Қақпақ есік – еден, төбе немесе шатырмен тегіс жабылатын жылжымалы немесе иілмелі есік. Тарихы ұн тартудан басталып, қазірде театрларда да қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылжитын немесе ілгекті есік, еден, төбе немесе шатыр бетімен тегіс деңгейде орналасқан.
Sliding or hinged door that is flush with the surface of a floor, ceiling, or roof
Қақпақ есік – еден, төбе немесе шатыр бетімен тегіс деңгейде орналасқан жылжитын немесе ілгекті есік. Ол дәстүрлі түрде кішкентай болады. Бұл есік бастапқыда астықты диірменге көтеруді жеңілдету үшін ойлап табылды, бірақ уақыт өте келе оның қолданылу саласы кеңейді. Қақпақ есік дарға асу, жүк кемелері, пойыздар, жасырын тұзақтар, сондай-ақ қазіргі кезде театр мен кинода маңызды рөл атқарады.
A trapdoor is a sliding or hinged door that is flush with the surface of a floor, ceiling, or roof. It is traditionally small in size. It was invented to facilitate the hoisting of grain up through mills, however, its list of uses has grown over time. The trapdoor has played a pivotal function in the operation of the gallows, cargo ships, trains, booby traps, and more recently theatre and films.
Тарих
Бастапқыда, тұзақ есіктері диірмендердегі қаптарды ұстауға арналған құрылғылар болды және қаптар диірмен арқылы жоғары көтеріліп, гравитация әсерінен автоматты түрде жабылатын еді.
Originally, trapdoors were sack traps in mills, and allowed the sacks to pass up through the mill while naturally falling back to a closed position.
Темір жолдар
Қақпақ термині жолаушылар вагонының кіреберіс бөлігіндегі еденге жапсырылған тақтаны да білдіреді, ол вагон еденімен бір деңгейде болғанда жоғары платформаларға өтуге мүмкіндік береді, ал оны ашу арқылы жер деңгейіндегі платформаларға түсуге арналған баспақыштарды ашуға болады. Bombardier компаниясы жасаған Comet вагондарын пайдаланатын көптеген американдық қалалық теміржолдарында жолаушылардың жоғары және жер деңгейіндегі платформаларға түсуіне және түсуіне ыңғайлы болу үшін қақпақтар орнатылған. Amtrak-тың Viewliner, Amfleet және Horizon вагондарының барлығында қақпақтар бар.
The term trapdoor also refers to a plate in the entry vestibule of a passenger railcar that permits access to high level platforms when lying flat against the floor of the car, and which can be flipped open to expose steps for accessing ground level platforms. Many American commuter railroads which operate the Comet railcars made by Bombardier have trapdoors to accommodate passengers boarding and alighting on both high level and ground level platforms. Amtrak's Viewliner, Amfleet, and Horizon railcar fleets all have trapdoors.
Биология
Қақпақ құрттары өздерінің жібегімен қапталған жер асты ұясында жасырынып, сосын оны қақпақпен жабатын жібек қақпақпен бүркемелейді.
Trapdoor spiders hide in an underground nest they line with their silk, and then conceal it with a hinged silk lid, the trapdoor.
Театрдағы жұлдыз тұзақтары
Театрларда "жұлдыз тұзақтары" сахнаға күрт және жылдам пайда болуға мүмкіндік берді, мысалы, джинн түтін бұлтынан пайда болғандай.
In theatrical use, "star traps" allowed explosively fast appearances on stage, such as jinn appearing in a puff of smoke.
Көркем әдебиет
Қақпалар кейде көркем әдебиетте жасырын есіктер ретінде, құпия өткелдерге, түрмелерге немесе құпия туннельдерге кіреберіс ретінде қолданылады. Сонымен қатар, олар әдеттегі жаяу жүргіншінің қатенің салдарынан құлап кетуі мүмкін нағыз тұзақтар ретінде де бейнеленеді. Басқа түрдегі есіктер немесе басқа да заттар да кейде жасырын есіктер ретінде пайдаланылады. 1963 жылғы "Шарада" фильмінің кейінгі сахналарының бірінде қақпа маңызды рөл атқарады.
Trapdoors are occasionally used as hidden doors in fiction, as entrances to secret passageways, dungeons, or to secret tunnels. They also appear as literal traps into which a hapless pedestrian may fall if they happen to step on one. Other types of doors or other objects are also sometimes used as hidden doors. A trapdoor figures prominently in a late scene of the 1963 film Charade.