Кіріспе
Американдық жарыс жүргізушісі (1914–2000)
Ли Арнольд Петти (14 наурыз 1914 – 5 сәуір 2000) – 1950-ші және 1960-шы жылдары жарысқа қатысқан американдық автокөлік жарысының жүргізушісі. Ол Петти жарыс отбасының патриархы. Ол NASCAR-дың алғашқы пионерлерінің бірі және оның тұңғыш жұлдыздарының бірі болды. Ол NASCAR тарихында үш рет Кубок жеңімпазы атанған алғашқы жүргізуші. Ол NASCAR Кубогы тарихындағы ең көп жеңіс тіркеген Ричард Петтидің әкесі, сонымен қатар барлық уақыттағы ең табысты автокөлік жарысының жүргізушілерінің бірі. Ол Кайл Петтидің әкесі және Адам Петтитің бабасы.
Мансап
Пэти Солтүстік Каролина штатының Рэндлмен қаласының жанында Джесси Мод (туған есімі Белл) және Джадсон Эллсворт Пэтидің ұлы болып дүниеге келді. Ол жарыс карьерасын бастағанда отыз бес жаста болды. Ол NASCAR-дың тұңғыш жарысына қатысты, ол үш төрт мильдік Шарлотта спидвейінің топырақ жолында өтті; ол көршісінен қарыз алған 1948 жылғы Buick Roadmaster көлігінде жарысты, жарыстан түскен сыйлық ақшасы көлікке келген залалды өтеуге жетеді деген сеніммен. Ұлы Ричардтың бақылауында Пэти көлікті басқара алмай, үшінші бұрылыста аударып алды. Бұрынғы ай шашыратушы ретіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, Пэти зауыттық машиналарды жергілікті сервис станциясына апарып, машинадан глушителдерін алып тастап, жарысқа қатысатын. Ол NASCAR-дың алғашқы он бір маусымында маусымдық ұпайлар бойынша алдыңғы бес жүлделі орынның ішінде болды және NASCAR Grand National Series жүргізушілер чемпионатында үш рет жеңіске жетті. Пэти сондай-ақ 1959 жылғы тұңғыш "Дейтона 500" жарысының жеңімпазы атанды.
Даулар
Мансабында екі рет Петти жарысқа қатысып, жарыс аяқталған соң ұпай санаудағы қателіктер анықталғаннан кейін жеңімпаз деп жарияланды. Бұл жарыстар 1959 жылғы Дейтона 500 және 1959 жылғы Лейквуд 500 болды.
1959 жылғы "Дейтона 500"
Дейтона халықаралық жылдамдық жолындағы алғашқы жарыста Пети жарыстың соңғы айналымдарында Джонни Бошамппен күресті. Пети, Бошамп және Джо Уэзерли соңғы айналымда финиш сызығынан қатар-қатар өтіп, фотофиништі жасады. Пети 1959 жылғы Oldsmobile Super 88 (No. 42) машинасымен, ал Бошамп 1959 жылғы Ford Thunderbird (No. 73) машинасымен, ал Уэзерли 1959 жылғы Chevrolet (No. 48) машинасымен, барлығы купе түрінде жарысты. Бошамп ресми емес түрде жеңімпаз деп жарияланды және ол жеңіс алаңына бет бұрды. Пети нәтижелерге наразылық білдіріп: "Мен Бошампты екі метрге озып кеттім. Мен жеңгенімді өз санада білемін", - деді. NASCAR негізін қалаушы Билл Франс аға жеңімпазды анықтау үшін үш күн жұмсады. Ақырында, ұлттық кинохрониканың көмегімен Пети ресми түрде жеңімпаз деп жарияланды. Оның ұлы Ричард 1957 жылғы Oldsmobile кабриолетін (No. 43) басқарды және сегіз айналымнан кейін қозғалтқышы бұзылып, 59 қатысушының ішінде 57-орынды иеленді. 1999 жылы даулы финиш туралы сұхбатында Пети Франс ағаның өзінің жеңгенін білгенін, бірақ қасақана Бошампты жеңімпаз деп атағанын айтты, себебі ол дау тудыруды қалаған. Пети: "Франс өзінің жарыс трассаларын жариялау үшін кез келген нәрсені істеген болар еді", - деді.
1959 жылғы Лейквуд 500
Атлантадағы Лейквудта өткен автокөлік жарысында Петтидің ұлы Ричард, оның әкесінің "Петти Энтерпрайзес" командасындағы әріптесі Лимен жарысты. Әкесімен қатарласып өткен шайқастан кейін Ричард жарыс аяқталуға 10 айналымдай уақыт қалғанда Лиді озып, жарысты жеңіп алды. Бұл Ричардтың алғашқы жарыстарының бірі болды және ол жаңадан бастаған жылында тұңғыш рет Кубок сериясында жеңіске жетті. Жарыс аяқталғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң, Ли наразылық білдіргеннен кейін ресми нәтижелер өзгертілді. Ли Ричардтың бір айналымға қалып қойғанын және оған артық айналым қосылғанын мәлімдеді. Ричард үшінші орынға түсірілді, ал Ли жарыстың жеңімпазы деп жарияланды. Бірнеше күннен кейін газет бетінде Лидің: "Егер қажет болса, тіпті анамға да наразылық білдірер едім", - деген сөзі жарияланды.
1961 жылы Дайтона 500 және мансабын аяқтаған апат
1961 жылы Дейтона 500-дің екі кезеңді іріктеу жарысының екіншісінде Джонни Бошамп басқаруды жоғалтып, Петтидің бамперіне соқтығысып, екі көлікті де жолдан шығарды. Петтидің машинасы көрермен А. Б. Келлиге тиіп, ол көптеген кесіктер алды, бірақ бұрмаланған металлдан Петтиді эвакуациялауға көмектесті. Петти мен Бошамп бұрыннан таныс еді, өйткені екі жыл бұрын өткен алғашқы Дейтона 500 жарысының финишіне қатысқан. Петти өмірге қауіпті көптеген жарақат алды, оның ішінде бірнеше сүйек сынулары, ішкі жарақаттар және тесілген өкпе болды, ол төрт ай Дейтона ауруханасында жатуға мәжбүр етті. Осы апат Петтидің жүргізушілік мансабын аяқтады, бірақ ол кейіннен кейбір жарыстарға қатысты; оның соңғы жарысы 1964 жылы Гленде өтті.
Шағын кәсіпорындар
Ол NASCAR-дың жарыстардағы жеңістер саны бойынша рекордын ұстаған Ричард Петтидің әкесі болды. Ұлдары Ричард және Морис Петтимен бірге ол NASCAR-дың ең сәтті жарыс командасы болған Petty Enterprises компаниясын құрды. Ол Кайл Петтидің әкесі, ал Нью-Гэмпшир халықаралық трегіндегі Busch сериясының жаттығу кезінде апатқа ұшырап қайтыс болған Адам Петтидің бабасы болды. Ол сондай-ақ NASCAR-да бірнеше жарысқа қатысқан Ричи Петтидің әкесі. Оның туысы Дейл Инман 1960 жылдардың басынан 1981 жылға дейін және 1990 жылдары Ричардтың команда басшысы ретінде Petty Enterprises-те жұмыс істеді.
Марапаттар
1990 жылы Пети Халықаралық Мотор спортының даңқ залына енгізілді. 1996 жылы ол Америка Мотор спортының даңқ залына енгізілді. Ол Солтүстік Каролина штатының спорттық даңқ залына сайланды. 1998 жылы ұлы Ричард Петтимен бірге NASCAR тарихындағы ең ұлы 50 жүргізушінің қатарына ілікті. 2011 жылдың 23 мамырында NASCAR даңқ залына енгізілді.
Өлім
Петти 2000 жылғы 5 сәуірде таңғы сағат 4:50-де Солтүстік Каролина штатының Гринсборо қаласындағы Мозес Х. Коун еске алу ауруханасында, 86 жасқа толып үш апта өткен соң, іш қуыс аорта аневризмасы – асқазанға жақын аорта тамырының жарылуы, жүрек тоқтағанға дейін үлкейіп бара жатқан жағдайға байланысты операция жасағаннан кейін қайтыс болды. Операция жасалғанына қарамастан, денсаулығы нашарлап, іш қуыс аортаның жарылуынан көз жұмды. Ол Солтүстік Каролина штатының Рэндлеман қаласындағы Лейвл Крос Біріккен методистік шіркеуінің зиратына жерленді. Ли өзінің шөбересі Адамның Уинстон Кубогы сериясында алғашқы рет қатысқаннан кейін үш күн өткен соң қайтыс болды; Адам он тоғыз жасында, 5 аптадан кейін жаттығу кезіндегі апаттан қаза тапты.
NASCAR
(түйін) (Қалың – Біліктілік уақытымен берілген поул-позиция. Курсив – Ұпайлар тізімі немесе жаттығу уақытымен алынған поул-позиция. * – Көптеген кезеңдерді жетекке шығарды.)
Ұлы ұлттық сериясы
NASCAR Grand National Series нәтижелері Жыл Командасы № Түрі 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 Ұпайлар 1949 Gilmer Goode 38 Buick CLT DAB 2-орын 725 Petty Enterprises 42 Plymouth HBO LAN HAM MAR HEI NWS 1950 DAB CLT LAN MAR CAN VER DSP MCF CLT HBO DSP HAM DAR LAN NWS VER MAR WIN HBO 3-орын 1590 1951 DAB CLT NMO GAR HBO ASF NWS MAR CAN CLS CLB DSP GAR GRS BAI HEI AWS MCF ALS MSF FMS MOR ABS DAR CLB CCS LAN CLT DSP WIL HBO TPN PGS MAR OAK NWS HMS JSP ATL GAR NMO 4-орын 2392.25 1952 PBS JSP NWS MAR CLB ATL CCS LAN DAR DSP CAN HAY FMS HBO CLT NIF OSW MON MOR MCF AWS DAR CCS LAN DSP WIL HBO MAR NWS ATL PBS 3-орын 6498.5 Lincoln DAB Chrysler MSF PPS 1953 Dodge PBS DAB HAR NWS CLT RCH CCS LAN CLB HCY MAR PMS RSP LOU FIF LAN TCS WIL MCF PIF MOR ATL RVS LCF DAV HBO AWS PAS HCY DAR CCS LAN BLF WIL NWS MAR ATL 2-орын 7814 1954 PBS JSP ATL OSP OAK NWS HBO CCS WIL RSP LND WGS 1-орын 8649 Chrysler DAB LAN9* MAR SHA CLT GAR CLB HCY MCF PIF SFS GRS MOR OAK CLT SAN COR DAR CCS CLT LAN MAS MAR NWS Gary Drake 100 Olds AWS 1955 Petty Enterprises 42 Chrysler TCS PBS JSP DAB OSP CLB NWS MGY LAN CLT HCY ASF TUS MAR RCH NCF FOR LIN MCF FON AIR CLT PIF CLB AWS MOR ALS NYF CLT 3-орын 7194 Dodge HBO SAN FOR MAS RSP DAR MGY RSP GPS MAS CLB MAR LVP NWS HBO Carl Krueger 303 Chrysler LAN 1956 Petty Enterprises 42 Dodge HCY CLT WSS PBS ASF DAB PBS WIL ATL NWS LAN RCH CLB CON GPS HCY HBO MAR LIN CLT POR EUR NYF MER MAS CLT MCF POR AWS RSP PIF CSF CHI CCF MGY OKL5* ROA OBS SAN NOR PIF MYB POR DARWth CSH CLT LAN POR CLB HBO NWP CLT CCF MAR HCY WIL 4-орын 8324 Fred Frazier 35 Ford DAR 1957 Petty Enterprises 42 Dodge WSS CON TIC 4-орын 8528 42M Olds DAB CON 42 WIL HBO AWS NWS LAN CLT PIF GBF POR CCF RCH MAR POR EUR LIN LCS ASP NWP CLB CPS PIF JAC RSP CLT MAS POR HCY NOR LCS GLN KPC LIN OBS MYB DAR NYF AWS CSF SCF LAN CLB CCF CLT MAR NBR CON NWS GBF5* 1958 FAY DAB CON FAY WIL HBO FAY CLB PIF ATL CLT MAR ODS OBS GPS GBF STR NWS BGS TRN RSD CLB NBS REF LIN HCY AWS RSP MCC SLS8* TOR BUF MCF BEL BRR CLB NSV AWS BGS MBS DAR CLT BIR CSF GAF RCH HBO SAS MAR NWS 1-орын 12232 2 ATL 1959 42 FAY DAY DAY HBO CON ATL WIL CLB REF6* HCY MAR CLT GPS WIL 1-орын 11792 43 BGS NWS 42 Plymouth TRN NSV ASP PIF ATL CLB RCH BGS AWS DAY HEI CLT MBS CLT NSV AWS BGS GPS CLB DAR HCY RCH CSF HBO MAR AWS NWS CON 1960 CLT CLB DAY DAY DAY CLT NWS PHO CLB MAR HCY WIL BGS GPS AWS DAR PIF HBO RCH HMS CLT56 BGS DAY HEI MAB MBS ATL BIR NSV AWS PIF CLB BGS DAR HCY CSF GSP HBO MAR NWS CLT RCH ATL 6-орын 1451043 SBO 1961 42 CLT JSP DAY DAY DAY PIF AWS HMS ATL GPS HBO BGS MAR NWS CLB HCY RCH MAR DAR CLT CLT RSD ASP CLT PIF BIR GPS BGS NOR HAS STR DAY ATL CLB MBS BRI NSV BGS AWS RCH SBO DAR HCY RCH CSF ATL MAR NWS CLT BRI GPS HBO 104-орын – 1962 41 CON AWS DAY DAY DAY CON AWS SVH HBO RCH CLB NWS GPS MBS MAR BGS BRI RCH HCY CON DAR PIF CLT ATL BGS AUG RCH SBO DAY CLB ASH GPS AUG SVH MBS BRI CHT NSV HUN AWS STR BGS PIF VAL DAR HCY RCH DTS AUG MAR NWS CLT ATL 73-орын 588 1963 BIR GGS THS RSD DAY DAY DAY PIF AWS HBO ATL HCY BRI AUG RCH GPS SBO BGS MAR NWS CLB THS DAR ODS RCH CLT BIR ATL DAY MBS SVH DTS BGS ASH OBS BRR BRI GPS NSV CLB AWS PIF BGS ONA DAR HCY RCH MAR DTS NWS THS CLT SBO HBO RSD 82-орын 800 1964 CON AUG JSP SVH RSD DAY DAY DAY RCH BRI GPS BGS ATL AWS HBO PIF CLB NWS MAR SVH DAR LGY HCY SBO CLT GPS ASH ATL CON NSV CHT BIR VAL PIF DAY ODS OBS BRR ISP GLN LIN BRI NSV MBS AWS DTS ONA CLB BGS STR DAR HCY RCH ODS HBO MAR SVH NWS CLT HAR AUG JAC 109-орын 244