Кіріспе
Таиландтың жарым әскери күштері – Таиланд Корольдік армиясының бірлігі.
the Royal Thai Army unit
Тахан Пран (ทหารพราน; сөзбе-сөз "аңшы сарбаздар"; сондай-ақ Тай Рейнджерлері) немесе Таиланд Корольдік жарым әскери күші – Таиланд шекараларын патрульдеуге арналған жеңіл жаяу әскер тобы. Олар Таиланд Корольдік армиясының (RTA) және Таиланд Корольдік теңіз жаяу әскерінің (RTMC) қосымша күші болып табылады. Тахан Пран Шекаралық патрульдік полициясымен (BPP) бірлесіп жұмыс істейді, бірақ олар жауынгерлік қимылдарға дайындалған және жабдықталған, ал BPP көбінесе құқық қорғау органының функцияларын атқарады. Таиландта оларды қара киімдегі жасақ (นักรบเสื้อดำ) немесе қара әскер деп атайды, себебі олар қара түсті униформа киеді.
Тарих
Тахан Пран 1978 жылы Таиланд Коммунистік партиясының (ТКП) партизандық күштерімен күресу және оларды Таиландтың солтүстік-шығысындағы таулы бекіністерінен ығыстыру мақсатымен құрылған.
Дау
Бұрын Тахан Франның алғашқы қатарына сотталған қылмыскерлер де кірген, олардың жазалары жеңілдетілді; ал кейбіреулері табысты әскери операциялар үшін сыйлық ретінде берілген жер участақтарын алу мақсатымен қосылды. Тахан Франның мақсатының бірі – жергілікті халықты партизандардан қорғауға жауапты азаматтық әскер – "Еріктілер қорғаныс корпусын" ығыстыру еді. 1981 жылдың соңына қарай Тахан Фран Мьянма, Камбоджа және Малайзия шекараларындағы контрпартизандық операцияларда әскердің 80 пайызын алмастырды. Тахан Фран бөлімшелері Алтын үшбұрышта Кун Саға қарсы көптеген операциялар жүргізді, сондай-ақ 2008 және 2009 жылдары Прасат Преа Вихердегі қақтығыс кезінде қауіпсіздік шараларына қатысты. Тахан Франның тарихы даулы, оның бөлімшелері жиі қиянаттықтар жасау, өкіметтен теріс пайдалану және есірткі саудасына қатысумен айыпталады. Бұл бөлімшелерге өздерінің статусын пайдаланып, өз халқына қарсы қылмыс жасайтын жергілікті бұзақылардың да кіретіні хабарланды. 1980 жылдардан бері, әсіресе қатарына алыну кезінде тексерулерді күшейту арқылы көптеген реформалар жасалды, және қазір бұл күш жиырма жыл бұрынғыдан гөрі кәсіби деңгейде, бірақ тәртіп және адам құқықтарын бұзу мәселелері әлі де толық шешілмеген.
Тахан Пранның арнайы бөлімдері
1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Тахан Фран Тайландтағы коммунистік террористерді басып тастау үшін жасырын арнайы топ құрды және Кун Саның героин фабрикасын жою үшін құпия операция жүргізді. Бұл бөлім 513 және 514 жобалық бақылау және үйлестіру бөлімі (PCCS513 және 514) (тай:ชุดควบคุมและประสานงานโครงการ 513 และ 514 (ชค.513 และ ชค.514)) деп аталды, олар арнайы күштер деңгейінде дайындалды. PCCS513 елдің барлық аймағындағы коммунистік террористерді талқандау міндетін алды және Тахан Пран Пак Тонг Чай лагерінің бүкіл елде соғысқан жалғыз бөлімі болды. Коммунистік бүлік және Таиландтағы вьетнамдық шекаралық шабуылдар кезінде Тахан Пранның алдыңғы қатарлы күші ретінде танылды және 1990 жылдары таратылды. PCCS514 Чианг Рай провинциясының Мэй Чан ауданына қарама-қарсы Мьянма аумағында Кун Саның героин фабрикасын жою үшін құпия операция жүргізді. Кун Саның героин фабрикасын сәтті жойғаннан кейін, олар Солтүстік Таиланд шекарасында Кун Саның есірткі бизнесіне қарсы күресу және оны жою міндетін алды, ал 1987 жылдың сәуір айында таратылды. 1979 жылы Камбоджалық босқындардың Тайландқа көптеп келуі маңызды саяси мәселеге және қауіпсіздікке қатысты үлкен қиындыққа айналды, әсіресе олардың мыңдағандары Қызыл Кхмердің жауынгерлері болды. Тайландтың премьер-министрі Криангсак Чоманан, бұрын Тайланд Корольдік армиясының Жоғарғы Бас қолбасшысы болған тәжірибелі әскери саясаткер, шекаралық аудандарды әскери үкімге бағындырды және босқындарды бақылау және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Жоғарғы Бас қолбасшылықтың Бірлескен операциясына рұқсат берді. Жоғарғы Бас қолбасшылық 1980 жылдың ақпанында 80-ші топты құрды, бұл Тахан Франның арнайы бөлімі қорғаныс міндеттерін, босқындарды басқаруды және Таиланд қолдаған вьетнамдықтарға қарсы күрес топтарына, әсіресе Қызыл Кхмерлерге, сондай-ақ Кхмер Халықтық Ұлттық Азаттық фронты мен Армия Ұлттық Сианукистік (ANS) күштеріне азық-түлік пен қару-жарақпен қамтамасыз етуді жүктеді. 80-ші топтың өмір сүрген қысқа мерзімінде, 1988 жылдың тамызында таратылғанға дейін, адам құқықтарын көптеп бұзды деген айыптаулар болды. Бір бақылаушы 80-ші топтың тәжірибесін былай сипаттады: "Көптеген әскери бөлімдері бар елде рейнджерлер ең төмен жалақы алатын, ең нашар оқытылған және ең тәртіпсіз тайлық сарбаздардың бірі болды. Олар әскери мәртебе иерархиясының ең төменгі сатысында тұрды: беделді бөлімдерге түсе алмайтын, білімі жеткіліксіз топ. Шындығында, кейбір адамдар оларды коммунизм Таиландтың тұрақтылығына тікелей қауіп төндіретіні саналған кезде қару-жарақпен қамтамасыз етілген қарақшылардан аздап артық деп санады. Шекаралық қақтығыстарда жиі жеке тәжірибелері болғандықтан (көпшілігі шекарадан өтетін зорлық-зомбылықтан зардап шеккен ауылдардан келген жергілікті рекруттар болды) және бақылаудың жеткіліксіздігіне байланысты, рейнджерлер өздерінің ашуын және агрессиясын кхмерлерге шығарудан тартынбады. Олардың "қорғаушы" рөлі көбінесе алдын алудан гөрі, жаңа қақтығыстарға себеп болды". 2007 жылы Чианг Саен, Чианг Хонг және Вианг Каен аудандарында Меконг өзенінің бойында, Чианг Рай провинциясында арнайы міндеттерді орындау үшін жаңа Тахан Фран полкі құрылды. Бұл полк адам саудасы және Меконг арқылы Таиландқа Лаос солтүстік-батысынан жасалатын басқа да заңсыз қозғалыстарды тоқтатуға жауапты. Тахан Фран Лаос билігімен тығыз байланыс ұстап, заңсыз көшіп-қонушыларды Лаос жағына қайтаруға мәжбүрлеген кезде оларды хабардар етеді.
<blockquote>"In a country with a dizzying array of different military units, the rangers were among the lowest paid, worst trained, and least disciplined of all Thai soldiers. They were at the bottom of the military status hierarchy: a poorly educated group who could not have made it into the more prestigious units. Indeed, they were regarded in some circles as little better than local thugs in uniform, who had been issued guns at a time when Communism was considered an immediate threat to Thailand's stability. With little supervision and a long history of often personal experience with the border conflict (many were local recruits from those villages that bore the brunt of the violence that spilled across the border), the rangers were not hesitant to take out their frustrations and aggression on the Khmer. Their "protective" presence often created more conflict than it prevented." In 2007 a new Thahan Phran regiment was formed for special duties in Chiang Saen, Chiang Khong and Wiang Kaen districts along the Mekong River in Chiang Rai Province. The regiment is responsible for curbing human trafficking and other illegal movements across the Mekong into Thailand from northwestern Laos. Thahan Phran cooperate closely with the Laotian authorities, informing them when they force illegal migrants to return to the Lao side.
Іс-шаралар
Батыс шекарада сирек-сирек шайқастар болып тұрады, Тахан Фран РТА және Шекаралық патрульдік полициямен тығыз байланыс күйінде жұмыс істейді. Шығыс шекарасында, Лаос және Камбоджаға қарайтын жағында, қазіргі таңда шекараны бақылау және қорғаудың негізгі жауапкершілігі олардың үстінде. Соңғы жылдары көптеген рейнджерлер бірмалық әскерлердің немесе олардың одақтастары – Біріккен Ва мемлекетінің әскері мен Демократиялық Карен буддалық әскерінің шекарадан тыс жасаған шабуылдары кезінде қаза тапты немесе жараланды. 2001 жылдың ақпан айында Тай-Мьянма шекарасындағы Мей-Сай маңындағы Бан-Панг-Нун жерінде орналасқан, 9631-ші бөлімше деп белгіленген 19 адамдық Тахан Фран базасын 500 бірмалық әскер басып алды. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, алайда 1982 жылдың қаңтарында Пак Тонг Чайдан шыққан Тахан Фран отряды, Шекаралық патрульдік полиция және Корольдік тай армиясының бөлімшелерімен бірлесіп, Кун Саны Таиландтың солтүстік-батысындағы Бан Хин Тэктен штаб-пәтерін Мьянма шекарасына көшіруге мәжбүр етті. Тахан Франның бөлімшелері 2004 жылдан бері Оңтүстік Таиландтағы бүліктерді тоқтату мақсатымен оңтүстікке жіберілді. Олар аймақтағы көптеген маңызды көшбасшыларды ұстап, өлтірді, бірақ сонымен қатар шабуылдардан зардап шекті.