Владимир Петров: Латышский шахматист-чемпион

Кіріспе

Латвиялық орыс шахматшысы Владими́р Петровс (Влади́мир Миха́йлович Петро́в; 27 қыркүйек 1908 – 26 тамыз 1943) – латвиялық орыс шахматшысы.

Өмірбаян

Ол Ресей империясының Ливония губерниясында (қазіргі Латвия) Рига қаласында дүниеге келген. Шахмат ойынын салыстырмалы түрде кеш, он үш жасында үйренгеніне қарамастан, Петров тез жетістіктерге жетті. 1926 жылы 19 жасында Рига чемпионатында жеңімпаз атанды және ұлттық чемпионатта үшінші орын алды. Ол 1931 жылы Клайпедада өткен алғашқы Балтық чемпионатында Исакас Вистанечкистен кейін 2–5-орынды иеленді. Петров 1931 жылы Мовсас Фейгинмен матчта жеңіске жетті (+4 –1 =3), 1932 жылы Владас Микенаспен матчта жеңіске жетті (+2 –0 =1) және 1934 жылы Рудольф Спильманға қарсы матчта шамалы есебімен жеңіліске ұшырады (+1 –2 =5). Петров 1934 жылы Фрицис Апшенекспен бірінші орынды бөлісті және 1935 және 1937 жылдары Латвия чемпионатында жеңімпаз атанды. Ол 1936 жылы Хельсинкиде жеңіп, 1937 жылы Кемериде Сэмюэл Решевский мен Сало Флормен бірінші орынды бөлісті, бұл оның ең үлкен турнирлік жетістігі болды. Сол жылы ол Семерингте соңғы орынға ие болды. Петров 1938 жылы Лодзьде Вася Пирц пен Тартаковерден кейін 3–5-орынды, ал 1938 жылы Маргетте Алекхин мен Рудольф Спильманнан кейін үшінші орынды иеленіп, жеке ойында Алекхинді жеңді. 1939 жылы Петров Кемери–Ригада 16 ойыншының арасында 8-орынды алды және Росариода Эрих Элискас пен Микенастан озып жеңіске жетті. Петров 1928–1939 жылдар аралығында Латвия құрамасы сапында барлық жеті ресми шахмат олимпиадасында ойнады. Ол сондай-ақ Мюнхендегі 1936 жылғы ресми емес олимпиадада да қатысты. 1928 жылдың шілде-тамызында Гаагадағы шахмат олимпиадасында үшінші тақтада ойнады (+5 –4 =7). 1930 жылдың шілдесінде Гамбургте өткен 3-шахмат олимпиадасында екінші тақтада ойнады (+8 –3 =6). 1931 жылдың шілдесінде Прагада өткен 4-шахмат олимпиадасында үшінші тақтада ойнады (+9 –2 =5). 1933 жылдың шілдесінде Фолкстондағы 5-шахмат олимпиадасында екінші тақтада ойнады (+6 –5 =3). 1935 жылдың тамызында Варшавада өткен 6-шахмат олимпиадасында бірінші тақтада ойнады (+7 –5 =7). 1936 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Мюнхенде өткен 3-ші ресми емес шахмат олимпиадасында бірінші тақтада ойнады (+10 –3 =7). 1937 жылдың шілде-тамызында Стокгольмде өткен 7-шахмат олимпиадасында бірінші тақтада ойнады (+5 –3 =10). 1939 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Буэнос-Айрестегі 8-шахмат олимпиадасында бірінші тақтада ойнады (+8 –0 =11). Ол екі жеке медаль жеңіп алды: 1931 жылы алтын, 1939 жылы қола. Буэнос-Айресте ең жоғары тақтада ойнағанда ерекше табысқа жетті: ол жеңіліссіз болды, әлем чемпионы Алекхин, бұрынғы әлем чемпионы Хосе Рауль Капабланка және жас жұлдыз Кереспен тең түсті, сондай-ақ Владас Микенас, Роберто Грау, Тартаковер және Моше Черняктан жеңіске жетті. 1940 жылы Кеңес Одағы Латвияны аннексиялады. Петров 1940 жылы КСРО чемпионатында 20 ойыншының арасында 10-орынды алды, 1941 жылы Ригада үшінші орынға ие болды және бірнеше күшті турнирлерде екінші орын алды: 1941 жылы Мәскеуде Исаак Мазельден кейін; 1942 жылы Мәскеуде Игорь Бондаревскийден кейін және 1942 жылы Свердловскте Вячеслав Рагозиннен кейін. 1941 жылдың 22 маусымында нацистік Германия Кеңес Одағына шабуыл жасаған кезде Петров Латвиядағы әйелі мен қызына қайта орала алмады. Ол Ресейде қалып, 1941 жылдың 31 тамызында 58-бап бойынша 1940 жылғы Кеңес Одағының Латвияны аннексиялауынан кейін Латвиядағы тұрмыстың нашарлауын сынағаны үшін тұтқындалды. Петров он жылға түзеу-еңбек лагеріне кесілді. 1947 жылы оның қайтыс болғаны туралы хабарланды, бірақ тек 1989 жылы ол 1943 жылы Котласта пневмониядан қайтыс болғаны белгілі болды. Оның есіне арналған жылдам шахмат турнирі, Владимир Петров мемориалы 2012, 2013, 2014, 2015 және 2016 жылдары Юрмалада өткізілді.

He was born in Riga, in the Governorate of Livonia of the Russian Empire (present day Latvia). Though he learned the game of chess relatively late, at age thirteen, Petrovs made rapid progress. By 1926, at age 19, he won the championship of Riga and finished third in the national championship. He placed 2nd–5th, behind Isakas Vistaneckis, in the first Baltic Championship at Klaipėda in 1931. Petrovs won a match with Movsas Feigins (+4 –1 =3) in 1931, won a match against Vladas Mikėnas (+2 –0 =1) in 1932, and narrowly lost a match to Rudolf Spielmann (+1 –2 =5) in 1934. Petrovs tied for first with Fricis Apšenieks in 1934, and won the Latvian Championship in 1935 and 1937. He won at Helsinki in 1936, and tied for first with Samuel Reshevsky and Salo Flohr at Kemeri in 1937, ahead of Alexander Alekhine, Paul Keres, Endre Steiner, Savielly Tartakower, Reuben Fine, Gideon Ståhlberg and others. This was Petrovs’ finest tournament achievement. Later the same year, he finished last at Semmering. Petrovs placed 3rd 5th at Łódź in 1938, behind Vasja Pirc and Tartakower, and third at Margate in 1938, behind Alekhine and Rudolf Spielmann, defeating Alekhine in their individual game. In 1939, Petrovs placed 8th of 16 at Kemeri–Riga, and won at Rosario, ahead of Erich Eliskases and Mikėnas. Petrovs played for Latvia in all seven official Chess Olympiads from 1928 to 1939. He also played at the unofficial Olympiad at Munich 1936. In July/August 1928, he played at third board at the 2nd Chess Olympiad in The Hague (+5 –4 =7). In July 1930, he played at second board at the 3rd Chess Olympiad in Hamburg (+8 –3 =6). In July 1931, he played at third board at the 4th Chess Olympiad in Prague (+9 –2 =5). In July 1933, he played at second board at the 5th Chess Olympiad in Folkestone (+6 –5 =3). In August 1935, he played at first board at the 6th Chess Olympiad in Warsaw (+7 –5 =7). In August–September 1936, he played at first board at the 3rd unofficial Chess Olympiad in Munich (+10 –3 =7). In July–August 1937, he played at first board at the 7th Chess Olympiad in Stockholm (+5 –3 =10). In August–September 1939, he played at first board at the 8th Chess Olympiad in Buenos Aires (+8 –0 =11). He won two individual medals: gold in 1931 and bronze in 1939. He achieved a particularly brilliant result playing on top board at Buenos Aires: he was undefeated, drawing with world champion Alekhine, former world champion José Raúl Capablanca, and the young superstar Keres, and won against Vladas Mikėnas, Roberto Grau, Tartakower, and Moshe Czerniak. In 1940 the Soviet Union annexed Latvia. Petrovs finished 10th out of 20 in the 1940 USSR Championship, taking equal third at Riga in 1941, and second in several strong tournaments: Moscow in 1941, behind Isaak Mazel; Moscow in 1942, behind Igor Bondarevsky, and Sverdlovsk in 1942, behind Viacheslav Ragozin. When Nazi Germany invaded the Soviet Union on 22 June 1941, Petrovs was unable to return to his wife and daughter at home in Latvia. He remained in Russia and was arrested on 31 August 1942 under Article 58 for criticising decreased living standards in Latvia after the Soviet annexation of 1940. Petrovs was sentenced to ten years in a corrective labor camp. In 1947 his death was announced, but only in 1989 it became known that he had died at Kotlas in 1943 from pneumonia. A rapid chess tournament, the Vladimir Petrov Memorial, was held in his memory in Jūrmala in 2012, 2013, 2014, 2015 and 2016.