Теһрандағы Азади мұнарасы

Кіріспе

Тегерандағы ғимарат, Иран. Азади мұнарасы (برج آزادی, "Азаттық мұнарасы"), бұрын Шахиад мұнарасы (برج شهیاد, "Шахтың ескерткіш мұнарасы") деп аталған, Тегеран қаласындағы Азади алаңында орналасқан ескерткіш. Бұл Тегеранның маңызды нысандарының бірі, қалаға батыс жақтан кіреберісті көрсетеді және жер асты мұражайын қамтитын Азади мәдени кешенінің бір бөлігі болып табылады. Мұнараның биіктігі шамамен 45 метрге жетеді және толығымен кесілген мәрмәрмен қапталған. Оны Иранның соңғы шахы Мұхаммед Реза Пахлави Персия империясының 2500 жылдығын мерекелеу үшін салдырып, 1971 жылы аяқтады. Бұл мұнара елдің километрлік нөлдік нүктесі болып табылады. Мұнараны жобалау үшін архитектор Хосейн Аманатқа конкурс жеңісінен кейін тапсырма берілді. Оның идеялары классикалық және кейінгі классикалық Иран сәулет өнеріне негізделген, сондай-ақ 1960 жылдардағы Ақ революциядан кейін өнерге әсер еткен бағыттарды қамтиды.

Атауы

Бұл ескерткішке алғашқы берілген атау Дарвазе йе Курош ("Кир қақпасы") болды, ал 100 жылдық мерекелік шаралар кезінде Мерейтойлар кеңесінің төрағасы Асадолла Алам осы ескерткішті Дарвазе йе Шаханшахи ("Император қақпасы") деп атады. Ескерткіштің соңғы ресми атауы 1966 жылдың қыркүйек айында ескерткіштің дизайнына конкурс жарияланбас бұрын анықталды. Мерейтойлар кеңесімен жұмыс істеген ежегітемір тілдерінің ғалымы және профессоры Бахрам Фарахваши осы құрылысқа Шахиад Арьямехр деген ресми атау берді. 1971 жылы Парсы империясының құрылғанына 2500 жыл толуына арнап салынған бұл "Тегеранға қақпа" Шахтың (Мохаммад Реза Пахлави) құрметіне Шахиад ("Шах ескерткіші") деп аталды, бірақ 1979 жылғы революциядан кейін Азад ("Азаттық") деп қайта аталды.

Құрылыс

1960 жылдары Иран маңызды мұнай экспорттаушы елге айналды. Шах жаңа табысқа ие болып, елді жаңғырту және индустрияландыру бағдарламаларын бастады. Бұл архитектор Хосейн Аманнаттың «шағын ренессанс» деп сипаттаған мәдени өркендеуден кейін болды. 1966 жылы Аманнат ғимаратты жобалау конкурсын жеңіп алды. Үкімет тарапынан туындаған алаңдаушылықтарға байланысты Аманнат «Мерекелер кеңесінің» келісімімен» келісімшарттарға қол қоюға міндетті болды, ол тапсырыс беруші ретінде тағайындалды. Аманнат мұнараның құрылымдық жобалауына көмектесу үшін Аруп британдық компаниясымен келісімшарт жасауды жоспарлады, өйткені ол Сидней опера үйінің жобалау және құрылысына қосқан үлесіне әсерленді. Ол бастапқыда кеңес төрағасының, сондай-ақ бірнеше консервативті және ұлтшыл ирандық инженерлердің қарсылығына тап болды, себебі ол көмек үшін шетелдік инженерге жүгінген болатын. Дегенмен, Шах Аманнатты қолдап, шешімді архитекторға қалдыратын хатты кеңеске жіберді. Шахбану Фарах Пахлави де Аманнаттың шешімдерін қолдады. Аманнат BBC World News телеарнасына берген сұхбатында «ғимарат негізінен басталып, аспанға қарай көтеріледі» деді. Ол мұнараны осылай жобалауға оның идеясы Иранның «жоғары деңгейге көтерілуі керек» деген ойынан туғанын айтты. Оның сөзіне сәйкес, негізгі күмбез – классикалық дәуірді бейнелейтін Сасанидтік арка, ал оның үстіндегі сынған арка – классикалық дәуірден кейінгі дәуірді көрсететін ортағасырлық арканың танымал түрі. Аркаларды байланыстыратын «қабырғалар желісі» классикалық және кейінгі классикалық Иран арасындағы байланысты білдіреді. Исфахан провинциясынан алынған ақ мәрмәрден салынған ескерткіште 8000 тас блок бар. Тастардың барлығын Гханбар Рахими тапты және жеткізді, ол карьерлер туралы терең білімімен танымал болды және көбінесе «Иранның тас сұлтаны» (Солтан е Санг е Иран) деп аталды. Компьютерлер «оның күрделі тоқылған беттерін анықтауға» пайдаланылды, бұл сол кезде жаңа технологиялық тәсіл болды. Мұнараны салудың бас мердігері – атақты ирандық тас қалаушы Ғаффар Даварпана Варносфадерани басқаратын MAP компаниясы. Жобаны негізінен бес жүз ирандық өнеркәсіпші қаржыландырды. MEED есебінде көрсетілгендей, құрылыс шамамен алты миллион долларға бағаланды. 1971 жылдың 16 қазанында мұнараның салтанатты ашылуы өтті. Алайда, мұнараны көпшілікке 1972 жылдың 14 қаңтарында ғана ашты. Көрме 2015 жылдың 3-5 қазаны аралығында өтті. Бұл жобада суретші еркіндік, бейбітшілік, кеңістік және уақыт тақырыптарын поэтикалық тұрғыдан бейнеледі. Гейст түрлі тілдердегі түрлі түсті сөздер мен ұғымдардан, сондай-ақ суреттердің абстрактілі кескіндеме композицияларынан жасалған жарық инсталляциясын жасады. Жарқын сөздер ағылшын, неміс және парсы тілдерінде жазылған және мұнара қабырғаларында жанды музыкамен үйлесімде қозғалды.

During the 1960s, Iran became a major oil exporting country, and using the newly found wealth, the Shah launched programs to modernize and industrialize the country. This followed a cultural growth that architect Hossein Amanat describes as "a mini renaissance". In 1966, Amanat won a competition to design the building. Due to governmental concerns, Amanat was required to sign underneath contracts "on condition of the approval of the Council of Celebrations", which would serve as the client. Amanat planned to contract the British company of Arup to assist in the structural design of the tower, as he was impressed by their contributions towards the design and construction of the Sydney Opera House. He initially faced opposition from the head of the council, as well as several conservative and nationalistic Iranian engineers, as he was turning to a foreign engineer for assistance. Despite that, the Shah supported Amanat, sending a letter to the council which would leave the decision to the architect. Shahbanu Farah Pahlavi was also supportive of Amanat's decisions. Amanat told the BBC World News in an interview that "overall, the building starts from the base and moves up towards the sky." He states that he was inspired to design the tower in this way because he felt that Iran "should be moving towards a higher level." According to him, the main vault is a Sassanian arch representing the classical era, while the broken arch above it is a popular medieval form of arch representing the post classical era. The "network of ribs", which connects the arches together, would represent the connection between classical and post classical Iran. Built with white marble from Isfahan Province, the monument includes 8,000 blocks of stone. The stones were all located and supplied by Ghanbar Rahimi, who was well known for his extensive knowledge of quarries, often known as the Soltān e Sang e Irān ("Iran's Sultan of Stone"). Computers were used to "define its complex woven surfaces," which, at the time, was a new technological technique. The main contractor for the construction of the tower was the MAP Company, supervised by Ghaffar Davarpanah Varnosfaderani, a renowned Iranian stonemason. The project was mainly funded by a group of five hundred Iranian industrialists. According to a report by MEED, the construction cost about six million dollars. On October 16, 1971, the inauguration of the tower took place. However, it was not until January 14, 1972 that the tower was open to the public. The show was held from October 3 to 5, 2015. In this project, the artist visualized the topics of freedom, peace, space and time in a poetical manner. Geist developed a light installation made of colored words and concepts in different languages, and abstract painterly compositions of images. The glowing words were in English, German and Persian, moving in sync with live music on the walls of the tower.