Кіріспе

Италиялық тыңшы және саясаткер Витторио Видали (1900 жылдың 27 қыркүйегі – 1983 жылдың 9 қарашасы), сондай-ақ Витторио Видале, Энеа Сорменти, Якобо Хурвиц Зендер, Карлос Контрерас және "Команданте Карлос" аттарымен де белгілі болған, итальяндық коммунист болды. Фашист Бенито Муссолини билікке келгеннен кейін Италиядан қуылғаннан соң ол Мәскеуге барып, Кеңес Коминтернінің қызметкері болды. Ол Мексикаға жер аударылды, онда кубалық коммунист Хулио Мелла мен орыс революционері Леон Троцкийге жасалған қастандықтарға қатысты деп айыпталды. Кейін Видали басқа да аймақтарда белсенділік танытып, 1947 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Триест еркін аумағындағы жаңа коммунистік партияны жетекшілік етті. Кейіннен ол Италияға қосылғаннан кейін парламентте аталған қауымдастықтың өкілі болды.

Ерте өмір

Ол сол кезде Австро-Венгрия империясының Истрия графтығының құрамына кірген, ал қазір Италияның бөлігі болып табылатын Муггия деген шағын теңіз жағасындағы қалада дүниеге келген. Жасөспірім шағында ол жақын орналасқан Триест порты қаласындағы социалистік қозғалысқа қосылды. Жиырма жасында Видали Италия Коммунистік партиясын құрушылардың бірі болған деседі. 1922 жылы Бенито Муссолини фашистік қозғалысымен билікке келген соң ол елден қуылды. Фашистік Италия полициясы сақтап тұрған құжаттарда Видали большевик ретінде сипатталған.

Коминтерн агенті

Видали Совет Одағында пана тапты, Мәскеуге қоныс аударды. Халықаралық Қызыл көмек ұйымында жұмыс істейтін Видали, Мексика Коммунистік партиясы мәлімдегендей, Коминтерн оның ұлттық партиясын тәртіпке келтіру үшін Мексикаға жіберді. Осы кезеңде Видали фотограф және коммунистік белсенді Тина Модоттимен романтикалық қарым-қатынасқа түсті, ол бұрын суретші Диего Риверамен байланыста болған және сол кезде кубалық коммунист Хулио Антонио Мелламен бірге болған еді.

Хулио Мелланың өлтірілуі

Гари Теннанттың айтуынша, Видалидің Модоттиге деген қызығушылығы оның қазіргі сүйіктісі Мелланы өлтіруімен байланысты болды. Мелла Куба Коммунистік партиясының Коминтерн нұсқасын құрушылардың бірі еді. Ол Герардо Мачадо билігінде Кубадан Мексикаға қашып келді, онда Мексика Коммунистік партиясына қосылып, кейіннен одан шығып кетті. 1928 жылдың желтоқсан айының басында Мелла троцкистермен байланысы болғандықтан Мексика Коммунистік партиясынан қуылды, бірақ екі аптадан кейін қайта қабылданды. 1929 жылдың 10 қаңтарында Мелла Мексика қаласында оққа ұштырылды, бұл саяси төңкерілгендік деп саналады. Модотти Мелла оқталған кезде оның жанында болды. Ол оның қолын ұстап тұрғаны көрінді, бұл Диего Ривераның үш адам бейнеленген суретіндегідей. Видали Мелланы өлтіру үшін әдетте өзімен алып жүретін револьверді қолданды деген болжам бар. Модотти үйінде M1911 тапаншасы болғаны белгілі. Ресми түрде, Хосе Агустин Лопеске (саяси байланысы жоқ деп айтылады) Мелланың өлтірілуіне айып тағылды; тағы екі белгілі қылмыскер, Хосе Магринят және Антонио Санабрия да күдікпен қарастырылды. Полиция тергеушілері куәгерлерден келіспейтін мәліметтер алды, олардың сенімділігі күмәнді. Бір мәлімет бойынша, Мелла мен Модотти жалғыз серуендеген, ал екіншісінде Видали олармен бірге болған. Меллаға жақыннан оқ атылды, Модотти мен Видали зардап көрмеді. Модотти тергеушілерге жалған есім берді, полиция оның алибиіне күдікпен қарағанмен, тұтқындалғаннан кейін көп ұзамай босатылды. Магринят та босатылды: ол 1933 жылы Кубада (коммунистердің қолынан) өлтірілді деген аңыз бар.

Қазіргі Куба үкіметінің ресми позициясы бойынша, Мелла Мачадоның бұйрығымен өлтірілді. Модотти бірнеше елде сталиндік агент болғаны мойындалады. Кубадағы кейбір адамдар Видали Мелланы өлтірді деп есептейді. Мачадоның адамдары Мексика қаласының жоғары саяси белсенді ортасында қалай өздігінен және тәуелсіз әрекет ете алғанын түсіндіру қиын. Secondo Abers-тің сөзіне сүйенсек, Магринят пен Ривера (жақында Кубадан оралған) Меллаға қауіп туралы ескерткен болуы мүмкін.

Испаниядағы азаматтық соғыс

Видали Испанияға баруға бұйрық алды, ол 1936 жылдың мамырында Карлос Контрерас деген атпен келді. Ол 1934 жылдан бері Испания Коммунистік партиясы ұйымдастырған Фашизмге қарсы жұмысшы және шаруа жасақтарын (МАОК) дайындау, бақылау және үйлестіру жұмыстарын жетекшілік етті. Видали 5-ші полкке (Quinto Regimiento) басшылық етті. Ол МАОК жасақтарының саяси тұрғыдан қалыптасуына жауапты болды. 1937 жылғы республикалық үгіт фильмi "Испан топырағында" Видали әскери қызметкерлер жиынында сөйлейтін көрініс көрсетілген.

Мексика мен Италияда

Видали Мексикаға оралды. Ол 1940 жылғы 24 мамырда Леон Троцкийдің Мехикодағы үйіне жасалған шабуылға қатысқандығы анықталды, бұл сәтсіз қастандық әрекеті болды. КСРО-ның НКВД оперативтігі Иосиф Григулевич және мексикалық суретші Дэвид Альфаро Сикеирос та осы шабуылға қатысты. Видали сонымен қатар НКВД оперативтігі Рамон Меркадердің Троцкийдің жақын шеңберіне сәтті енуіне тікелей қатысы бар деп саналады. Бұл Меркадердің сол жылы Троцкийді өлтіруіне әкеп соқты. Видали 1947 жылы Мексикадан кетіп қалды. Витторио Видали 1947 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Триестке оралды, сол кезде Триест еркін аумағы құрылған болатын. Ұзақ уақыт өткен соң ол ондағы Коммунистік партияның ең беделді мүшелерінің біріне айналды. 1948 жылы Тито-Сталин арасындағы жарысқаннан кейін Видали партияның басшысы болып, Триесттегі Коммунистік ұйымдардағы «титошылдар» деп айыпталғандарды толық тазартуды жүргізді. Ол сондай-ақ КПЖ-ның Триест еркін аумағының Коммунистік партиясына әсерін азайтуға тырысты. Итальяндық просоветтік коммунистермен байланысын нығайтты. Осы кезеңде ол өзі келгенге дейін Триест коммунистері арасында беделді болған жергілікті словен ұлттық азшылығымен де қақтығысқа түсті. 1954 жылдан кейін, Триест қайтадан Италияның құрамына кіргеннен кейін, Видали сол аймақтан Италия парламентіне коммунист депутаты болып сайланды.

Беделі

Диего Ривера өзінің "Арсеналда" суретінде Видали, Модотти және Мелланы бейнеледі. Суреттің оң жағында Тина Модоттидің оқ-дәріленген белдік ұстаған тұрған бейнесін салған. Видали қара бас киім киіп, оның үстінен иығынан қарайды. Модотти Хулио Антонио Меллаға (ақ түсті бас киімде) махаббатпен қарайды. Испанияда Валентин Гонсалеске, Видалиді өлтірмеуге шешім қабылдағаннан кейін Тина Модотти шамамен былай деген: "Сен оны ату керек еді, мен оны жек көремін". Бірақ ол: "Мен оны өмірімнің соңына дейін қадағалауым керек" деп жалғастырды (әрі солай істеді). Бұл оған назар аудартуға себеп болды. Джулиан Горкин Видалидің қызметін, оның ішінде Фидель Кастро билікке келгенге дейін және кейін Куба арқылы жасаған саяхаттарын, сондай-ақ Түркия, Мексика және Испаниядағы Кеңес Коммунистік қызметімен байланысын, британдық жазушы Ян Флемингтің "Джеймс Бонд" романдары сериясындағы MI6 кейіпкерінің алыс сапарларымен салыстырды. Видали "Муджияның яғуары" деп аталды.