Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
қалқаншабұрықтар туысы
the genus of shield bugs
Коммий (Commios, Comius, Comnios) – б.з.б. 1-ғасырында алғашқыда Галлияда, содан кейін Британияда билік еткен бельгиялық Атребат тайпасының патшасы.
Commius (Commios, Comius, Comnios) was a king of the Belgic nation of the Atrebates, initially in Gaul, then in Britain, in the 1st century BC.
Цезарьның одақтасы
57 жылы Юлий Цезарь Галлиядағы атребаттарды жеңген кезде, ол «Галдық соғыс туралы естеліктерде» баяндағандай, Коммиусты тайпаның патшасы етіп тағайындады. 55 жылы Цезарь Британияға алғашқы жорыққа шықпас бұрын, Коммиус Цезарьдің елшісі ретінде британиялықтарды оған қарсылық көрсетпеуге көндіру үшін жіберілді, себебі Цезарь ол аралда беделді бола алады деп сенді. Бірақ ол келгеннен кейін бірден тұтқындалды. Британдықтар Цезарьдің жағаға қонуына бөгет қоймағанда, Коммиус келіссөздердің бір бөлігі ретінде берілді. Коммиус өзінің тайпасынан Цезарьға британдықтардың келесі шабуылдарын жеңуге көмектесетін шағын кавалерия жасағын ұсынды. Цезарьдің Британияға екінші жорығы кезінде Коммиус британдық көшбасшы Кассивеллаунның капитуляциясын ұйымдастырды. Ол 54 жылы болған галлдық көтерілістер кезінде Цезарьдің адал серігі болды, ал Цезарь атребаттардың тәуелсіздігін сақтап, салықтан босатып, сонымен қатар Коммиусты морин тайпасын басқаруға тағайындады. Бірақ бұл адалдық ұзаққа созылмады, «Галдық соғыс туралы естеліктердің» соңғы кітабында, Цезарь қайтыс болғаннан кейін жазған Аулус Хирций хабарлағандай. 53 жылы қыста Цезарь Галлияда болғанда, легат Тит Лабиен Коммиус басқа галл тайпаларымен бірге римдіктерге қарсы құйрық тірлік жасап жатыр деп ойлады. Лабиен трибун Гай Волузен Квадратты және бірнеше жүзбасын Коммиусты сатқындық үшін жазалау үшін жалған кездесуге шақыруға жіберді, бірақ Коммиус ауыр бас жарақатымен қашып құтылды. Ол енді ешқашан римдіктермен қарым-қатынас жасамаймын деп серт берді.
When Julius Caesar conquered the Atrebates in Gaul in 57 BC, as recounted in his Commentarii de Bello Gallico, he appointed Commius as king of the tribe. Before Caesar's first expedition to Britain in 55 BC, Commius was sent as Caesar's envoy to persuade the Britons not to resist him, as Caesar believed he would have influence on the island. However he was arrested as soon as he arrived. When the Britons failed to prevent Caesar from landing, Commius was handed over as part of the negotiations. Commius was able to provide a small detachment of cavalry from his tribe to help Caesar defeat further British attacks. During Caesar's second expedition to Britain Commius negotiated the surrender of the British leader Cassivellaunus. He remained Caesar's loyal client through the Gaulish revolts of 54 BC, and in return Caesar allowed the Atrebates to remain independent and exempt from tax, and in addition appointed Commius to rule the Morini. However this loyalty was not to last, as related by Aulus Hirtius in the final book of the De Bello Gallico, written after Caesar's death. While Caesar was in Cisalpine Gaul in the winter of 53, the legate Titus Labienus believed that Commius had been conspiring against the Romans with other Gaulish tribes. Labienus sent a tribune, Gaius Volusenus Quadratus, and some centurions to summon Commius to a sham meeting at which they would execute him for his treachery, but Commius escaped with a severe head wound. He vowed never again to associate with Romans.
Цезарьның жауы
52 жылы атребаттар Верцингеторикс басқарған жалпангалликалық көтеріліске қосылды, ал Коммий Верцингеторикке көмектесуге тырысқан әскердің басшыларының бірі болды, олар Алезия қоршауында оны құтқаруға ұмтылды. Верцингеторикс жеңілгеннен кейін Коммий белловактардың көтерілісіне қатысты және шамамен 500 немісті оларды қолдауға көндірді, бірақ бұл да сәтсіз аяқталып, Коммий неміс одақтастарынан пана сұрады. 51 жылы ол өзінің туған жеріне қайтып оралып, агитация және партизандық соғыс жүргізу үшін шағын атты әскермен келді. Сол қыста, сол кездегі легиондық легат Марк Антоний оны атты әскермен қууға Волузенге бұйрық берді. Екі топ атты әскер кездескенде Волузен жеңіске жетті, бірақ жамбасына найзадан жарақат алды. Коммий қашып, делдалдар арқылы бейбітшілік сұрады. Ол кепілдер ұсынды және қайда тұру керегін айтса, сол жерде тұратынына және енді Цезарьға қарсылық көрсетпейтініне уәде берді, бірақ римдікпен ешқашан кездеспеу шартымен. Антоний оның өтінішін қабылдады. Бірінші ғасырдағы римдік автор Секст Юлий Фронтиннің «Стратегемдері» атты еңбегінде Коммийдің бір топ ізбасарларымен бірге Британияға қашқаны айтылады. Ол Англия жоғалауына жеткенде жел оған қолайлы болды, бірақ толқын төмен болды, кемелерді лайлы жерде қалдырды. Коммий желкендерді көтеруге бұйрық берді. Цезарь алыстан оларды қуғанда, олардың су үстінде жүзіп бара жатқанын ойлап, қууды тоқтатты. Бұл Антониймен келісілген бітім бұзылып, Коммий мен Цезарь арасындағы жағдайдың шиеленісуіне әкелді. Алайда Джон Крейтон Коммийдің Антониймен жасасқан келісімнің шарты ретінде Британияға жіберілгенін болжайды – римдікпен ешқашан кездеспеу үшін одан жақсы орын бар ма? Фронтиннің әңгімесі бітімге дейінгі қашқындықты көрсетеді, немесе тарихи тұрғысынан сенімсіз, мүмкін Фронтин Британияның губернаторы болған кезде естіген аңыз. Крейтон Коммийдің шын мәнінде Цезарь Британияда оны дос патша етіп тағайындағанын және оның айыбын Лабиенге таңу арқылы оның беделін жақсартқанын (Лабиен 49-45 жж. азаматтық соғыста Цезарьдан Помпейге дезертирлеген) айтады. Коммийдің есімі Галлиядағы жаулап алынғаннан кейінгі монеталарда Гарманос немесе Карсициймен бірге кездеседі. Бұл оның Галлияда болмаған кезде де белгілі бір билікке ие болғанын, мүмкін регенттер арқылы билік жүргізгенін көрсетеді. Басқаша айтқанда, Гарман мен Карсиций Коммийдің ұлдары болуы мүмкін, олар өздерінің монеталарына әкесінің есімін жазған. Кейінірек Тинкомар, Эппилл және Верика атты үш патша Коммийдің ұлдары ретінде монеталарында аталған. Шамамен 25 жылдан бастап Коммий Тинкомармен бірлесіп билік жүргізген көрінеді. Тинкомар қайтыс болғаннан кейін ол патшалықтың солтүстік бөлігін Каллевадан, ал оңтүстік бөлігін Новиомагустан (Чичестер) Эппилл басқарған. Эппилл шамамен 7 жылы жеке билеуші болды. Верика шамамен 15 жылы оның орнына келді және 43 жылғы римдік жаулап алуға дейін билік жүргізді.
In 52 BC the Atrebates joined the pan Gaulish revolt led by Vercingetorix, and Commius was one of the leaders of the army that attempted to relieve Vercingetorix at the Siege of Alesia. After Vercingetorix was defeated Commius joined a revolt by the Bellovaci and persuaded some 500 Germans to support them, but this too was defeated and Commius sought refuge with his German allies. In 51 BC he returned to his homeland with a small mounted war band for a campaign of agitation and guerrilla warfare. That winter Mark Antony, a legionary legate at the time, ordered Volusenus to pursue him with cavalry, something Volusenus was more than happy to do. When the two groups of horsemen met Volusenus was victorious, but sustained a spear wound to the thigh. Commius escaped and sued for peace through intermediaries. He offered hostages and promised he would live where he was told and no longer resist Caesar, on the condition that he never again had to meet a Roman. Antony granted his petition. A 1st century AD source, Sextus Julius Frontinus's Strategemata, tells how Commius fled to Britain with a group of followers with Caesar in pursuit. When he reached the English Channel the wind was in his favour but the tide was out, leaving the ships stranded on the flats. Commius ordered the sails raised anyway. Caesar, following from a distance, assumed they were afloat and called off the pursuit. This suggests that the truce negotiated with Antony broke down and hostilities resumed between Commius and Caesar. However John Creighton suggests that Commius was sent to Britain as a condition of his truce with Antony where better to ensure that he never again met a Roman? and that Frontinus's anecdote either refers to an escape prior to the truce, or is historically unreliable, perhaps a legend Frontinus heard while governor of Britain (75 to 78 AD). Creighton argues that Commius was in fact set up as a friendly king in Britain by Caesar, and his reputation was rehabilitated by blaming his betrayal on Labienus (who deserted Caesar for Pompey in the civil war of 49 45 BC). Commius's name appears on coins of post conquest date in Gaul, paired with either Garmanos or Carsicios. This suggests he continued to have some power in Gaul in his absence, perhaps ruling through regents. Alternatively, Garmanos and Carsicios may have been Commius's sons who noted their father's name on their own coins. Three later kings, Tincomarus, Eppillus and Verica, are named on their coins as sons of Commius. From about 25 BC Commius appears to have ruled in collaboration with Tincomarus. After his death Tincomarus appears to have ruled the northern part of the kingdom from Calleva, while Eppillus ruled the southern part from Noviomagus (Chichester). Eppillus became sole ruler ca. AD 7. Verica succeeded him about 15, and ruled until shortly before the Roman conquest of 43.
Популярлы мәдениет және көркем әдебиет
Француз Нобель сыйлығының лауреаты Анатоль Франс Бельгиялық Галлияның римдіктерге айналуы туралы ұзақ әңгіме жазды, оны Коммийдің кейіпкерінің көзқарасынан баяндайды, ал ол оның атын германдық үлгіде Комм деп өзгертеді. "Атребаттардың Коммы" атты әңгімесі Францияның тарихи фантастика жинағы "Клио" құрамына кіреді және оның ағылшын тіліне аудармасын онлайн оқуға болады. Коммий 2001 жылғы француз фильмі "Верцингеторикс" пен Коллин МакКаллоның "Цезарь (Римнің иелері #5)" романында да кездеседі. Ол сериядағы маловаты кейіпкер болғанымен, тарихи фантастикалық роман шеңберінде тарихи деректерге сәйкес бейнеленген.
French Nobel laureate Anatole France wrote a lengthy short story about the Romanization of Belgic Gaul from the point of view of Commius, whose name he recasts in Germanic form as Komm. The story, "Komm of the Atrebates," appears in France's historical fiction collection Clio and can be read in English translation online. Commius appeared in the 2001 French movie Vercingétorix. Caesar (Masters of Rome #5) by Colleen McCullough. A minor character in the series but portrayed accurately to history within a historical fiction novel.