Кіріспе

Ислам – Бахрейннің мемлекеттік діні. Үндістан, Филиппин және Шри-Ланка сияқты мұсылман емес елдерден иммигранттар мен қонақ жұмысшылардың көптеп келуіне байланысты, 20-шы ғасырдың соңынан бері елдегі мұсылмандардың үлесі төмендеді. Бахрейннің 2010 жылғы халық санауы бойынша, халықтың 70,2 пайызы мұсылман. Мұсылман халқының діни тармақтарын анықтаған соңғы ресми санақ (1941 жыл) бойынша, шииттер 16 пайызды, ал сүнниттер 84 пайызды құрады.

Тарих

Ислам дінін қабылдағанға дейін Катар мен Бахрейн тұрғындары арабтың бұтқа табынушылығын ұстанған. VII ғасырда Ислам діні бүкіл Арабия аймағын қамтыды. Мұхаммед өзінің алғашқы елшісі Әл-Ала’а әл-Хадрамиді 628 жылы Бахрейннің тарихи аймағының билеушісі Мунзир ибн Сава әт-Тамимиге, ол Құвейттен Катардың оңтүстігіне дейін, соның ішінде әл-Хаса, Катиф және Бахрейн аралдарын қоса алған аймаққа билік еткен, исламға шақырып жіберді. Мунзир ислам дінін қабылдағанын жариялады, және Бахрейн мен Катардағы барлық араб тұрғындары, тіпті Катарда тұратын кейбір парсылар да мұсылмандыққа көшті, бұл Бахрейндегі ислам дәуірінің басталуын білдірді. Бахрейндегі шиит исламның тамыры 656–661 жылдарға, Әли ибн Әби Талибтің халифат билігіне дейін жетеді. Ислам пайғамбары Мұхаммед өмір бойында Бахрейннің әкімі ретінде Абан ибн Саид әл-Ас (أبان ابن سعيد العاص) тағайындады. Абан Әлидің халифатқа құқығын жақтады, бұл ұстанымды Бахрейн халқы, соның ішінде ықпалды Бани Абдул Қайс тайпасы қолдады. Хамис мешіті Бахрейндегі ең көне мешіт саналады, оның құрылысы халифа Омар II билік кезінде басталған. 899 жылы исмаили шиит ағымының өкілдері – қарматтар Бахрейнді басып алып, оны өздерінің бекінісі және операциялар орталығына айналдырды. Олар Иракқа шабуыл жасап, 930 жылы Меккеге шабуылдап, Замзам құдығын хажға келгендердің мәйіттерімен ластады және Қара тасты Бахрейнге әкеліп, он жыл сақтады. 976 жылы қарматтар Аббасидтерден жеңіліске ұшырады, содан кейін олардың күші әлсіреп кетті. Қармат мемлекетінің құлауы олардың революциялық исмаили ислам идеяларының біртіндеп жойылуына әкелді. Оның орнына, келесі төрт жүз жыл ішінде сүнни билеушілердің ықпалымен он екілік шиит ислам нығая түсті. Тарихшы Хуан Коулдың сөзіне сәйкес, сүнниттер қарматтарға қарағанда он екілік шииттіктің тыныш ағымын жақтады және Бахрейнде оның дамуын қолдады. 13 ғасырда «Бахрейн мектебі» пайда болды, ол философия мен мистикалық идеяларды ортодоксальды он екілік тәжірибесімен біріктірді. Бұл мектепте шейх Камал әд-Дин ибн Саадах әл-Бахрани (1242 жылы қайтыс болды), шейх Джамал әд-Дин Әли ибн Сүлеймен әл-Бахрани (1271 жылы қайтыс болды) және шейх Майтам әл-Бахрани (1280 жылы қайтыс болды) сияқты теологтар тәрбиеленді.

Қазіргі күн (2021)

Ресми және бейресми дереккөздер сектанттық сәйкестендіруді шамамен 51% сунниттер мен 49% шииттер деп бағалайды. 2021 жылдан бастап Бахрейнде суннит мұсылмандарының саны күрт өсті, себебі суннит мигранттарының саяси натурализациясының қарқыны артты, сондай-ақ Бахрейндегі суннит мұсылмандарының арасында жастардың үлесі жоғары және туу көрсеткіші де жоғары. Елде Құрбан айт, Ораза айт, Мұхаммед пайғамбардың туған күні (Маулид) және Ислам жаңа жылы ұлттық мерекелер ретінде тойланады. Патша Хамадтың «саяси либерализациясы» ислами партиялардың Бахрейн сайлауларына қатысып, парламентте басым күшке айналуына мүмкіндік берді. Радикалды сунниттік ислами партиялар – Салафит Асала және «Мұсылман бауырластығымен» байланысты Аль-Менбар Ислам қоғамы парламенттегі ең ірі партиялардың қатарында. Ал шииттік Аль-Вефак 2006 жылғы жалпы сайлаудан кейін, 2002 жылғы сайлауды бойкоттағаннан кейін, басым партияға айналуы күтілді. 2006 жылғы сайлауда Вефак Ислам ғалымдары кеңесінің қолдауын алды, бұл оларға 17 мандатты жеңіп алуға көмектесті. 2010 жылғы сайлауда олар өкілдіктерін бір мандатқа арттырып, қатысқан барлық сайлау округтерінде жеңіске жетіп, 40 парламенттік орынның 18-ін иеленді. Содан бері шииттер Бахрейн парламентінде өкілдік етпейді. Үкімет шииттердің көпшілігін әлсірету және елдің демографиялық тепе-теңдігін сунниттердің пайдасына өзгерту үшін күш салып, көбінесе шетелде туған сунниттерді қауіпсіздік күштеріне қабылдап, азаматтыққа өткізеді. Сонымен қатар, соңғы жылдары жүздеген бахрейн азаматының, оның ішінде шиит көшбасшылары мен белсенділерінің азаматтығы жойылды. 2011 жылдан бері үкімет негізінен шииттер тұратын ауылдарда күшті қауіпсіздік күштерін сақтап тұр. Қауіпсіздік қызметкерлері шиит азаматтарының қозғалысын шектеп, олардың мүлкін жүйелі түрде жояды.