Кіріспе
Түрік-поляк опералық сопраносы Лейла Генчер (туған тегі Çeyrekgil; 10 қазан 1928 – 10 мамыр 2008) – түрік опералық сопраносы. Генчер белканто өнеріндегі көрнекті орындаушы, мансабының көп бөлігін 1950 жылдардың басынан 1980 жылдардың ортасына дейін Италияда өткізді, репертуарында жетпістен астам рөл болды. Ол коммерциялық жазбаларды өте аз шығарды, бірақ оның өнер орындауларының көптеген пираттық жазбалары сақталған. Ол ерекше Доницеттидің кейіпкерлерімен байланысты болды.
Leyla Gencer (, née Çeyrekgil; 10 October 192810 May 2008) was a Turkish operatic soprano. Gencer was a notable bel canto soprano who spent most of her career in Italy, from the early 1950s through the mid 1980s, and had a repertoire encompassing more than seventy roles. She made very few commercial recordings; however, numerous bootleg recordings of her performances exist. She was particularly associated with the heroines of Donizetti.
Ерте өмір
Лейла Генчер түрік әкесі мен поляк анасының отбасында Полонезкойде (Стамбулға жақын) дүниеге келді. Оның әкесі Хасанзаде Ибрагим Бей (1934 жылғы Фамилиялар туралы заң бойынша Чейрекил тегін алған) бай бизнесмен болған, оның отбасы Сафранболу қаласынан шыққан. Оның анасы Лександа Анжела Минаковская литвалық аристократияның католик отбасынан шыққан (кейіннен ол ислам дінін қабылдап, күйеуінің қайтысынан кейін Атие деген есімді таңдады). Генчердің әкесі оның өте кішкентай кезінде қайтыс болды. Ол Босфор бұғазының Анатолия жағында, Стамбулдың Чубуклу ауданында өсті. 1946 жылы ол ықпалды Ипекчи отбасына байланысты банкир Ибрагим Генсерге үйленді.
Білім және ерте мансап
Ол Стамбул консерваториясында ән оқуды бастады, бірақ итальяндық сопрано Джаннина Аранжи Ломбардиден Анкарада жеке сабақ алу үшін оқуды доғарды. Аранжи Ломбардидің қайтысынан кейін Генсер итальяндық баритон Аполлон Гранфортемен оқуын жалғастырды. 1950 жылға дейін Түркия мемлекеттік театрының хорында ән айтты, содан кейін Анкарада "Кавальерия Рустикана" операсында Сантуцца рөлімен опералық дебютін жасады. Келесі бірнеше жыл ішінде ол Түркияда кеңінен танылып, Түркия үкіметінің шараларында жиі өнер көрсетті.
Италиядағы мансап
1953 жылы Генсер өзінің итальяндық дебютін Неапольдегі Сан-Карло театрында Сантуцца рөлімен жасады. Келесі жылы Неапольге «Мадам Баттерфляй» және «Евгений Онегин» қойылымдарына оралды. 1957 жылы Миландағы Ла Скалада Пуленктің «Кармелиттер диалогтары» әлемдік премьерасында Mme. Лидойн рөлінде өнер көрсетті. Ол 1957 мен 1983 жылдар аралығында Ла Скалада тұрақты түрде өнер көрсетіп, он тоғыз рөлді орындады, оның ішінде «Қиямет күші» операсынан Леонора, «Дон Карлос» операсынан Элизабетта, «Аида» операсының басты рөлі, «Макбет» операсынан Леди Макбет, «Норма» операсының басты рөлі, «Л’инкоронация ди Поппеа» операсынан Оттавия және «Альцест». Ла Скалада ол сондай-ақ 1958 жылы Пиццеттидің «L'assassinio nella cattedrale» операсының әлемдік премьерасында Кентерберидің бірінші әйелі рөлін ойнады. 1960 жылы КСРО-да гастрольдік сапармен болып, Мәскеу мен Бакуде концерттерде ән шырқады. 1962 жылы ол Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында «Дон Карлос» операсынан Элизабетта ди Валуа және «Дон Джованни» операсынан Донна Анна рөлінде дебют жасады. АҚШ-тағы тұңғыш өнері 1956 жылы Сан-Франциско операсында Зандонайдың «Франческа да Римини» операсында Франческа рөлінде болды. Ол басқа да американдық опера театрларында ән шырқады, бірақ Метрополитен операсында ешқашан өнер көрсетпеді, 1956 жылы Тоска рөліне шақыру туралы әңгімелерге қарамастан. Ол Шопеннің поляк әндерін Никита Магалоффпен бірге Парижде, Лист-Бартоктың Ла Скаладағы концертін және Венеция карнавалында «Түріктер туралы опералар» концертін орындады, бұл оның опера әншісі ретінде жаңашылдығын көрсетті. Оның опера сахнасындағы соңғы өнері 1985 жылы «La Fenice» театрында «La Prova di un'opera seria» операсымен болды. Ол 1992 жылға дейін концерттерде өнер көрсетті. 2007 жылы әлі де белсенді болды және жақында Ла Скаланың музыка директоры Риккардо Мути оны жас суретшілер мектебін басқаруға тағайындады. Мансабы бойында Генсер әсіресе Доницетти операларымен танымал болды, оның ішінде «Белисарио», «Полиуто», «Анна Болена», «Лукреция Борджия», «Мария Стуарда» және «Катерина Корнаро». Оның ең танымал және сәтті орындауы 1964 жылы Неапольде орындаған «Роберто Деверо» операсы болды. Белканто рөлдерінен басқа, оның репертуарында Прокофьев, Моцарт және Пуччини сияқты композиторлардың шығармалары да болды. Ол Smareglia-ның «La Falena», Россинидің «Elisabetta, regina d'Inghilterra», Spontini-нің «Agnese di Hohenstaufen», Pacini-нің «Saffo» және Gluck-тің «Alceste» сияқты сирек қойылатын операларда ойнады. Генсер қысқа мерзімде халықаралық жұлдызға айналды, Витторио Гуи, Туллио Серафин, Джанандреа Гаваццени және Риккардо Мути сияқты итальяндық ең ұлы маэстролардың жетекшілігімен ән шырқады. Ол Доницеттидің ұмытылған операларын тамаша орындауымен «Доницетти қайта жандануына» үлес қосты. Оның репертуары 72 рөлден тұрады, оның ішінде Монтеверди, Глюк, Моцарт, Черубини, Спонтини, Саймон Майр, Пуччини, Прокофьев, Бриттен, Пуленк, Менотти және Рокка опералары бар, лирикалық, колоратуралық және драмалық сопрано рөлдерін қамтиды. 1982 жылдан бастап ол жас опера әншілерін оқытумен айналысты. Ол 1983-1988 жылдар аралығында Миланның «As. Li. Co.» дидактикалық көркемдік директоры болып жұмыс істеді және 1997-1998 жылдары Маэстро Риккардо Мути оны Ла Скаланың жас суретшілер мектебін басқаруға тағайындады. «Teatro alla Scala» опера суретшілері академиясының көркемдік директоры ретінде ол опералық интерпретацияны оқытуға маманданған. 1996 жылы ол Ян Шмидт Гарредің «Opera Fanatic» фильмінде ойнады.
Өлім
Генчер 2008 жылғы 10 мамырда 79 жасында Миланда қайтыс болды. Сан-Бабила шіркеуіндегі қоштасу рәсімінен және Миландағы кремациядан кейін оның күлі Стамбулға әкелініп, 16 мамырда танымал музыкант Фазыл Сайдың өтініші бойынша Босфор суларына шашылды. Оның қайтысынан он жыл өткен 2018 жылы Стамбул мәдениет және өнер қоры Лейла Генчерді Лейла Генчер атындағы дауыс байқауының 9-шы шақырылымымен және «Примадонна және жалғыздық» атты көрмемен еске алды. 2019 жылы IKSV Зейнеп Орал жазған «Лейла Генсер: Ла Дива Турка» фильмін түсірді, ол Аркола театрында өткен Grimeborn фестивалінде көрсетілді.