Кіріспе
Италиялық опера әншісі (1922–2004)
1959 жылғы «Гремми» сыйлығы – ең үздік классикалық вокалдық орындау
1961 жылғы «Гремми» сыйлығы – ең жақсы опералық жазба (бірлесіп)
Cavaliere di Gran Croce OMRI
Францияның «Arts et des Lettres» орденінің Командирі, Рената Тебальди (1 ақпан 1922 – 19 желтоқсан 2004) – соғыстан кейінгі кезеңде танымал болған итальяндық лирико-спинто сопрано, әсіресе «Ла Скала», «Сан-Карло» және әсіресе «Метрополитен Операсы» сахналарының жұлдызы болды. Көптеген адамдар оны 20 ғасырдың ең ұлы опера әншілерінің бірі санайды, ол негізінен лирикалық және драмалық репертуарлардың веризм рөлдеріне назар аударды. Итальяндық дирижер Артуро Тосканини оның дауысын «la voce d'angelo» («фәрештәнің дауысы») деп атады. Тебальди виолончельші Теобальдо Тебальди мен медбике Джузеппина Барбиеридің қызы болды. Оның ата-анасы оның тууына дейін ажырасып кеткен, Тебальди анасымен бірге Лангиранодағы әжесі мен атасының үйінде өсті. Үш жасында полиомиелитке шалдыққан Тебальди музыкаға қызығушылық танытып, Лангиранодағы шіркеу хорында ән айтты. Оның Парма консерваториясында Итало Бранкуччиден вокал сабақтарын алуын бастаушы болды. Ол 17 жасында консерваторияға қабылданды, онда Бранкуччи мен Этторе Кампогаллианимен оқыды. Кейін Пезаро қаласындағы «Лицео муз. Россиниге» ауысып, Кармен Мелиспен сабақ алды, оның ұсынысымен Джузеппе Паиспен де сабақтар алды. Содан кейін Нью-Йоркте Беверли Пек Джонсонмен оқыды.
Grammy Award for Best Classical Vocal Solo, 1959
Grammy Award for Best Opera Recording (joint), 1961
Cavaliere di Gran Croce OMRI
Commandeur des Arts et des Lettres, France reˈnaːta teˈbaldi; 1 February 1922 – 19 December 2004) was an Italian lirico spinto soprano popular in the post war period, and especially prominent as one of the stars of La Scala, San Carlo and, especially, the Metropolitan Opera. Often considered among the great opera singers of the 20th century, she focused primarily on the verismo roles of the lyric and dramatic repertoires. Italian conductor Arturo Toscanini called her voice "la voce d'angelo" ("the voice of an angel"), Tebaldi was the daughter of cellist Teobaldo Tebaldi and Giuseppina Barbieri, a nurse. Her parents separated before her birth and Tebaldi grew up with her mother in her maternal grandparents' home in Langhirano. Stricken with polio at the age of three, Tebaldi became interested in music and sang with the church choir in Langhirano. who took the initiative that Tebaldi study voice with Italo Brancucci at the Parma Conservatory. She was admitted to the conservatory at 17, where she studied with Brancucci and Ettore Campogalliani. She later transferred to Liceo musicale Rossini in Pesaro, taking lessons with Carmen Melis, and on her suggestion with Giuseppe Pais. She then studied with Beverley Peck Johnson in New York City.
Италиялық мансап
Тебалди 1944 жылы Ровигода Боитоның «Мефистофель» операсындағы Елена рөлімен сахнада алғаш рет өнер көрсетті. Соғыс кезеңіндегі жағдай сапарды қиынға соқты, Тебалди Ровигоға ат арбасымен барды, ал кері жолда пулеметтен оқтар ұшып өтті. Оның мансабының басында Пармада «Богема», «L'amico Fritz» және «Андреа Шенье» операларында да өнер көрсетті. 1946 жылы Вердидің «Отелло» операсында Дездемона рөлінде Франческо Мерлимен бірге Триесте дебют жасағанда қызу пікір тудырды. Оның үлкен жетістігі 1946 жылы Артуро Тосканиниге кастингке қатысқанда болды, ол оның «періште дауысы» бар деді.
Халықаралық мансап
Тебалди 1950 жылы «Ла Скала» ансамблімен концерттік турнеге шықты, бастапқыда Эдинбург фестиваліне, содан кейін Лондонға барды. Ол «Корольдік опера театрында» «Отелло» операсының екі қойылымында Десдемона рөлінде және Виктор де Сабатаның дирижерлігімен Вердидің реквиемінде тұңғыш рет өнер көрсетті.
Метрополитен
Тебалди өзінің американдық дебютын 1950 жылы Сан-Франциско операсында Аида рөлімен жасады; ал Метрополитен операсындағы дебюты 1955 жылғы 31 қаңтарда Марио Дель Монаконың «Отелло» операсында Дездемона рөлінде өтті. Шамамен 20 жыл бойы ол Метрополитен операсын өзінің қызметінің басты орталығына айналдырды. 1962-1963 жылғы маусымда ол Мет директоры Рудольф Бингті Цилианың «Адриана Лекуврер» операсының қайта қойылымын сахналауға көндірді, Бинг бұл операны «жек көретінін» айтқан еді. Өкінішке орай, Тебалдинің күйі жақсы болмағандықтан, қойылымдарды тоқтатты; және Бингтің «Операдағы 1000 түн» кітабында айтқан сөзіне сәйкес, «Бізге осы жағымсыз нәрсені олсыз жасауға тура келді». Дегенмен, Тебалдидің «Лекуврер» рөлі Мет үшін тиімді қадам болды, өйткені ол «Флагстадтан бері ең көп билет сататын әртіс» еді, сол кездегі билет сату бөлімінің бас менеджерінің орынбасары Фрэнсис Робинсонның айтуынша. Алайда Тебалди 1968-1969 жылғы маусымның ашылу кешінде Адриана рөліне жеңіспен оралды. Мет кассасы рекордтық 126 000 доллар табыс тапты. Тебалдидің көпшілікке ең ұнаған рөлдерінің бірі – Пуччинидің «Батыс қызы» операсындағы Минни болды, оны ол 1970 жылдың ақпан және наурыз айларында бар болғаны бес рет орындады. Ол Меттегі рөлге алғаш рет қатысқанда, барлық Миннилер сияқты, үшінші актіде атпен кіруі керектігін естіді. Өмір бойы жылқыдан қорқынышпен қараған Тебалди, оның қауіпсіз екеніне көз жеткізгенше, жануарға жақындаудан бас тартты. Алғашқы репетицияда ол оған жақындап, маңдайын сипап, «Жарайды, мырза Ат, мен Тебалдимін. Біз достас боламыз, солай емес пе?» деді. Ол қорқынышын жеңіп, қойылымдар сәтті өтті. Ол Метте жиі ән шырқады, ал басқа жерлерде сирек болды. Ол Мет аудиториясымен ерекше қарым-қатынас орнатты және оның аты маркизде пайда болғанда, оның қойылымын тамашалау мүмкіндігін алу қиын болғандықтан «Сатылып кеткен ханым» деп аталды. Ол онда «Богема», «Мадам Баттерфляй», «Тоска», «Манон Леско», «Батыс қызы», «Отелло», «Тағдыр күші», «Симон Бокканегра», «Фальстаф», «Андреа Кенье», «Адриана Лекуврер», «Ла Джоконда» және оған арнайы жасалған «Травиата» қойылымындағы Виолетта рөлінде 270-ке жуық рет ән шырқады. Пуччинидің «Тоска» операсы оның ең тұрақты рөлі болды, ол оны 45 рет орындады. Ол 1960 жылы Леонард Уоррен кенеттен қойылымның ортасында қайтыс болған «Тағдыр күші» операсында Леонора рөлінде болды; ал 1968 жылы Пласидо Доминго Метте дебют жасаған түні «Адриана Лекуврер» рөлінде ойнады. Ол Меттегі соңғы рет 8 қаңтарда 1973 жылы «Отелло» операсында Дездемона рөлінде пайда болды; бұл рөлде ол 18 жыл бұрын Метте дебют жасаған және оның ең танымал рөлдерінің біріне айналған еді. Тебалди американдық опера жұртшылығының қатты құрметіне ие болды. Ол классикалық темпераментті дива болған жоқ, бірақ өзінің көркемдік сезімдеріне сенді. Рудольф Бинг оның белсенді жағын атап, оның туралы «Оның темірдей бүйірлері бар» деген атақты сөз айтты.
Тебалди мен Каллас
1950 жылдардың басында Тебалди мен грек-американдық ұлы сопрано Мария Калластың арасындағы бәсекелестік туралы пікір қалыптасты. Калластың көбінесе дәстүрден өзгеше дауыстық ерекшеліктері мен Тебалдидің классикалық әдемі дыбысы опера өнерінің өзіндегі ежелгі дауды – яғни, дыбыстың әдемілігі мен дыбыстың көркемдік қолданылуын қайта жаңғыртты. 1951 жылы Тебалди мен Мария Каллас Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында бірлесіп вокалды концертке шақырылды. Әншілер екеуі де қосымша нөмірлер орындамауға уағдаласқанмен, Тебалди екі рет қосымша өнер көрсетті, ал Каллас бұған наразылық білдіргені хабарланды. Осы оқиға 1950 жылдардың ортасындағы бәсекелестіктің күшеюіне бастама берді, ол кейде екі әйелдің өзіне де әсер етті. Олардың жақтастары бір-біріне тіл тигізгендерін айтты. Тебалди: "Менде Калластың жоқ нәрсесі бар: жүрек", – деген сөзді айтқан. Алайда, сұхбаттың куәгерлері Каллас тек "коньякпен шампан" деді, ал "Жоқ, Кока-Коламен" дегенді жанындағы адам айтқан, бірақ Time журналының тілшісі соңғы пікірді Калласқа жатқызды. Алайда Джон Ардоиннің пікірінше, бұл екі әншіні салыстырудың қажеті жоқ еді. Time журналының мәліметінше, Каллас Ла Скаладан кеткен кезде "Тебалди күтпеген қадам жасады: ол Каллассыз Ла Скалада ән салмаймын деп мәлімдеді. "Мен тек өнер үшін ғана ән айтам, ешкімге қарсы ән салу менің қағидам емес", – деді ол". Каллас 1968 жылы Метрополитен операсында Адриана Лекуврурдің қойылымынан кейін Тебалдиді қабылдады, осылайша екеуі қайта табысты. 1978 жылы Тебалди қайтыс болған әріптесі туралы жылы лебіз білдіріп, осы бәсекелестікті былай қорытындылады:
Бұл бәсекелестік газеттер мен жанкүйерлердің тудырған нәрсесі еді. Бірақ менің ойымша, бұл екеумізге де пайдалы болды, өйткені бұл көп шу көтеріп, мен де, Мария да қызығушылық тудырдық, соңында жақсы нәтиже берді. Бірақ неге олар осындай бәсекелестікке ұшыратқанын білмеймін, себебі дауыстары мүлдем әртүрлі еді. Ол шынымен де ерекше болды. Мен де жас әртіс болған кезде, Марияның радиодағы әнін естіген сайын радионың жанында тұратынмын.
This rivality [sic] was really building from the people of the newspapers and the fans. But I think it was very good for both of us, because the publicity was so big and it created a very big interest about me and Maria and was very good in the end. But I don't know why they put this kind of rivality [sic], because the voice was very different. She was really something unusual. And I remember that I was very young artist too, and I stayed near the radio every time that I know that there was something on radio by Maria.
Жеке өмір
Тебалди анасымен тығыз қарым-қатынаста болды, ол оны тәрбиелеуге көмектесті және өте ерте жасынан бастап оның мансабы мен денсаулығына адал болды. 1957 жылы анасының қазасы Тебалди үшін ауыр соққы болды, оның қайғысы шыдай алмайтын болды және сахнаға қайта оралу үшін көп күш жұмсады. 1976 жылдың қаңтарында ол концерттерден бас тартты, соңғы концерті Нью-Йорктегі Карнеги залында өтті, онда ол эмоцияға беріліп, бірнеше аптадан кейін сәтті болғанмен, дауысы дірілдеп тұрған қойылымда қайтадан өнер көрсетті. Ол көрермендерден алты рет сахнаға шақырылды және тұрғызып шапалақтарды естіді. Содан кейін ол Метте өткізген көп жылдық өміріндегі үйі болған Нью-Йорктегі пәтерінен шығып, Италияға оралды, онда 1976 жылдың мамыр айында Ла Скалада вокалдық концертте соңғы рет көпшілік алдында өнер көрсетті. Ол бүкіл әлемде концерттер берді, Манила қаласындағы жиі серіктесі Франко Кореллимен бірге өткізген концертінде Тебалдидің дауысы Манон Леско ариясында үзіліп қалды, содан кейін ол тамағына массаж жасап, көрермендердің зор алғысына бөенді. Тебалди зейнетке шығу шешімін былай түсіндірді: "Дауысым әлі де күшті болғанда, құлдыраудың ұятты кезеңін болдырмау үшін ән айтуды тоқтаттым". Ол сондай-ақ Франциядан Ordre des Arts et des Lettres орденінің командирі атанды.
Мұра
2010 жылдың ақпанынан бастап 2013 жылға дейін 15 ғасырдағы Torrechiara – Langhirano қасарының ішінде Рената Тебалдиге арналған көрме орналасты. Бұл «Патшайым үшін сарай» атты көрме осы ұлы диваның көп қырлы өнері мен жеке өмірін ашады, оның өмірі мен шығармашылығы осы күнге дейін тамашалауға болады. Көрмеде ұсынылған заттар оның мансабының басталуынан бастап, итальяндық лирикалық өнердің әлемдік дәстүрін тарату жолындағы барлық жетістіктерін қамтиды. Көрмені Рената Тебалди комитеті Парма және Пьяченца провинциясының қоршаған орта және ландшафт мұрасын басқару басқармасы, Пармадағы Regio театры қоры және Лангирано муниципалитеті бірлесіп, Парма провинциясының қолдауымен ұсынады. 2014 жылдың 7 маусымында Бусетодағы Вилла Паллавичиноның шарабасында Рената Тебалдиға арналған музей ашылды. Тебалди 1960 жылы Голливудтағы 6628 Голливуд бульвары, Голливуд Даңқы аллеясында жазуы үшін жұлдызға ие болды.