Кіріспе

1956 жылы Дуглас Сирк түсірген фильм

фильмнің ұзақтығы = 99 минут
ел = АҚШ
тілі = ағылшын тілі
бюджет = $1,3 миллион
жинаған сома = $4,3 миллион (Солтүстік Америкадағы прокаттан түскен ақша)

«Written on the Wind» – 1956 жылы Дуглас Сирк режиссерлік еткен американдық оңтүстік готикалық мелодрама. Басты рөлдерде Рок Хадсон, Лорен Баколл, Роберт Стак және Дороти Малоун ойнады. Фильм Техас штатындағы мұнай династиясының дисфункционалдық отбасы мүшелерінің тағдырын баяндайды, соның ішінде алкогольге тәуелді мұрагердің әйелі – отбасы компаниясының бұрынғы хатшысы, балалық шақтағы жақын досы және оның қатал, өзін-өзі жоққа шығаратын әпкесі арасындағы күрделі қарым-қатынастар көрсетіледі. Джордж Цукерманның сценарийі Роберт Уайлдердің 1946 жылғы осы аттас романына негізделген, ол 1932 жылы отбасылық эстатесінде таинсты жағдайда қаза тапқан темекі империясының мұрагері Закари Смит Рейнольдс және эстрада әншісі Либби Холманның шын өмірдегі даулы оқиғасын бейнелейді. Романның кино нұсқасын 1946 жылы RKO Pictures және International Pictures компаниялары сатып алған, бірақ Рейнольдс отбасының қысымы салдарынан жоба тоқтап қалды. Universal Pictures International Pictures компаниясын сатып алғаннан кейін романның құқықтарын иеленді және 1955 жылы фильмді дамытуға кірісті. Цукерман Рейнольдс отбасынан сот процесінен сақтану үшін сценарийге көптеген өзгерістер енгізді, оның ішінде оқиға орнын Солтүстік Каролинадан Техасқа көшірді және отбасының байлығының көзі темекі емес, мұнай екенін көрсетті. «Written on the Wind» 1955 жылдың соңы мен 1956 жылдың басында Лос-Анджелесте түсірілді. 1956 жылдың күзінде Англияда көрсетілгеннен кейін, фильм АҚШ-та 1956 жылдың 25 желтоқсанында шықты. Фильм Universal компаниясы үшін рекордтық кассалық жиынтықтарды көрсетті және коммерциялық сәттілікке жетті. Дороти Малоун «Оскар» сыйлығын «Ең үздік қосалқы рөлдегі актриса» номинациясында жеңіп алды, Роберт Стак «Ең үздік қосалқы рөлдегі актер» номинациясына ұсынылды, ал Виктор Янг пен Сэмми Кэн «Ең үздік түпнұсқа ән» номинациясына ие болды.

Сюжет

Қауіпсіз, алкогольді плейбой Кайл және оның өзін-өзі құртатын қарындасы Мэрили Техас мұнай бароны Джаспер Хэдлидің балалары. Отбасылық байлықпен бүлінген, жеке ар-ұждандарымен зақымдалған екеуі де жеке қарым-қатынасты ұстай алмайды. Мэрили Кайлдың балалық шағындағы досы Митч Уэйнді жақсы көреді, ол қазір Хэдли мұнай компаниясының геологы, бірақ ол оны бауыр ретінде көреді. Ол өзінің қайта-қайта қабылдамауына жауап ретінде жергілікті ер адамдармен қысқа уақытқа жыныстық қатынас жасайды. Кайл әрдайым әкесімен келісуге тырысады, өйткені әкесі Митчтің кішіпейілділігі мен еңбекқорлығын балаларының жұмысына қарағанда жоғары бағалайды. Кайл мен Митч Нью-Йоркке жұмыс сапарына барады, онда олар Хэдли компаниясының Манхэттендегі кеңсесінде жұмыс істейтін Люси Мурмен танысады. Алғашында Люси Митчке қызығушылық танытса, Кайл оған ғашық бола бастайды. Люсидің салқын мінез-құлқы Кайлды тоқтата алмайды, ол оны Майамиге жеке ұшағына ертіп баруды ұсынады, ол оны қабылдайды. Сапардан кейін Кайл Люсиге тұрмысқа шығуын сұрайды, ол келіседі. Олар екі айлық мерей тойынан кейін Техасқа оралады, ал Люси некелерінің алғашқы жылында оның өміріне тұрақты әсер етеді. Осы арада Мэрили Митчпен романтикалық қарым-қатынас орнатуға тырысады, бірақ Митч Лусимен бірге болуды жасырын түрде қалайды. Кайл мен Люсидің алғашқы үйлену тойынан кейін, Кайл дәрігерінен сперматозоидтарының саны аз екенін және тұқымсыз болуы мүмкін екенін біледі. Бұл жаңалық оны терең депрессияға ұшыратады, ол қатты іше бастайды, бір кезде жергілікті клубта қатты мас болып, Люсиді ұялтады. Хэдли қонысында Джаспер Митчке балаларына деген көңілін қалдырады, ол оларды ойланбайтын және жауапкершіліктен тыс деп санайды. Бірнеше минуттан кейін Мэрили үйге келеді, оны полициямен бірге жыныстық қатынас сәтсіз аяқталды. Сол түні Жаспер жеңімпаз болып, қоршаудан құлап түседі. Митч оны айналдырады: ол өлі. Жаспердің өлімі Кайлдың тұрақсыздығын одан әрі бұзады, ал Люси оған өзін жек көруді жеңуге көмектесуге тырысады. Митч Люсиге Хэдли мұнай компаниясындағы жұмысын тастап, Иранға көшіп кетуге ниетті екенін айтады. Митч Люсиді дәрігерге апарады, ол жүкті екенін біледі; дәрігер сондай-ақ Кайлдың тұқымсыздығы туралы өзінің алдын ала диагнозы туралы хабарлайды. Сол түні Митч пен Мэрилимен бірге түскі ас кезінде Люси Кайлға жүктілігін айтады. Митчтің әкесі екенін және Люси екеуінің қарым-қатынасы бар деп санай отырып, Кайл мас күйінде ашуланып, Люсиге шабуыл жасайды, бірақ Митч оны тоқтатып, үйден шығаруға мәжбүрлейді. Сол түнде Люси түсік жасады. Осы арада, маскүнем, мас Кайл жергілікті тавернаға барады, Митчті өлтіруге бел буып, үйге оралады және тапанша табады. Мэрили Майтшты ұстап тұрған Кайлды тоқтатуға тырысады, ал қару үшін күрес кезінде қару атылып, Кайлды өлтіреді. Митчтің Люсиге деген махаббатына ренжіген Мэрили Митчті Кайлды өлтіргенін полицияға айтумен қорқытып, онымен некеге тұруға мәжбүрлеуге тырысады. Митч оны мойындамайды, ал тергеу кезінде ол алдымен Митч Кайлды атып өлтіргенін айтады, бірақ содан кейін көз жасын төгіп, әңгімесін өзгертеді және оқиғаларды шын мәнінде болғандай сипаттайды, өйткені ол әлі де Митчті жақсы көреді. Митч пен Люси Хэдлидің үйінен бірге кетеді. Мэрили ағасы мен әкесінің өліміне қайғырып, компанияны жалғыз басқарады, ал Митч Иранға кетеді.

Даму

Фильмнің бастапқы романы Роберт Уайлдердің туындысы. Ол Р.Ж. Рейнольдстың ұлы және «Рейнольдс Тобако» компаниясының мұрагері Закари Смит Рейнольдстың өмірі мен өлімінен шабыттандырылған. Оның әйелі, факел әншісі Либби Холман және жақын досы Альбер Уокер түнгі оқиғалар туралы берген қайшы есептеріне байланысты күдік тудырды, бірақ екеуі де қылмыс жасады деген айып тағылмады. Роман 1945 жылы «RKO Pictures» компаниясымен фильмге бейімделуге алынған, бірақ келесі жылы «RKO» жобаны тоқтатқаннан кейін құқықтар «International Pictures» компаниясына сатылды. 1946 жылы «Universal Pictures» «International Pictures» компаниясын сатып алғаннан кейін романның құқықтарына ие болды; алайда, жоба Рейнольдс отбасының қысымына байланысты белгісіздік күйінде қалды, олар Уайлдердің романының кез келген фильмдік нұсқасына қарсы сот процесін бастаумен қорқытты. 1955 жылы продюсер Альберт Цугсмит жобаның студия үшін үлкен табысқа жететініне сенімді болды және Джордж Цукерманды сценарийді жазуға шақырды, бірақ Рейнольдс отбасының сотқа жүгінуіне жол бермеу үшін бірқатар маңызды өзгерістер енгізу қажет болды: бірнеше кейіпкерлер алынып тасталды немесе олардың жасы өзгертілді; романда темекі өнімінен пайда болған Хэдли отбасының байлығы мұнайдан түскендей көрсетілді; және оқиғаның орны Солтүстік Каролинадан Техас штатына көшірілді. Сценарийдің бірнеше нұсқалары 1955 жылдың соңында бекітілген Кино өндіріс кодексіне жіберілді.

Кастинг

1950 жылдардың ортасында кинодағы мансабы құлдырап бара жатқан Лорен Баколл күйеуі Хамфри Богарттың тілегімен Люси Мурдың аса жарқын емес рөлін қабылдады. Ол фильм түсіріліп жатқанда, бірден Ноэль Ковард пен Клодетт Колбертпен бірге ойнаған "Блитт Спирит" пьесасының теледидарлық бейімделуіне дайындалып жатты. Бұрын "Ұлы ұйқы" (1946) фильмінде Хамфри Богартпен бірге сахнада ақылды, көзілдірік таққан кітап дүкенінің қызметкері ретінде танымал болған қоңыр шашты Дороти Малоун жақында көптеген "B" класты фильмдерде шағын эпизодтық рөлдерді ойнады. Осы фильмге ол "жақсы қыз" бейнесінен арылу және маниялы Мэрили Хэдли рөлін сомдау үшін шашын платиналық сары түспен бояды. Оскар сыйлығы оған киноиндустрияда бедел әкелді. Роберт Стак Оскар сыйлығын Энтони Квиннге (оның "Өмірге құштарлық" фильміндегі жеңімпаздік көрсетілімі 25 минуттан аспаған) жоғалтуының басты себебі – оны Universal International компаниясына берген 20th Century Fox компаниясы, басқа студияда жұмыс істеп жатқан өз актерінің біріне актерлік сыйлықты жеңіп алуына кедерлес болу үшін қарсы дауыс беруді ұйымдастырды деп санайды. Бұл Дуглас Сирк пен Рок Хадсоннің бірлесіп түсірген сегіз фильмнің алтыншысы және ең табыстысы болды. Келесі жылы Сирк Уильям Фолкнердің "Пайлон" романы негізіндегі ертедегі авиаторлар туралы "Бұзылған періштелер" фильмі үшін Хадсон, Стак және Малоунды қайта біріктірді.

Түсірілім

Негізгі түсірілім 1955 жылғы 28 қарашада Лос-Анджелесте Universal Studios студиясының алаңында басталды. Манхэттендегі 21 Club-тағы сахна Universal студиясының алаңында фотосуреттерді пайдаланып қайта жаңғыртылды және клуб иелерінен алынған салфеткалар және мейрамхананың басқа да заттары сияқты нақты керек-жарақтармен безендірілді. Фильм Universal Pictures фильмдерінің арасында ең жоғары бір күндік кассалық табыс бойынша рекордты жаңартты, соның ішінде Жаңа Орлеандағы Joy Theatre кинотеатрында Рождество күнінде 3,036 доллар (1956 жылғы 3036 доллар шамамен <есептелген сома> соңғы жылдары) кассалық түсім жинады. Солтүстік Америкада ғана 4,3 миллион доллар (эквиваленті $ ) табыс тапты (продюсерге қайтарылған кассалық түсімдер). Criterion 2022 жылғы 1 ақпанда фильмнің жаңартылған 2K Blu-ray нұсқасын шығарды.

Түсіндірме

Премьерасынан бері "Желде жазылған" фильмі кәсіби сыншылар мен теоретиктер, әуесқой жазушылар және мелодрама жанкүйерлері тарапынан талданып, түсіндірілді. Фильм махаббат, адалдыққа қиянат және әлеуметтік жағдай тақырыптарын зерттейді. Фильмге қатысты бірнеше түсіндіру:

Әлеуметтік пікірлер

Әлеуметтік сын тұрғысынан алғанда, бұл картина америкалық арманның жоғары белесінің пародиясы ретінде жақсы түсініледі. Хэдлилер американдық идеал – материалдық молшылыққа қол жеткізді, бірақ олар бақытсыз және жалғыздыққа толы. Олардың материализм идеологиясын қабылдауы, оның негіздерін сұраққа салуға мүмкіндік бермейді. Хэдлилер қалаларын билейді, ал фильмнің басындағы көріністерде фалликалық мұнай мұнараларының созылып жатқан қатарлары мен алып корпоративтік көкжиек көрсетіледі; Хэдлилер әр жерде, бірақ эмоционалды және рухани тұрғыдан олартың орны жоқ. Фильмнің орталық тақырыптарының бірі – 1950-ші жылдардағы материализмнің американдық мінезге тигізген әсері.

Махаббат пен құмарлықтың зерттеуі

Фильмді басты кейіпкерлер арасындағы махаббат пен құштарлықтың күрделілігі арқылы түсіндіруге болады. Ол құштарлықтың адамдарды ақылға сыймас шешімдерге итермелейтінін көрсетеді. Люси күйеуі мен Митч Уэйнге деген өскелеген тартымдылығының арасында қыналуда. Сол сияқты, Митч жақын досы Кайлға адалдығы мен Люсиге деген сезімдерімен күреседі. Осы қайшылықты міндеттер үлкен кернеу тудырады және жапа шегуге алып келеді. Variety журналы «ашық драма» деп бағалап, былай деді: «Флешбектерді шебер пайдалану сюжеттің күшін әлсіздетпей, бірден қызығушылық пен күтуді оятуда. Тамаша сценарий, шебер режиссура және актерлердің керемет ойыны кейіпкерлерге ерекшелік қосып, көрермендердің қызығуын арттырады. Хадсон байлық пен мінездік кемшіліктерге құрбан болған психопаттың әсерлі бейнесін сомдайды, бұл оның ең жақсы рөлдерінің бірі. Малоун мүлдем адалсыз әйел ретінде мансабындағы жаңа биікке көтеріледі». Rotten Tomatoes сайтындағы 31 рецензияның 87%-ы жағымды, ал орташа бағасы 7.7/10. Metacritic бойынша фильм 15 сыншының бағасы бойынша 100 балдық жүйеде 86 бал алды, бұл «көпшілік тарапынан мақтауға ие» екенін көрсетеді. 1998 жылы Chicago Sun-Times газетінің тілшісі Роджер Эберт фильмді «Даллас, Династия және басқа да прайм-тайм телесериалдарының бастауын табуға болатын, бұрмаланған және зұлым күлкілі мелодрама» деп атады. Сирк олардың стилін қалыптастырды, онда шоқтықтық мінез-құлық құмарлықпен қадірленеді, ал пародиалық әзіл астында жатыр. «Желге жазылған» сияқты фильмді бағалау, Ингмар Бергманның шедеврлерін түсінуден де қиын болуы мүмкін, себебі Бергманның тақырыптары айқын және баса көрсетілген, ал Сирк стилі хабарды жасырады. Оның интерьерлері шамадан тыс әсем, ал экстерьерлері жалған – ол сіздердің өнерлілікті байқап, реализмді емес, Голливудтың асыра көрсетілген студиялық стилін қолданғанын сезінуін қалайды. Мұндай фильмдер орташа талғамнан жоғары да, төмен де. Егер сіз тек сыртқы жағын ғана көрсеңіз, бұл арзан телесериал. Егер сіз стилін, абсурдтылығын, асыра көрсетуін және сатирикалық юморын көре алсаңыз, онда бұл 1950 жылдардағы осындай тақырыптарды салтанатты түрде көрсеткен драмаларға қарсы шығады. Уильям Инге мен Теннесси Уильямс сол онжылдықта өте қадірленді, бірақ Сирк олардың Фрейдтік гистериясын пародиалайды. TV Guide журналы фильмді «күлкілі мелодрамадағы ең жақсы туынды», «Дуглас Сирктің режиссерлік шедеврлерінің бірі» және «американдық отбасы туралы ең маңызды сынның бірі» деп сипаттады. Леонард Мальтин фильмге «тартымды китч» деп бағалап, төрт жұлдыздың үшеуін берді. The New Yorker журналының Ричард Броди фильмді талқылайды, ол бұл «Сирктің ең толыққанды жетістігі» болуы мүмкін дейді. 2005 жылы актриса Лорен Бэколл фильм атынан Austin Film Society ұйымынан Frontier Award сыйлығын қабылдады, ол жыл сайын Техас киносының атақ-даңқ залына актерлерді, режиссерлерді, сценарийшілерді, кино өндірушілерді және Техас штатына әсер еткен, одан шабыттанған фильмдерді қосады.

Марапаттар

Сыйлық санаты бойынша номинант(тар) Нәтиже Ref. «Оскар» сыйлығы Үздік қосалқы актер Роберт Стак Үздік қосалқы актриса Дороти Малон Үздік ән "Желде жазылған" Музыка авторы – Виктор Янг; Авторлық сөздері – Сэмми Кан «Алтын глобус» сыйлығы Үздік қосалқы актриса – Дороти Малон