Кіріспе

Қалайбар ауданындағы қамал, Иранның ұлттық мұралық орны. Папак қамалы (بابک قالاسی: түркі әзірбайжаны) немесе Бабақ қамалы (قلعه بابک), "Галех е Баз" – Арасбаран ормандарының үстіндегі тау басында орналасқан ірі цитадель. Ахар қаласынан 50 км, Ардабилден бір парасаң, Иранның солтүстік-батысындағы Қалайбар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км қашықтықта жатыр. Ибн әл-Надимнің мәліметінше, бұл Иран Әзірбайжанындағы Хуррамдықтардың басшылары Джавидхан мен Бабак Хоррамдиннің бекінісі болған, олар Аббасидтердің ислам халифатына қарсы күрескен. Қамал 837 жылы Афшин әскері тарапынан басылып алынып, қиратылды.

Қол жеткізу

Қамал 2300–2600 метр биіктікте салынған. Айналасындағы Арасбаран емен орманы, тік жарлар және қашықтағы таулар қамалдан көрінеді. Басты қамалға дейінгі соңғы кезең – тар жол және 200 метрлік дәліз сияқты ғибадатхана. Қамалдың биік тауларда орналасуы және мұз бен қармен қоршалған болуынан оны басып алуға жақын мүмкіндік жоқ.

Қалдықтағы хуррамиттер

Әзірбайжандағы Хуррам қозғалысы Әзірбайжандағы екі Хуррам қозғалысының бірінің (807-808 жылдардан 816-817 жылдарға дейін) жер иесі және басшысы болған Жавидханмен байланысты, оның штабы Арыс өзеніне жақын орналасқан Бадд қаласында болды. Екінші Хуррам қозғалысының басшысы Әбу Имран болды, ол жиі Жавидханның күштерімен қақтығысты. Шамамен 816 жылы болған қақтығыстың бірінде Әбу Имран жеңіліп, қаза тапты, ал Жавидхан қатысты жарақат алып, үш күннен кейін қайтыс болды. Жавидханның орнын оның шәкірті Бабак Хоррамдин басты, ол сондай-ақ Жавидханның жесіріне үйленді. Араб халифаты мен Хуррамдықтар арасындағы соңғы шайқас 837 жылы Бадд бекінісінде болды. Хуррамдықтар жеңілді, ал Афшин Баддқа жетті. Афшин араб саудагері Абу Долаф басқаратын халифаттан қосымша күш алып, Бадд бекінісінен алты шақырым қашықтықта лагерь құрды. Ол бұл лагерьді Баддқа қарсы таулы шабуылдар үшін база ретінде пайдаланды. Қоршау машиналарын және отты сұйықтық лақтыратын құрылғыларды орнатқаннан кейін, ол Баддты басып алды. Хуррамдықтар жеңілді, ал Бадд бекінісін басып алғаннан кейін Бабак қашып кетті, бірақ кейін тұтқындалып, өлім жазасына кесілді.

Қазіргі күн

Қалған бөліктері қазіргі уақытта Qaḷʿa ye Jomhūr деп аталады. Ол Ахадан 50 шақырым қашықтықта, Қарасу өзенінің сол жағында орналасқан. Бадд бекінісінен таудың үстіндегі қамал мен сарай сақталған.