Кіріспе
1581 – 1628 жж.) – ағылшын әскери қызметкері, дипломат және авантюрист, сэр Энтони Ширли мен сэр Томас Ширлидің кіші інісі. Ол Ұлы Аббас шаһтың өтініші бойынша британдық үлгіде парсы Сәфәүи әскерін жаңғыртуға және күшейтуге үлкен көмек көрсеткенімен ерекшеленеді. Бұл жоба өте табысты болды, содан бері Сәфәүилер Осман империясымен теңдей күш болып саналды.
Sir Robert Shirley (or Sherley; c. 1581 – 13 July 1628) was an English traveller and adventurer, younger brother of Sir Anthony Shirley and Sir Thomas Shirley. He is notable for his help modernising and improving the Persian Safavid army according to the British model, by the request of Shah Abbas the Great. This proved to be highly successful, as from then on the Safavids proved to be an equal force to their archrival, the Ottoman Empire.
Отбасы
Роберт Ширли – Сассекс графтығындағы Уистоннан шыққан сэр Томас Ширлидің үшінші ұлы, ал Энн Кемп – Кент графтығындағы Уайдағы Олантигтен шыққан сэр Томас Кемптің (7 наурыз 1591 жылы қайтыс болған) қызы. Оның екі ағасы болды: сэр Томас Ширли және сэр Энтони Ширли, сондай-ақ нәресте шағынан аман қалған алты әпкесі болды.
Мансап
Ширли 1598 жылы Персияға сапар шекті, ағасы Энтонимен бірге. Энтони 1599 жылдың 1 желтоқсанынан 1600 жылдың мамыр айына дейін 5 мың жылқымен Сафави Персиясына жіберілді, оның міндеті – парсы әскерін ағылшын милициясының ережелері мен дәстүрлеріне сәйкес жаттықтыру, парсы артиллериясын реформалау және қайта даярлау болды. Энтони Ширли Персиядан кеткен соң Роберт басқа он төрт ағылшынмен бірге Персияда қалды. 1607 жылдың ақпанында ол Сафави Персиясының шайқас ақсүйектерінен шыққан христиан циркассиян әйеліне үйленді. Кармелиттер шомылдырып, оған өзінің атына қоса Терезия есімін қосты. Батыста ол леди Терезия Сампсония Ширли деген атпен танылды. 1608 жылы шах Аббас Робертті Англия королі Джеймс I-ге және басқа еуропалық ханзадаларға Осман империясына қарсы одақ құру мақсатымен дипломатиялық миссияға жіберді. Роберт пен оның серіктерінің армияны жаңғырту жұмысы Персиядағы алғашқы миссиясынан бастап өте сәтті болды. Сафавилер Османлы-Сафави соғысында Османлыларға қарсы тұңғыш жеңісін одіп, соғысты өте тиімді шарттармен аяқтады. Ширли алдымен Польша-Литва одақтастығына барды, онда оны Зигизмунд III Ваза қабылдады. Сол жылдың маусым айында ол Германияға келді, граф Палатин атағын алды және император Рудольф II оны Киелі Рим империясының рыцарі етіп тағайындады. Рим папасы Павел V де оған граф атағын берді. Германиядан сэр Роберт Флоренцияға, содан кейін Римге сапар шекті, 1609 жылдың 27 қыркүйегінде жексенбі күні он сегіз адамнан тұратын сүйемен қалаға кірді. Одан кейін Миланға, содан соң Генуяға барды, ол жерден Испанияға аттанды және 1609 жылдың желтоқсан айында Барселонаға жетті. Ол парсы әйеліне хабар жіберді, олар 1611 жылдың жазына дейін Испанияда, көбінесе Мадридте тұрды. 1613 жылы Ширли Персияға оралды. 1615 жылы ол Еуропаға қайтып, Мадридте қалды. 1615 жылы парсы шөлінде Ширлидің керуені эксцентрикалық саяхатшы және жазушы Томас Кориатпен (Лондондағы ханзада Генрихтің сарайында қызмет еткен) кездейсоқ кездесті. Ширлидің үшінші Персияға сапары 1627 жылы Персия патшалығына алғашқы британдық елшісі сэр Додмор Коттонмен бірге жасалды, бірақ елге жеткеннен кейін көп ұзамай қазіргі Иранның солтүстік-батысындағы Казвинде қайтыс болды. Бастапқыда ол жерге жерленді, бірақ 1658 жылы оның әйелі Терезия оның сүйегін Казвинден Римге көшірді, ол сол қалада Санта-Мария-делла-Скалаға қарасты монастырьға қоныстанды. Ол 1668 жылы сол жерде қайтыс болды.
Өнер саласында
Ширли мен оның әйелінің бірнеше қос портреті ағылшын коллекцияларында сақталады, оның ішінде Р. Дж. Берклидің жеке коллекциясы және Петворт үйі (ван Дайк суреттері).
Әдебиетте
Ширли ағайындыларының ерліктері Джон Дей, Уильям Роули және Джордж Уилкинстің 1607 жылғы "Үш ағылшын ағайындысының саяхаттары" пьесасында бейнеленді. 1609 жылы Польшаның Краков қаласында тұратын шотландтық Андреас Лоээчиус (Эндрю Лих) Ширлиге латын тілінде "Encomia Nominis & Neoocij D. Roberti Sherlaeii" деген мақтау өлең арнады. Бұл мәтінді сол жылы ағылшын жазушысы Томас Миддлтон "Краковиядағы Сэр Роберт Шерлиге құрмет көрсету" деп аударды.