Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық ақын және журналист (1818–1870)
Norwegian poet and journalist (1818 1870)
Асмунд Олафссон Винье (6 сәуір 1818 – 30 шілде 1870) – норвегиялық ақын және журналист, өлеңдерімен, саяхат жазбаларымен және Ландсмолдың (қазір Нйнорск деп аталады) алғашқы қолдануымен есте қалды.
Aasmund Olavsson Vinje (6 April 1818 – 30 July 1870) was a Norwegian poet and journalist who is remembered for poetry, travel writing, and his pioneering use of Landsmål (now known as Nynorsk).
Өмірбаян
Винье Телемарк аймағындағы Виньеде, кедей бірақ көп кітап оқитын отбасында дүниеге келді. Оның білімге деген қанағатсыздықсыз құштарлығы болды және ол өзін оқыту арқылы да қамтамасыз етті. Генрих Ибсенмен бір мектепте оқығаннан кейін университетке қабылдау емтиханын тапсырып, құқық білімін алып, адвокат болды.
Vinje was born into a poor but well read family in Vinje, Telemark. He had a voracious appetite for learning and supported himself in part by teaching. He earned his university entrance exam after attending the same school as Henrik Ibsen, studied law, and became an attorney.
Мансап
1858 жылы Винье «Долен» (The dales man) журналын құрды, онда ол өмір сүрген кезеңнің куәсі ретінде өнер, тіл және саясатқа қатысты саяхат есептерін және редакциялық пікірлерін жариялады. 1870 жылы «Долен» басылымы тоқтатылды. Винье Норвегиядағы қалалық және ауылдық өмір арасындағы айырмашылықты анық көрсетуге үлкен үлес қосты және норвегиялық романтикалық ұлтшылдықтың көрнекті өкілдерінің бірі болды. Алайда, ол сыншыл көзқарасымен және «екі көзқараспен» (tvisyn) – әр нәрсенің екі жағына да қарау қабілетімен де белгілі болды. Ол саяси белсенділік танытқандықтан, үкіметтің сыртқы саясатын сынағандығы үшін заңгер қызметінен босатылды. Оның еңбектерінің ішінде «Ferdaminni fraa Sumaren 1860» (1860 жылғы жазғы саяхат естеліктері, ағылшын тіліне «Норвегиядан саяхат естеліктері» деп аударылған) норвегия әдебиетінде жоғары бағаланады. Бұл еңбекте Ослодан Тронхеймге жасаған саяхаты және «Долен» журналы үшін Нидарос соборында патша Карлдің тәж кию рәсімін баяндауы сипатталған. Ол корольдік сарайдағы адамдарға қарағанда, саяхаты барысында кездескен қарапайым халық туралы жылы сезіммен айтады. 1863 жылы ол «Британдықтар мен норвегиялықтың көзқарасы» атты еңбегін жазды, ол он жылдан кейін норвег тіліне аударылды. Виньенің поэзиясының бір бөлігі Норвегияда бүгінгі күнге дейін өмірлік, әсіресе Эдвард Григ музыкаға қойған «Ved Rundarne» (Ағылш. At Rondane) және «Våren» (Ағылш. The Last Spring) өлеңдері. Григ Виньенің көптеген өлеңдерін музыкаға қойды және 1881 жылы «A.O. Виньенің өлеңдеріне арналған он екі әуен» (Tolv Melodier til Digte af A.O. Vinje, дауыс пен фортепианоға арналған), Op. 33 жинағын жариялады, оған «Соңғы көктем» және «Ронданеде» өлеңдері де кірді. Асқазан рагынан қайтыс болған Винье соңғы күндерін елде өткізуді шешті. Ол 1870 жылдың 30 шілдесінде Хаделандтағы Гран қаласында досы, министр (кейін епископ) Антон Кристиан Бангтың қонағы ретінде қайтыс болды және жақын жердегі Гранаволендегі Әйелдер шіркеулерінің (Søsterkirkene) зиратында жерленді. 1873 жылы сол жерде Бринюльф Бергслиен жасаған Виньенің бюстімен үлкен ескерткіш орнатылды. Бүгінде Осло, Ставангер, Тронхейм, Мосс, Фьеллхамар, Корби, Хамар, Гьёвик, Рюкан, Скиен және Мандал сияқты Норвегияның көптеген қалаларында және кенттерінде Винье жолдары бар.
In 1858, Vinje founded the periodical Dølen (The dales man), in which he published travel accounts and editorial comments on art, language and politics that serve as records for the period in which he lived. Dølen ceased publication in 1870. Vinje did much to articulate the difference between urban and rural life in Norway and was among the sophisticated exponents of Norwegian romantic nationalism. But he was also known for his critical scepticism and "dual vision" (tvisyn)—looking at both sides of the coin. He was politically active to the extent that the government fired him as an attorney for criticizing its foreign policy. Among his writings, the Ferdaminni fraa Sumaren 1860 (Travel memories from the summer of 1860, translated into English as Travel memories from Norway 1860) is highly esteemed in Norwegian literature, describing a journey on foot from Oslo to Trondheim in order to cover the coronation of King Charles in the Nidarosdomen cathedral for Dølen. The work deals more warm heartedly with the ordinary people he met on his journey than with the royalty he encountered at the coronation. In 1863, he wrote A Norseman's View of Britain and the British, which was translated into Norwegian ten years later. Some of Vinje's poetry is still very much alive in Norway, especially Ved Rundarne (English: At Rondane) and Våren (English: The Last Spring), which Edvard Grieg set to music. Grieg set many of Vinje's poems, and in 1881 published Tolv Melodier til Digte af A. O. Vinje (English: Twelve melodies to Poems of A. O. Vinje, for voice and piano), Opus 33, which includes The Last Spring and At Rondane. Dying of stomach cancer, Vinje decided to spend his last days in the countryside. He died as a guest of his friend, minister (later bishop) Anton Christian Bang at Gran in Hadeland on 30 July 1870 and is buried nearby in the churchyard of the Sister churches at Granavollen (Søsterkirkene). In 1873, a large monument with a bust of Vinje by Brynjulf Bergslien was erected at the site. Today, there are Vinje paths in several Norwegian cities and towns, including Oslo, Stavanger, Trondheim, Moss, Fjellhamar, Corby, Hamar, Gjøvik, Rjukan, Skien and Mandal.