Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антарктидадағы қалқан тәрізді жанартау
Shield volcano in Antarctica
Хэмптон тауы – мұзбен толған дөңгелек кальдерасы бар қалқан тәрізді жанартау. Ол солтүстік-батыста Уитни шыңымен жұптасқан жанартау және фонолит тау жыныстарын шығарған. Бұл Антарктиданың Мари Берд аймағындағы Атқару комитеті жотасын құрайтын жанартаулардың ең солтүстігі және миоцен дәуірінде активті болды.
Mount Hampton is a shield volcano with a circular ice filled caldera. It is a twin volcano with Whitney Peak to the northwest and has erupted phonolite rocks. It is the northernmost of the volcanoes which comprise the Executive Committee Range in Marie Byrd Land, Antarctica and was active during the Miocene.
География және геология
Хэмптон тауы – Антарктиданың Мари Берд жеріндегі Атқару комитеті жотасының ең солтүстік вулканы. Ол симметриялық, эрозияға ұшырамаған қалқан тәрізді вулкан пішіндес, "әсерлі" көрінісімен және мұзға толы кең кальдерасы бар. Атқару комитеті жотасындағы басқа вулкандар сияқты, ол Солтүстік-батысқа қарай биік Уитни шыңымен және Оңтүстік-шығысқа қарай биік Маркс шыңымен жұптасқан вулкан, соңғысы Хэмптон тауының басты шыңы болып табылады. Солтүстік-батыс шыңының өзіндік кальдерасы бар, ол оңтүстік-шығыс беткейінде Хэмптон тауының кальдерасымен ішінара қиылысып, соңғысының лава ағындарымен көмілген. Екі кальдераның ортасы шамамен арақашықтықта орналасқан. Жартастардан көрініп тұрғанындай, вулканның көп бөлігі ағын тастардан тұрады, бірақ жанартау тегінің шөгінділері мен лава бомбалары қосалқы тесіктерде кездеседі. Тау Батыс Антарктика мұз қабатынан шамамен биіктікке көтеріледі, мұз қабатының түбінде мореналық қыраттар табылады. Климаттық жағдайларға байланысты таудың үстіндегі тұрақты мұздың ұзақ мерзімге сақталуы күмәнді; эрозия эпизодтық сипатта көрінеді, мұз аралық кезеңдерде ең жоғары деңгейге жетеді және цирктердің пайда болуына ешқандай дәлел жоқ. Таудан лишай тектес организмдер табылған.
Mount Hampton is the northernmost volcano of the Executive Committee Range in Marie Byrd Land, Antarctica. It has the form of a symmetrical uneroded shield volcano with an "impressive" appearance and an ice filled wide caldera. Like other volcanoes in the Executive Committee Range, it is a paired volcano with the northwesterly high Whitney Peak and the southeasterly high Marks Peak, which is the main summit of Mount Hampton. The northwesterly summit is associated with its own caldera, which is partly cut by the Mount Hampton caldera on the southeastern flank and buried by the lava flows from the latter. The centres of the two calderas are about apart. Based on outcrops, it appears that most of the volcano is formed by flow rocks but cinder and lava bombs occur at parasitic vents. The mountain rises about above the surface of the West Antarctic Ice Sheet which buries most of the edifice, and moraine ridges are found at its base on the ice sheet. Owing to climate conditions, the persistence of permanent ice atop of the mountain is unlikely over the long term; erosion there appears to have been episodic with maxima during interglacials and there is no evidence of cirque formation. Lichens have been found on the mountain.
Құрамы
Жанартау фонолитті тау жыныстарынан қалыптасқан, бірақ қосалқы кратерлер бассанитті де, ал Уитни шыңы трахит пен бенморитті де шығарған. Гавайит табылғаны туралы да хабар бар. Жанартау жыныстарының құрамында аугит және фельдшпат кездеседі; сонымен қатар, шпинель қосқан жерзолит ксенолиттері де табылды. Жалпы алғанда, Атқару комитеті тауларындағы әрбір жанартаудың химиялық құрамы ерекше.
The volcano is formed by phonolite rocks, but parasitic vents have also erupted basanite and Whitney Peak also erupted trachyte and benmoreite. Hawaiite has been reported as well. The volcanic rocks contain augite and feldspar; further, spinel containing lherzolite xenoliths have been found. In general, composition is unique for each volcano in the Executive Committee Range.
Бұрынғы атылу
Хэмптон тауы Антарктиданың ең көне жанартауларының бірі болып табылады және миоцен дәуірінде белсенді болды. Оған қарамастан, ол аймақтағы кейбір жас жанартауларға қарағанда аз тозыққа ұшырады; жалпы алғанда, Мари Берд Лэндінің жанартауларының жасы олардың тозық деңгейімен байланысты емес. Уитни шыңы бұл құрылымның ескі бөлігі болып көрінеді, ал вулкандық белсенділік кейін Хэмптон тауына ауысты. Жалпы алғанда, Атқару комитеті қатарындағы жанартаулық белсенділік уақыт өте келе оңтүстікке қарай орташа жылдамдықпен жылжыды, бірақ Хэмптон тауы мен оның оңтүстік көршісі Камминг тауы 10 миллион жыл бұрын бірдей белсенді болды. Соңғы қосалқы ұстамалар шамамен 11,4 миллион жыл бұрын болды, ал ең жас радиометриялық жас 8,3 миллион жылды құрайды. Мари Берд Лэндінің басқа жанартауларындағыдай, Хэмптон тауындағы қосалқы белсенділік ұзақ үзілістен кейін пайда болды. Дегенмен, кальдера жиегінде қармен жабылған, іссіз, биік мұз мұнараларының болуы таудың геотермиялық белсенді екенін және голоцен кезеңінде атқылаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Кейінгі зерттеулер мұз мұнараларының желдің әсерінен қар мен мұздың тозуынан пайда болғанын көрсетті. Геотермиялық процестерге ешқандай дәлел жоқ, ал жанартауда тіркелген сейсмикалық белсенділік жанартау-тектоникалық процестерге немесе мұздың қозғалысына байланысты болуы мүмкін.
Mount Hampton is one of the oldest volcanoes of Antarctica and was active during the Miocene. Despite this, it is less eroded than some younger volcanoes in the region; in general, the ages of the Marie Byrd Land volcanoes are not correlated to their erosion status. It appears that Whitney Peak is the older half of the edifice and that volcanic activity then migrated to Mount Hampton. More generally, volcanism in the Executive Committee Range migrated southwards over time at an average rate of , although Mount Hampton and its southern neighbour Mount Cumming were simultaneously active 10 million years ago. Last parasitic eruptions took place around 11.4 million years ago and the youngest radiometric dates are 8.3 million years. As at other volcanoes of Marie Byrd Land, the parasitic activity at Mount Hampton occurred after a long period of dormancy. However, the presence around the caldera rim of snow covered inactive high ice towers indicate that the mountain is geothermally active and may have erupted during the Holocene. Later research suggested that the ice towers were actually formed by wind driven erosion of snow and ice. There is no evidence of geothermal processes and seismic activity recorded at the volcano may be due to volcano tectonic processes or due to ice movement.