Кіріспе

Чепстоу қалашығы (Chepstow Castle) – Ұлыбританиядағы Рим дәуірінен кейін салынған ең көне тас қамал. Уай өзенінің үстіндегі жартастарда орналасқан, құрылысы 1067 жылы Норман лорды Уильям Фиц Осберннің бұйрығымен басталды. Алғашқыда Стригуил деп аталған бұл қамал, Уэльс шебіндегі қамалдар тізбегінің ең оңтүстігіндегісі болып табылады және оған қарасты иелік 14 ғасыр шамасында көршілес базар қалашығының атын алды. 12 ғасырда қамал Гвентті жаулап алуда қолданылды, Гвент – Нормандықтар басып алған алғашқы тәуелсіз Уэльс мемлекеті. Кейіннен бұл қамал ортағасырлық Англияның ең күшті екі англо-норман феодалы – Уильям Маршал мен Ричард де Клэрдің қолына өтті. Дегенмен, 16 ғасырға қарай оның әскери маңызы азайды және құрылысының бір бөлігі тұрғын үйлерге айналдырылды. Англия азамат соғысы кезінде және одан кейін қайтадан гарнизон орнатылғанымен, 1700 жылдарға қарай ол қирап кетті. Туризмнің дамуымен қалашық танымал саяхатшыларға арналған орынға айналды. 1950 жылдың 6 желтоқсанында қираған құрылымдар І санатқа енгізілді.

Қалдықтың құрылысы

Чепстоу қамалы әктас өзен жартасы мен жергілікті тұрғындар "Дель" деп атаған аңғардың арасындағы тар жотада орналасқан. Оның толық көлемін Уай өзенінің қарсы жағалауынан жақсы көруге болады. Қамалда тарихы барысында біртіндеп салынған төрт бейл бар. Бұл тұрғысынан, ол қорғаныс жағынан күшті қамал емес, себебі оның мықты қалқасы да, концентрлі орналасуы да жоқ. Көптеген бейлдер оның құрылыс тарихын көрсетеді, ол әдетте төрт негізгі кезеңге бөлінеді. Чепстоу қамалын алғашқы кезде зерттеу 1904 жылы басталды, ал 1955 жылы Перкс жазған сипаттама ұзақ жылдар бойы канондық деп есептелді. Жақындағы зерттеулер осы кезеңдердің мәліметтерін жаңартты, бірақ олардың жалпы құрылымын сақтап қалды.

Қор, 10671188

Жеңімпаз Вильгельмнің Чепстоудағы қамал салуға кіріскен жылдамдығы оның стратегиялық маңыздылығынің куәсі болып табылады. Нормандардың Уэльске басып кіруінен бұрын ондағы қоныстың бар екендігіне ешқандай дәлел жоқ, алайда қамал орналасқан жер бұрын тарихи немесе ерте ортағасырлық бекініс болған болуы мүмкін. Бұл жер Вей өзеніндегі маңызды өткелге қарап тұрды, ол Монмут пен Херефордқа қарайтын ішкі байланыс жолының маңызды артериясы еді. Сол кездегі Уэльс патшалықтары ағылшын тәжінен тәуелсіз болғандықтан, Чепстоудағы қамал Уэльстердің Глостерширге, Северн жағалауы арқылы Глостерге шабуыл жасауына тосқауыл қоюға көмектесті. Дегенмен, соңғы талдаулар Гвенттің билеушілері, олар жақында король Харольдқа қарсы күрескен, бастапқыда нормандармен жақсы қарым-қатынаста болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Өзен бойындағы тік әктас жартастар қорғану үшін өте қолайлы орын болды. Құрылыс жұмыстары 1067 жылы немесе одан кейін Уильям Фиц Осберннің басшылығымен басталды. Ұлы мұнара шамамен 1090 жылға дейін аяқталды, бұл король Вильгельмнің Уэльс патшасы Рис ап Тьюдврға күш көрсету ниеті болуы мүмкін. Ол сол кездегі көптеген нысандар сияқты ағаш емес, тастан салынды, бұл Англия мен Уэльс арасындағы шекарадағы бекініс ретіндегі маңыздылығын көрсетеді. Көбінесе тас жергілікті карьерлерден алынған, бірақ кейбір блоктардың Римнің Каервенттегі қираған орындарынан қайта пайдаланылғанына да дәлелдер бар. Соғыстан кейін қамал гарнизонмен жабдықталды және артиллериялық бекініс және казарма ретінде сақталды. Ол сонымен қатар саяси түрме ретінде де пайдаланылды. Онда епископ Джереми Тейлор және монархия қалпына келтірілгеннен кейін, Карл I-нің өлім жазасына қол қойған комиссарлардың бірі – Генри Мартен де тұрды, ол 1680 жылы өліміне дейін мұнда қамалған еді.

Ғимараттың құлдырауы және туризмнің басталуы

1682 жылы қамал Бофорт герцогының меншігіне өтті. 1685 жылы гарнизон таратылды, ғимараттардың бір бөлігі бұзылып, жалдамаға берілді және тозуға тасталды. Қамалдың әртүрлі бөліктері шаруашылық және шыны фабрикасы ретінде пайдаланылды. 18 ғасырдың соңына қарай, оның қираған орындары Уай өзенінің аңғарындағы басқа да орындармен бірге "Уай саяхаты" аясында "көркемдік" тартымдылыққа айналды, яғни Росс-он-Уайден Монмут арқылы өзенмен ләззатты саяхаттар жасалды. Қамал мен қалаға арналған алғашқы жол көрсеткішті Монмуттан Чарльз Хит жазып, 1793 жылы жариялады.

19 және 20 ғасырлар

1840 жылдары туризмнің өсуі жалғасты, әсіресе Бристольден бу кемелермен жасалатын бір күндік сапарлар арқасында. Сонымен қатар, қамалдың ауласы жергілікті бағбандардың көрмелері, мерекелер және 1880 жылдардан бастап Бофорт герцогы мақұлдаған тарихи салтанаттар үшін қолданыла бастады. 1899 жылы қамалды сатуға тырысқанымен, сатып алушы табылған жоқ. 1910/11 жылдары қамал мен оған жақын өзен арнасында доктор Орвилл Уорд Оуэннің кеңінен жарияланған қазба жұмыстары жүргізілді, ол Шекспирдің пьесаларын Фрэнсис Бэкон жазғанын дәлелдейтін құпия құжаттарды табуға тырысты. 1913 жылы король Баггот бас рөлде ойнаған "Иванхо" фильмі қамал аумағында түсірілді. Келесі жылы қамалды Тутшиллдегі кәсіпкер Уильям Ройс Лайсахт сатып алып, консервациялық жұмыстар басталды. 1993 жылы бразилиялық Sepultura хэви-метал тобы қамал ішінде бесінші альбомы Chaos A. D.-нің бір бөлігін жазды.

Қазіргі замок

Чепстоу қамалы көпшілікке ашық, және 1984 жылдан бері Уэльстің құрылыс мұрасын қорғауға, сақтауға және дамытуға жауапты мемлекеттік орган – Cadw қамқорлығында. Қамалда жиі түрлі шаралар өткізіледі, ал келушілер енді қоршау қабырғаларымен және Мартен мұнарасына дейін жүре алады. Бұл қамал "Доктор Ху" сериалының 50 жылдығына арналған эфирге түсірілген кейбір сахналарға пайдаланылды.