Кіріспе

Италиялық колоратура сопраносы (1882–1963)

Амелита Галли Курчи (18 қараша 1882 – 26 қараша 1963) – итальяндық лирикалық колоратура сопраносы. Ол 20-шы ғасырдың ең әйгілі опера әншілерінің бірі және көптеген жазбалары сатылған танымал әнші болды.

Ерте өмір

Ол Миланда испандық тамырлары бар жоғары орта тапқа жататын итальян отбасында Амелита Галли болып дүниеге келді. Милан консерваториясында фортепиано оқып, фортепианода орындау бойынша алтын медаль жеңіп алды, ал 16 жасында профессорлық қызметке ұсынылды. Оны ән айтуға әжесі шабыттандырды. Опера композиторы Пьетро Маскани да Галли Курчидің әншілік амбицияларын қолдады. Галли Курчи карьерасының басында өз қалауымен көбінесе өзіндік күшпен жаттықты. Ол өзге сопраноларды тыңдап, ескі ән салу әдістемелері туралы кітаптар оқып, дауысымен фортепиано жаттығуларын жасап, клавишатураны пайдаланбай өнерін жетілдірді. 1920-1930 жылдары Нью-Йоркте Эстель Либлингтен сабақ алды.

Мансап

Галли Курчи опералық дебютін 1906 жылы Траниде Джузеппе Вердидің «Риголетто» операсында Гильда рөлімен жасады. Ол тез арада Италия бойынша дауысының әдемілігі мен ептілігі, сондай-ақ әуендік тұрғыдан шебер интерпретацияларымен танымал болды. Көптеген сыншылар оны итальян опера театрларын толтырған, веризм бағытындағы дауыс актрисаларына қарсы күш ретінде қарады. Ол Еуропа, Ресей және Оңтүстік Америкада кеңінен гастрольде болды. 1915 жылы Буэнос-Айресте Энрико Карузомен бірге «Лучия ди Ламмермур» операсының екі қойылымын орындады. Бұл оның ұлы тенормен опера сахнасындағы жалғыз өнері болды, бірақ кейін олар концерттерде бірге өнер көрсетіп, бірнеше жазу жасады. Галли Курчи мен Карузо сицилиялық тенор Джулио Кримидің ұлының тәрбиешісі болды. Галли Курчи мансабы бойында, соның ішінде 1924 жылы Ұлыбританияда концерттік турнеде (ол онда ешқашан операда ән айтпады), 20 қалада өнер көрсетті, ал бір жылдан кейін Австралияда гастрольдік сапарда болды.

Америка Құрама Штаттары

Галли Курчи алғаш рет 1916 жылдың күзінде Америка Құрама Штаттарына жақсы танылмаған әнші ретінде келді. АҚШ-тағы қанағатты болуы қысқа мерзімдік болғанмен, 1916 жылдың 18 қарашасында Чикагода Риголетто операсында Гилда рөліндегі тарихи американдық дебюті үшін алған ыстық қарсы алуы, оған Чикаго опера қауымдастығымен ынтымақтастығын ұзарту туралы ұсынысты қабылдауға мүмкіндік берді. Ол 1924 жылғы маусым соңына дейін осы қауымдастықта өнер көрсетті. Сондай-ақ 1916 жылы Галли Курчи «Виктор Толкинг Машин Компани» компаниясымен жазу келісімшартына қол қойып, американдық дебютіне бірнеше апта бұрын алғашқы жазбаларын жасады. Ол 1930 жылға дейін тек «Виктор» үшін ғана жазды. 1921 жылдың 14 қарашасында, әлі де Чикаго операсымен келісімшартта болғанда, Галли Курчи Нью-Йорктегі «Метрополитен Опера» театрында «Травиата» операсында Виолетта рөлінде дебют жасады, оның серігі – тенор Бениамино Джигли болды. Ол сол дәуірдегі екі опералық компаниямен бір уақытта келісімшарт жасаған сирек әншілердің бірі еді. Галли Курчи тоғыз жылдан кейін опера сахнасынан зейнеткерлікке шыққанға дейін «Мет» театрында өнер көрсетті. 1922 жылы Галли Курчи Нью-Йорктің Хаймаунт қаласында «Сұл Монте» деп аталатын шағын сарай салды. Ол 1937 жылы мүлікті сатқанға дейін бірнеше жыл бойы жазда осы сарайда демалды. Жақын орналасқан Маргаретвилл ауылында салынған театр оның құрметіне аталды, ал ол ашылу кешінде сол жерде өнер көрсету арқылы оған жауап берді. 2010 жылы «Сұл Монте» тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Вокалдың құлдырауы және операдан зейнеткерлікке шығу

Опера үйі саясатынан шаршап, операның өліп бара жатқан өнер түрі екеніне көз жеткізген Галли Курчи 1930 жылдың қаңтар айында опера сахнасынан зейнеткерлікке шығып, концерттік өнерге көшті. Бірнеше жыл бойы оны тамақ аурулары және жоғары ноталарды дұрыс алудағы қиындықтар мазалады. 1935 жылы оған қалқанша безінің үлкейігін алып тастау үшін операция жасалды. Операция кезінде ең жоғары сақтық шаралары сақталды, ол жергілікті анестезия астында жүргізілді; алайда, операциядан кейін оның дауысының нашарлағаны айтылды, атап айтқанда, дауыс арқасының, жоғарғы дауыс арқасы нервінің сыртқы тармағының зақымданғаны болжалды, нәтижесінде ол жоғары ноталарды айту қабілетін жоғалтты. Бұл нерв кейіннен "Галли Курчи нерві" деп аталды. 2001 жылы зерттеушілер Крукс және Рекаберен "операциядан кейінгі заманауи баспасөз мақалаларын зерттеді, хирургтың әріптестерімен және туыстарымен сұхбаттасты, сондай-ақ Галли Курчидің мансабын басқа әншілердің мансабымен салыстырды" және оның дауысының төмендеуіне хирургиялық жарақат себеп болмағанын анықтады. Басқа зерттеушілер (Marchese Ragona және т.б.) Галли Курчидің колоратуралық сопрано ретіндегі мансабының трахеяға қысым жасаған қалқанша безінің үлкейігі салдарынан ертерек аяқталғанын, бірақ операция кезінде болған нерв зақымдануы оның лирикалық немесе драмалық сопрано ретінде мансабын жалғастыруына кедергі келтіргенін дәлелдеді.

Жеке өмір

1908 жылы Амелита Галли итальяндық дворян және суретші, маркиз Луиджи Курчиге үйленді және оның тегін өзіне қосты. Олар 1920 жылы ажырасты. 1922 жылы маркиз Курчи Римдегі папалық кеңеске осы некені жою туралы өтініш жасады. 1921 жылы Галли Курчи өзінің аккомпаниаторы Гомер Сэмюэлске үйленді. Олардың некесі Сэмюэлс 1956 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды. Галли Курчи үнді медитациясы және йогасының шебері Парамаханса Йогананданың шәкірті болды. Ол Йогананданың 1929 жылғы "Мәңгіліктегі сыбыстар" кітабына алғысөз жазды.

Операға оралу, өлім және мұра

1936 жылғы 24 қарашада 54 жастағы Галли Курчи опера сахнасына ақылға сыймас қайта оралды, Чикагодағы «Богема» операсында Мими рөлінде өнер көрсетті. Оның ең жақсы әншілік күндері артта қалғаны анық болды және тағы бір жыл концерттер бергеннен кейін ол толық зейнеткерлікке шығып, Калифорнияда қоныстанды. Ол Лос-Анджелесте тұрып, сурет салумен шұғылданды. Өліміне дейін аз уақыт қалғанда жеке сабақтар берді, 1963 жылғы 26 қарашада 81 жасында Ла-Холлада өкпе эмфиземасынан қайтыс болды. Оның шәкірттерінің арасында сопрано Жан Фенн де болды. Галли Курчидің дауысы қазірге дейін түпнұсқа 78 айналымдық пластинкаларда және олардың LP мен CD нұсқаларында естіледі. Оның жазылған мұрасы мен Англия мен Америкадағы Галли Курчинің өнерлерін қазіргі заманғы сарапшылар бағалауларына сүйене отырып, опера комментаторы Майкл Скотт «The Record of Singing» (Duckworth, London, 1979) кітабының 2-томында оны вокалдық техника жағынан бұрынғы буынның колоратура сопраноларымен, мысалы, Нелли Мельба мен Луиза Тетраццинимен салыстырады, бірақ оның дауысының ерекше әдемілігін және оның тартымды әнінің лирикалық тартымдылығын мойындайды. Галли Курчи Голливуд Даңқы аллеясында жазулары үшін құрметтелген, оның жұлдызы 6121 Голливуд бульвары мекенжайында орналасқан. Studio Ghibli-дің «Отты шырындар қабірі» фильмінде оның «Үй! Сүйкімді үй!» атты әнінің жазбасы соңында ойнатылады. «Wake in Fright» (1971) фильмінде Дональд Плезенс сомдаған «Док» Тайдон Галли Курчидің «Риголетто» операсынан «Caro nome» әнін тыңдап, «Галли Курчи – керемет әнші!» дейді.