Кіріспе

Винсент Шерманның 1959 жылғы фильмі.

«Жас филадельфиялықтар» – Винсент Шерман режиссерлік еткен, Пол Ньюман, Барбара Раш, Роберт Вон және Алексис Смит түскен 1959 жылғы американдық құқықтық драма. Фильм Ричард П. Пауэллдің 1956 жылғы «Филадельфиялық» романы негізінде түсірілген.

Сюжет

1924 жыл. Жаңа үйленген Кейт Джадсон Лоуренс өзінің үйлену түнінде күйеуі Уильямның, жоғары топтағы филадельфиялық азамат екенін ескере алмай, оған үйленгісі келмегенін білгенде, қатты күйзеледі. Ол: «Бұл некені анам қалаған, маған немере берсін деп. Бірақ мен сені сүйе алмаймын, Кейт, мен ешкімді сүйе алмаймын». Уильям сол түні кеткен соң, Кейт ұзақ жылдар бойы таныс болған, жұмысшы табынан шыққан досы және бұрынғы жары Майк Фланаганнан көмек іздейді. Ертесі күні Кейт Уильямның көлік апатында өз-өзіне қол жұмсағанын біледі. Тоғыз айдан кейін Кейт Энтони Джадсон «Тони» Лоуренс есімді ұл табады. Оған Уильямның анасы келіп, Фланаганның Тонидің әкесі екенін біледі. Ол Кейтке ұлын Лоуренс атымен өсірмесе, ақша ұсынады, бірақ ол бас тартады және отбасылық қаражаттан қол үзеді. Бірнеше жыл өткен соң Тони – ақылды, амбициялы Принстон университетінің студенті, колледж ақысын төлеу үшін Фланаганның құрылыс жұмысында еңбек етеді және заңгер болуды армандайды. Күндердің бірінде ол көлік апатына ұшыраған Джоан Дикинсонмен танысады. Олар бірден ғашық болады, бірақ Джоанның жоғары қоғамдағы достары оның миллионер Картер Генриге үйленеді деп күтеді. Олардың ортақ досы Честер «Чет» Гвинн оған қоғамдық қысымға бойын беріп, сүйген адамынан айырылмау керектігін ескертеді, өйткені ол өзі де солай болған. Олар қашып кетуге шешім қабылдайды. Бірақ Джоанның әкесі Гилберт Дикинсон Тониге мансабында көмектесуді және өзі толық серігі болып табылатын беделді заң фирмасында жұмыс ұсыну арқылы үйлену тойын кейінге жылдыруға көндіреді. Тони өзін сатып алды деп ойлаған Джоан Еуропаға кетеді. Картер оның артынан еріп келгенде, ол оған үйленеді. Ашуға булыққан Тони Джоанның әкесі оның тағы бір бай отбасымен үйленуін қалағанын түсінеді және олардың арасын бұзу үшін ғана оған мансабында көмектескенін біледі. Содан кейін Тони әлеуметтік сатыда жоғарылау үшін жұмыс істеуге және байлардың ойындарын үйренуге кіріседі. Оқушысы Луис Донетти Тониге Джон Маршалл Уортонға заң кітабын жазуға көмектесуге тамаша мүмкіндік туралы айтады. Тони Уортонның жас әйелі Кэролмен танысады және сыныптасынан бұл жұмысты ұрлап алады. Уортонның сарайында тұрып жұмыс істейтін Тони өзінің біліктілігімен жұмыс берушісіне әсер етеді. Кэрол оған қызығады. Бір күні түнде ол оның бөлмесіне келеді, бірақ ол оның күйеуімен ажырасып, оған үйленуін сұрап, қауіпті жағдайды шешеді, өйткені ол мұны істеуге дайын емес екенін біледі. Уортон Тониге өзінің беделді фирмасында жұмыс ұсынады. Тони салыстырмалы түрде жаңа салық заң саласында мамандануды шешеді, онда жылдам ілгерілеуге көбірек мүмкіндік бар. Корея соғысы басталып, оның мансабына үзіліс келтіргенде, Тони армиядағы заңгер болып қызмет етеді. Басқалары осылай бақытты болмайды. Чет Гвинн шайқаста бір қолын жоғалтады, ал Картер Генри қаза табады, Джоан жесір қалады. Үйге оралғаннан кейін Тони сәттілікке жетеді. Рождество мерекесінде жұмыс істеуге мәжбүр болған ол өте бай миссис Дж. Артур Алленнің өсиетін өзгертуге көмектеседі. Оның арнайы білімімен ол әйелге көп салық төлеуден қалай аулақ болу керектігін көрсетеді. Миссис Аллен оның ұзақ жылдар бойы адвокаты болған Гилберт Дикинсонның орнына Тониді қаржысын басқаруға тағайындайды. Тони Джоанмен қарым-қатынасын жақсартуға да кіріседі. Бір күні түнде Тони полиция бөлімінен мас, шаршаған досы Четті алып кетеді. Донетти (қазіргі прокурор) Четті тұтқындап, оның ағасы Мортон Стернсті бірінші дәрежелі өлтіргені үшін айыптайды. Чет Тонидің өзін қорғауын сұрайды, өйткені туыстары, әсіресе отбасының патриархы доктор Шиппен Стернс оның кінәсіздігін дәлелдеуден гөрі, даудан қашуды қалайды. Қылмыстық құқық саласында тәжірибесі жоқ болса да, Тони мәжбүрлі түрде келіседі. Оның жұмысы Шиппен Стернстің Тони Стернс отбасын ұялтатын болса, Тонидің нағыз әкесі Майк Фланаган екенін жариялаумен қорқытқанда одан әрі қиындатылады. Джоан сенімді адвокат жалдауды ұсынғанда, Тони оның тағы да сатқындық жасады деп қорқатынын түсінеді. Сотта Тони Мортон Стернстің уәзірінің куәлігін жоққа шығарады. Ол Шиппенді Мортонның миында ісік болғанын және психикалық күйзеліске ұшырағанын, сондықтан ол өзін-өзі өлтірген болуы мүмкін екенін мойындауға мәжбүр етеді. Төрешілер алқасы Четті кінәсіз деп табады. Соттан кейін Тони мен Джоан татуласады.

Өндіріс

Ньюман "Сыс қалайы төбедегі мысық" үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылғанына қарамастан, фильмде атқарылған жұмысына қанағаттанбады және сахнаға оралуды қалады, бірақ 1955 жылы "Warner Brothers" компаниясымен жасасқан келісімі бойынша "Жас филадельфиялықтар" фильмінде түсуге мәжбүр болды. Ньюманның өмірбаяуын жазған Шон Леви бұл фильмді актер үшін "көңілсіз қорқыныш" деп сипаттайды. Ол фильм түсіруге қарсы болды және режиссер Винсент Шерманға осы туралы әрекет етті, бірақ оны убедить ете алмады. Ол тек "Warner Brothers" компаниясы оған Теннеси Уильямстың "Жас құс" атты жаңа пьесасында ойнауға рұқсат берсе ғана фильмге келісті, ал пьесаның продюсерлері оған орай премьераны кейінге жылжытты. Винсент Шерман үшін бұл фильм сегіз жылдық үзілістен кейін "Warner Brothers" компаниясына оралуды білдірді, ол осы жылдарда Еуропада фильмдер түсірген болатын. Бұл фильм Роберт Вонның актерлік мансабын бастауға да көмектесті, ол рөлі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды. "Жас филадельфиялықтар" фильмі, Quirk атап көрсеткендей, Ньюман да бас рөлде ойнаған "Сыс қалайы төбедегі мысық" фильміне қарағанда гомосексуализм тақырыбын ашық қозғайды, себебі Уильям Лоуренс кейіпкерінің гомосексуалды екеніне күдік тудырады. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1959 жылдың 19 мамырында Филадельфиядағы "Стэнли" театрында өтті. Премьералық аптада ол АҚШ кассасында "Some Like It Hot" фильмінен кейін екінші орынды иеленді.

Қабылдау

Фильмнің Rotten Tomatoes сайтындағы рейтингі 71% құрайды. New York Times газетінің сыншысы А.Х. Вейлер фильмді "көпіршікті" деп сипаттап, "Бірақ «Жас филадельфиялықтар» өткір ой айтуға күшпен тырысқанмен, тек беткі әлеуметтік пікір білдіреді" деді. Ол фильмді "көп жағдайда сұрғылт драма" деп атады және "байлардың да, кедейлердің де қиындықтары мен сынақтары драмалық бола бермейді" екенін көрсетеді. Los Angeles Times газетінде жазған киносыншысы Филип К. Шойер Вонды жоғары бағаласа да, фильмдегі актерлік шеберлік "Майн-Лайн бойында 130 минут бойы баяу жылжитын" фильмде ерекше емес екенін айтты. Шойер сонымен қатар сот процесінің шешімді кезеңінің тым ұзаққа созылғанын мәлімдеді. New York Daily News газетінің сыншысы Дороти Мастерс Пауэллдің романының мәні экранға түскенде "жоғалып кеткендей" болғанын жазды. Шерманның режиссерлік жұмысы, оның айтуынша, "ықылымға шақырып, көңілге жаны ашпайды".