене мүгедектігі барлар мектебі) оның құрметіне Эрнст Клей мектебі деп аталуына шешуші фактор болды. Клей «Die Zeit» апталық газеті үшін жазды. 1974 және 1995 жылдар аралығында оның 27 мақаласы жарияланды. 2003 жылы ол «Deutsche Biographische Enzyklopädie» («Неміс биографиялық энциклопедиясы») немесе неміс суретшілерінің неміс оккупациялаған Польшадағы нацистік жойқын лагерлеріне қатысты қарым-қатынасын сипаттаған мансаптық мәліметтерді жіберуін сынаған мақала жазды. Қазіргі заманғы автор Карл Хайнц Янсен 1987 жылғы 27 ақпанда Клей туралы былай деп жазды: «Қазіргі тарихи зерттеулер бұл тақырыпты (нацистік кезеңдегі медициналық қылмыстарды) назарға алмайды; [ ] егер бос кезбе журналист Эрнст Клей болмаса, мыңдаған іс материалдарын оқып, мекемелердің мұрағаттарын қарастырғанда, осы ғасырдың ең қорқынышты зұлматтарының бірі туралы ештеңе белгілі болмас еді». Клей ұзаққа созылған ауыр сырқаттан кейін 71 жасында туған қаласы Франкфурт-на-Майнеде қайтыс болды.

Деректі фильм

Өккермюнде тозағы. Шығыстағы психиатрия. Есеп, 43 мин., Автор және режиссер: Эрнст Кле, Өндіріс: ARD, Алғашқы көрсетілім: 1993. Бұл есеп 1993 жылы ARD телеарнасында көрсетілді. Германияның қайта бірігуінен кейінгі үшінші жылдағы психиатрияның дамуы, бұрынғы Шығыс Германиядағы екі мекеменің мысалында бейнеленген. Фильмде мүмкіндігі шектеулі адамдарға жасалған қорқынышты қатысулар көрсетілген. Комментарийде зардап шеккендердің көзқарастары пайдаланылған. Германияда "эвтаназия" жүзеге асырылғанына 50 жыл толуына орай, бұл деректі фильм оқиғаны еске түсіреді. Психиатрияны сынау контекстінде Кленің бұл құжаттамасы "Фрикс", "Шок дәліздері" және "Күкі ұясынан ұшқандар" көркем фильмдерімен бірдей маңызға ие.