Кіріспе

Жауме Балагероның фильмі. "Қараңғылық" – 2002 жылы Жауме Балагеро режиссерлік еткен, Анна Пакин, Лена Олин, Иан Глен, Джанкарло Джаннини және Феле Мартинес түскен табиғаттан тыс қорқыныш фильмі. Фильмді Хулио Фернандес пен Брайан Юзна продюсерлік етті. Фильмнің сюжеті испандық ауылға көшіп келген американдық отбасы туралы. Олардың қоныстанған үйінің жанында қырық жыл бұрын оккульттік ритуал кезінде алты бала жоғалып кеткен еді. Отбасының жасөспірім қызы мен кішкентай ұлы үйде күшейе түсетін қорқынышты оқиғаларға тап болады. Фильмнің премьерасы Испанияда 2002 жылдың 3 қазанында өтті, ал сегіз күннен кейін, 11 қазанда – бүкіл елдегі кинотеатрларда көрсетілді. 2003 жылы фильм американдық дистрибуция үшін Miramax Films компаниясына сатылды, бірақ бір жылдан астам уақытқа тоқтап қалды. Соңында, 2004 жылдың 25 желтоқсанында АҚШ кинотеатрларында PG-13 рейтингімен монтаждалған нұсқасы шықты. Фильм сыншылар тарапынан жағымсыз бағаланды, бірақ коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, 10,6 миллион долларлық бюджетке қарсы 34,4 миллион доллар табыс тапты.

Сюжет

Алты баланың жоғалуына себеп болған бүлінбеген оккульттік рәсімнен кейін қырық жыл өткен соң, Руа отбасы Америка Құрама Штаттарынан Испанияның ауылдарында бұрын-соңды тұрмаған жаңа үйге көшіп келді. Анасы Мария үйді тазалап, үйді жинап, үйді тазалауды қалайды, ал әкесі Марк жұмысқа кетеді, ал балалары, жасөспірім Регина мен оның інісі Пол күнделікті өмірге кіріп кетуге тырысады. Марктың дәрігер әкесі Альберт Руаның оларға өздерінің үйлерін беріп, жақын жерде болғаны жақсы, әсіресе Марктың Хантингтон ауруының өршуіне байланысты қайтадан ұстамалардан зардап шеге бастаған кезде, бұл оның психикалық тұрақсыздығына да себеп болады. Регина оны ғана емес, сонымен қатар Полды да қорқытады, ол енді алғаш рет қараңғыдан қорқады. Бірақ, жас баланың осының себебі бар, өйткені оның төсегінің астында қандай да бір табиғаттан тыс тұлға бар сияқты. Сонымен қатар, алты бала көлеңкеде және қараңғыда тұрды, отбасын бақылап отырды. Пол одан сайын қорқып, әкесінің психикалық жағдайы нашарлай бастағанда, Регина бұл күн сайын электр қуаты өшіп тұрған үйіне байланысты екенін түсінеді. Жаңа досы Карлостың көмегімен екеуі үйді жобалаған Виллалобоспен кездеседі және оның жеті баланы құрбандыққа шалуды талап ететін табиғаттан тыс рәсім үшін салынғандығын біледі. Бұл рәсім қырық жылда бір рет болатын тұтылумен тұспа-тұс келеді. Келесісі тез жақындап келе жатқанда, Регина бұрынғы оккульттік рәсімді аяқтау үшін тағы бір өлім қажет екенін біліп, Полдың соңғы құрбандығы болмауын қамтамасыз ету үшін жарысады. Алдымен ол әкесінің үйіне барып, оны да ескертеді. Регина әкесінің шын мәнінде осы шайтандық рәсімдерді орындайтын сектаның мүшесі екенін біледі. Оның ата-бабасы қырық жыл бұрын болған рәсімде жеті бала болғанын түсіндіреді, жетінші бала Регинаның әкесі Марктан басқа ешкім емес. Алберт ұлын құрбандыққа шалуға дайын болмады, себебі ол соңғы кезде Маркты сүймейтінін түсінді. 40 жыл күткеннен кейін ол Марк пен оның отбасын сол үйге әкелді. Регина сонымен қатар нысана Пауыл емес, Маркты құрбандыққа шалуға тиіс екенін біледі, оны "оны жақсы көретін қолдар". Регина жылап жатқанда, Альберт оның әкесіне деген шынайы махаббатын түсінеді. Ол қызды үйге қайтаруға рұқсат береді, өйткені ол бұл рәсімді өздігінен орындай алады. Регина әкесі тағы бір шабуылға ұшырап, тұтылу басталғанда дәрі-дәрмекпен тұншығып жатқанын көру үшін үйіне жүгіреді. Мария оған трахеотомия жасауға тырысады, бірақ ол өздігінен кесуді жасай алмайды. Реджина үрейленіп, оны орындайды, бірақ Марк қан кетіп, үйдегі табиғаттан тыс күштер процедураны аяқтау үшін қажетті түтікті жасырып тастағанда қаза болады. Регина Маркты шын сүйгендіктен, рәсім аяқталды. Содан кейін қараңғылық Регина мен Пол түрін алады, олардың анасын жарықты сөндіруге көндіреді. Қараңғылық Марияны өлтіреді, содан кейін Регинаның досы Карлостың түрін алады, ол оларды өз көлігінде алады; олар кеткеннен кейін көп ұзамай, шынайы Карлос үйге келеді, оны қараңғылық шақырады, Регинаның дауысы ретінде көрінеді. Карлостың двойнигі Регина мен Полды қараңғы туннельге апарып, олардың жойылуын болжайды.

Өндіріс

Режиссер Хауме Балагеро "Амитивилл қорқынышы" (1979) және "Шайнинг" (1980) фильмдері "Қараңғылық" фильміне маңызды ықпал еткенін айтты.

Шығару

Фильмнің премьерасы Испанияда 2002 жылдың 3 қазанында өтті, содан кейін 11 қазанда кеңінен көрсетілді. Ол 2003 жылы бірқатар еуропалық елдерде жарық көрді, содан кейін Miramax Films компаниясына сатылды, бірақ шамамен екі жыл сақталып қалды. 2004 жылдың 25 желтоқсанында АҚШ-та, Miramax-тың Dimension Films филиалы арқылы, қатты цензураланған, PG-13 нұсқасымен көрсетілді. Ұлыбританияда одан да кейін, 2005 жылдың наурыз айында шықты. Көптеген жағымсыз сынға және жарнаманың аз болуына қарамастан, «Қараңғылық» АҚШ кассасында орташа табыс тапты. Metacritic сайтында 16 сыншының бағасы бойынша 15/100 орташа рейтинг алды, бұл «көпшілікке ұнамағандығын» көрсетеді. CinemaScore сайтында «F» бағасын алды. Los Angeles Times газетінен Кевин Томас фильмге төрт жұлдыздың біреуін берді, оны «тривиальды және жатық» және «сендіруге немесе қорқытуға тым механикалық» деп сипаттады. The New York Times газетінің тілшісі Нед Мартел былай деп жазды: «Рождество күні бүкіл елдегі кинотеатрларда көрсетілген «Қараңғылық» фильмі, Испанияға көшіп келген әдемі американдық отбасының қай мүшесі екіншісін өлтіретіні туралы болжау ойыны арқылы мерекелік көңіл көтерушілерді қорқытуға тырысады. Бірақ нағыз жұмбақ – мұндай бұзылған фильм неге мүлдем жойылмады». Entertainment Weekly басылымынан Оуэн Глейберман фильмді «қорқынышты фильм, ол өзінің арманы туралы соншалықты анық емес, тіпті өз көлеңкесінен де қорқатын сияқты» деп айтты. «Қараңғылық монтаждау бөлмесінде салат сияқты жиналған, өйткені ол тек шоқтық эффектілердің жиынтысынан ғана асып түседі». The Village Voice журналынан Дэвид Блейлок фильмге орташа баға берді, былай деп жазды: «Балаларға жасалған зорлық-зомбылық туралы метафоралық мәлімдемелерге сілтемелер бар, бірақ фильм көбінесе нашар электр жүргізу туралы пікір болып табылады». The New York Sun газетінен Билге Эбири де фильмде «мазасыз отбасылық драма» элементтері бар екенін атап өтті, сондай-ақ «әкесінің ішкі күресін зерттегенде ең жақсы, бірақ көрермендерді дүр сілкіндіруге тырысқаннан кейін тез тоқтап қалады». Variety журналы фильмнің түсірілім жұмысын мақтады, бірақ сценарийін сынады: «Режиссер Балагуэро қорқынышты көріністер жасау және тыныш күйде шиеленісті атмосфера құру талантын көрсетсе де, оның сценарийі (Фернандо де Фелипемен бірге жазылған) ақыр соңында ұйымсыздыққа ұшырайтын көріністердің жиынтығы болып табылады». Профессор Энн Дэвис «Қараңғылықтың» Эдгар Аллан Поның «Ашер үйінің құлауы» (1893) әңгімесімен ұқсастықтары бар екенін жазды. Отбасылық қарым-қатынастардың бұзылуы (әсіресе әкенің тегі) үй ішіндегі «жамандықтың күшейіп бара жатқан дәлелдерімен» байланысты. Дэвис фильмдегі қиналған үйді бейнелеуді испан және басқа да елдердегі кинодағы «ұлттық шекаралармен шектелмейтін жарақаттардың естеліктері мен ойларына жететін» «көбірек готикалық үлгінің» бөлігі деп санайды.