Кіріспе
Тайландтың премьер-министрі, 1938–44 және 1948–57 жылдары. Тайландтың әскери фельдмаршалы Плейк Пхибунсонгхрам (แปลก พิบูลสงคราม; 14 шілде 1897 – 11 маусым 1964), жергілікті жерде Маршал П. (จอมพล ป.;) деп белгілі, ал Батыста Пхибун (Пибул) деп аталған, тайлық әскери шенеунік және саясаткер, 1938 жылдан 1944 жылға дейін және 1948 жылдан 1957 жылға дейін Тайландтың премьер-министрі қызметін атқарды. Пхибунсонгхрам Тайландтағы алғашқы саяси партия – Хана Ратсадонның әскери бөлімінің мүшесі және 1932 жылғы Сиам революциясының жетекшісі болды, бұл революция Тайландтың абсолюттік монархиясын конституциялық монархиямен алмастырды. Пхибун 1938 жылы Тайландтың үшінші премьер-министрі болды, сол кезде ол Корольдік Сиам армиясының қолбасшысы болып қызмет етті. Бенито Муссолинидің итальяндық фашизмінен шабыттанған ол фашистік үлгідегі әскери диктатура құрды, тай ұлтшылдығын және қытайға деген жек көрушілікті (синофобияны) насихаттады, сондай-ақ Тайландты Екінші дүниежүзілік соғыста Жапон империясымен одақтастырды. Пхибун «Тай мәдени революциясы» деп белгіленген жаңғырту науқанын бастады, ол бірқатар мәдени директиваларды қамтыды, елдің атын «Сиамнан» «Тайландқа» өзгертті және тай тілін қолдады. 1944 жылы Ұлттық Ассамблея Пхибунды премьер-министр лауазымынан шеттетуге мәжбүр етті және оның орнына Тайландтың еркін қозғалысының мүшелерін тағайындады, бірақ ол 1947 жылғы Сиам төңкерісінен кейін қайтадан билікке оралды. Пхибун Тайландты Суық соғыста антикоммунизммен байланыстырды, Біріккен Ұлттар Ұйымының басшылығымен Корея соғысына қатысты және фашизмді демократияның сыртқы көрінісімен алмастырды. Пхибунның премьер-министрлік екінші мерзімі саяси тұрақсыздықпен және оған қарсы бірнеше төңкеріс әрекеттерімен толды, соның ішінде 1948 жылғы Армия Бас штабының қастандық жоспары, 1949 жылғы Сарай төңкерісі және 1951 жылғы Манхэттен төңкерісі. Пхибун 1950-жылдардың ортасынан бастап Тайландты сайлау демократиясына айналдыруға тырысты, бірақ 1957 жылы биліктен құлатылды және Жапонияға эмиграцияға кетті, онда 1964 жылы қайтыс болды. Он бес жыл мен бір ай мерзімінде Пхибун Тайланд премьер-министрі лауазымында болған ең ұзақ уақытты құрады.
Field Marshal Plaek Phibunsongkhram (แปลก พิบูลสงคราม ; alternatively transcribed as Pibulsongkram or Pibulsonggram; 14 July 1897 – 11 June 1964), locally known as Marshal P. (จอมพล ป.;), and contemporarily known as Phibun (Pibul) in the West, was a Thai military officer and politician who served as Prime Minister of Thailand from 1938 to 1944 and 1948 to 1957. Phibunsongkhram was a member of the Army wing of Khana Ratsadon, the first political party in Thailand, and a leader of the Siamese revolution of 1932, which replaced Thailand's absolute monarchy with a constitutional monarchy. Phibun became the third Prime Minister of Thailand in 1938 while serving as Commander of the Royal Siamese Army. Inspired by the Italian fascism of Benito Mussolini, he established a de facto military dictatorship run along fascist lines, promoted Thai nationalism and Sinophobia, and allied Thailand with Imperial Japan in World War II. Phibun launched a modernization campaign known as the Thai Cultural Revolution that included a series of cultural mandates, which changed the country's name from "Siam" to "Thailand", and promoted the Thai language. Phibun was ousted as prime minister by the National Assembly in 1944 and replaced by members of the Free Thai Movement, but returned to power after the Siamese coup d'état of 1947, led by the Coup Group. Phibun aligned Thailand with anti communism in the Cold War, entered the Korean War under the United Nations Command, and abandoned fascism for a façade of democracy. Phibun's second term as prime minister was plagued by political instability and several attempts to launch a coup d'etat against him were made, including the Army General Staff plot in 1948, the Palace Rebellion in 1949, and the Manhattan Rebellion in 1951. Phibun attempted to transform Thailand into an electoral democracy from the mid 1950s onward, but was overthrown in 1957 and went into exile in Japan, where he died in 1964. At fifteen years and one month, Phibun's term as Prime Minister of Thailand was the longest to date.
Алғашқы жылдар
Пхибун 1897 жылғы 14 шілдеде Сиам Корольдігінің Нонтабури провинциясының Муанг Нонтабури қаласында Плейк Хиттансангха (แปลก ขีตตะสังคะ) отбасында дүниеге келді. Плейктің әкесінің әкесі кантон тілінде сөйлейтін қытай иммигранты болған деседі. Алайда, отбасы толыққанды ассимиляцияланып, Орталық тай халқы саналды және Плейк қытай екенін анықтау критерийлеріне сай келмеді, бұл оған қытай тегін жасырып, жоққа шығаруға мүмкіндік берді. Плейктің ата-анасы дүрмен бақшасының иесі болды, ал ол бала кезіндегі ерекше сыртқы түрі үшін "ерекше" немесе "жайсыз" деген мағына беретін есім алды. Ол буддалық ғибадатхана мектептерінде оқыды, содан кейін Корольдік әскери академияға тағайындалды. 1914 жылы академияны бітіргеннен кейін Корольдік Сиам армиясына артиллерияда екінші лейтенант болып қабылданды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол артиллерия тактикасын оқу үшін Францияға жіберілді. 1928 жылы шендік дәрежеде өскен кезде Праджадипок патшадан Луанг атағын алды және Луанг Пхибунсонгхрам деп аталды. Кейіннен ол Луанг атағын тастап, Пхибунсонгхрамды өзінің тегі ретінде қабылдады.
1932 жылғы төңкеріс
1932 жылы Фибун Сиамның абсолюттік монархиясын құлатып, конституциялық монархия орнату үшін төңкеріл жасаған «Халық партиясы» (Хана Ратсадон) ұйымының Корольдік сиам армиясы бөлімшесінің жетекшілерінің бірі болды. Сол кездегі лейтенант-полковник Фибун әскерде «ат үстіндегі адам» ретінде жылдам даңққа ие болды. 1932 жылғы төңкерістен кейін бірнеше компания мемлекеттік меншікке алынып, экономикаға мемлекеттік бақылау күшейді. Келесі жылы Фибун мен оның әскери одақтастары принц Боворадет басқарған роялистік көтеріліс – Боворадет бүлігін сәтті басып тастады. Жаңа патша Ананда Махидол әлі де Швейцарияда оқып жатқан бала болды, ал Парламент полковник принц Ануватжатуронг, лейтенант-командир принц Адития Дибабха және Чао Пхрая Йоммарадж (Пун Сукхум) секілділерді оның регенттері етіп тағайындады.
Бірінші премьер-министр
1938 жылғы 16 желтоқсанда Пхибюн Пхрайя Фахонды Таиланд премьер-министрі және Корольдік сиам армиясының қолбасшысы лауазымынан алмастырды. Пхибюн іс жүзінде диктаторға айналып, әскери диктатураны орнатты, өзінің әскери топтасының бірнеше мүшелерін үкіметтегі ықпалды лауазымдармен марапаттап, өзінің беделін нығайтты. 1932 жылғы революциядан кейін Пхрая Фахолдың тай үкіметі Бенито Муссолинидің итальяндық фашистік қозғалысының Римге жасаған жорығының табысына әсерленді. Пхибюн де итальян фашизмін құрметтейтін болғандықтан, Италияда саяси биліктің ең қуатты пропаганда құралы ретінде бағаланатын фашистік стильдегі пропаганда тактикасын қайта жасай алмады. Италияда оның басты мақсаты – ұлтшылдық пен милитаризмді насихаттау, мемлекеттің бірлігі мен келісімін нығайту, сондай-ақ Италияда және шетелде ауылды жаңарту саясатын дәріптеу болды. Тайландтың саяси лидерлерінің фашистік бейімділігінің нәтижесінде, соғыстар аралық кезеңде Таиландта итальяндық пропаганда фильмдері көрсетілді, олардың ішінде жаңалықтар, деректі фильмдер, қысқаметражды және толық метражды көркем фильмдер, мысалы, Istituto Luce Cinecittà болды. Пхибюн римдік салют үлгісінде фашистік салютті қабылдап, сөздерінде пайдаланды. Таиландта салют міндетті емес еді, және Луанг Вичитваткан мен көптеген министрлер кабинеті мүшелері оған қарсы болды, олар оның тай мәдениетіне сай емес деп есептеді. 1938 жылдан бастап, Вичитватканмен бірге, ол лидерлік культ құрды. Пхибюннің суреттері кеңінен таралды, ал тақтан басқан король Праджадипоктың суреттеріне тыйым салынды. Оның цитаталары газеттерде, билбордтарда жарияланды және радиода қайталанды.
Тай мәдени революциясы
Пхибун бірден тай ұлтшылдығын (ультраұлтшылдыққа дейін) жандандырды, ал осы саясатты қолдау үшін ол Тайландтағы жаңғыру қарқынын арттыру мақсатында «Тай мәдени революциясы» деп аталған бірқатар маңызды реформаларды бастады. Оның мақсаты – ұлттың рухани және моральдық жағдайына серпіліс беру, тай өміріне прогрессивті тенденциялар мен жаңалықтар енгізу болатын. Үкімет бірқатар мәдени талаптарды қабылдады, онда барлық тай халқына қоғамдық орындарда туға салют беруге, жаңа ұлттық әнұранды жаттауға және аймақтық диалекттер мен тілдерді емес, стандартталған тай тілін қолдануға шақырылды. Халықты дәстүрлі киімдерден гөрі батыс стиліндегі киімдерді таңдауға, ал сол кездегі тай мәдениетінде қалыпты болған қолмен жеудің орнына, шанышқы мен қасық сияқты батыс үлгісіндегі жабдықтармен тамақтануға ынталандырды. Пхибун бұл шараларды прогрессивизм атынан қажет деп есептеді, олар Тайландтың халықаралық беделін дамылмаған елден өркениетті және заманауи мемлекетке өзгертуге бағытталған. Пхибун басқарған үкімет экономикалық ұлтшылдықты қолдады және Teochew халқына қатысты қатаң ұстанымды ұстанды. Сиамның Teochew Hoklo халқының экономикалық ықпалын төмендету үшін үкімет тарапынан синофобиялық саясат жүргізілді, ал орталық тай халқы тай өнімдерін мүмкіндігінше көптеп сатып алуға шақырылды. 1938 жылы сөйлеген сөзінде Луанг Вичитваткан, өзінің тегінің төрттен бірі қытайлардан тұратынына қарамастан, Рама VI-ның «Шығыстың еврейлері» атты кітабына сілтеме жасап, Сиамдағы Teochew халқын сол кезде қатал қысымға ұшыраған Германиядағы еврейлермен салыстырды. 1939 жылдың 24 маусымында Пхибун, Вичитватканның ұсынысымен елдің ресми ағылшын тіліндегі атауын «Сиамнан» «Таиландқа» өзгертті. «Сиам» атауы белгісіз және, мүмкін, шетелдік текті экзоним болды, бұл Пхибунның ұлттық саясатына қайшы келді. 1941 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пхибун 13 сәуірдегі дәстүрлі Сонгкран мерекесінің орнына 1 қаңтарды жаңа жылдың ресми басталу күні деп белгіледі.
Франко-тай соғысы
Фибун 1940 жылғы маусымда Францияның құлауын және 1940 жылғы қыркүйекте Жапонияның Француз Индокитайына басып кіруін пайдаланып, Франциямен болған шекаралық даудан кейін Француз Индокитайындағы тайлық мүдделерін ілгерілетуге тырысты. Фибун Таиландтың король Рама V Францияға берген жерлерін қайтарып ала алатынына сенді, себебі француздар қарулы қақтығыстан қашып, немесе күшті қарсылық көрсетпеуі мүмкін еді. Таиланд 1940 жылдың қазанынан 1941 жылдың мамырына дейін даулы аймақтар үшін Виши Франциясымен соғысты. Технологиялық және сандық тұрғыдан басым тай әскері Француз Индокитайына басып кірді және ірі қалалардағы әскери нысандарға шабуыл жасады. Тайлықтың жетістіктеріне қарамастан, Ко Чанг шайқасындағы француздық тактикалық жеңісі жапондықтардың араласуына әкеп соқты, олар француздар даулы аумақтарды Таиландқа беруге мәжбүр болған бейбіт келісімге қол жеткізді.
Жапониямен одақ
Фибун мен тай халқы Франко-тай соғысының нәтижесін жеңіс деп қарады, бірақ бұл жапондықтардың жылдам кеңейіп, Француз Индокитайын басып алу құқығын алуына себеп болды. Фибун жапондықтарды ынтамен қолдағанмен, енді олармен шекаралас орналасып, жапондықтардың басып кіру қаупінен сезіктенді. Фибунның әкімшілігі Таиландтың егер жапондықтар шабуыл жасаса, өзіне-өзі қорғануға тиіс екенін түсінді, өйткені аймақтағы Батыс елдерімен қарым-қатынасы нашарлап бара жатқан еді. 1941 жылдың 8 желтоқсанында жапондықтар Таиландқа шабуыл жасағанда (халықаралық дата сызығының есесінен бұл шабуыл Перл-Харборға жасалған шабуылдан бір жарым сағат бұрын болды), Фибун бір күндік қарсылықтан кейін, өкінішпен толық атысты тоқтатуға бұйрық берді және жапон әскерлеріне елді Бирма мен Малайядағы британдық колонияларға шабуыл жасау үшін база ретінде пайдалануға рұқсат берді. Бірақ, жапондықтар Малайя кампаниясын "Велосипед соғысы" арқылы күтпегендей аз қарсылықпен аяқтағаннан кейін, тартыншақтық ынтаға айналды. 21 желтоқсанда Фибун Жапониямен әскери одаққа қол қойды. Келесі айда, 1942 жылдың 25 қаңтарында Фибун Ұлыбритания мен АҚШ-қа соғыс жариялады. Оңтүстік Африка мен Жаңа Зеландия сол күні Таиландқа соғыс жариялады. Австралия да көп ұзамай олардың үлгісін баяды. Фибун жапондық одаққа қарсы болғандардың барлығын үкіметтен қуды. Король Ананда Махидол болмағандықтан Приди Баномьонг регент ретінде тағайындалды, ал жапондықтарға қарсы күресті жалғастыруды жақтаған көрнекті сыртқы істер министрі Дирек Джаянама кейін Токиоға елші ретінде жіберілді. АҚШ Таиландты Жапонияның марионеттік мемлекеті деп санады және оған соғыс жариялаудан бас тартты. Одақтастар жеңіске жеткеннен кейін, АҚШ британдықтардың жазалау бейбіт шартын қабылдауына кедергі келтірді.
Алып тастау
1944 жылы жапондықтардың жеңіліске таяуы және жапондықтарға қарсы тайлық еркін қозғалысының күшейе түсуімен, Ұлттық Ассамблея Фибунды премьер-министрліктен шеттетуге бел буды, осымен оның алты жылдық әскери бас қолбасшы ретіндегі билігі аяқталды. Фибунның отставкаға кетуіне екі жоспар ықпал етті: бірі – Бангкок қаласын Тайландтың солтүстік-орталық аймағындағы Пхетчабун маңындағы қалың ормандарға көшіру, екіншісі – Сарабуриде "буддалық қала" салу. Бұл идеялар елдің ауыр экономикалық жағдайда тұрған тұсында жарияланды, бұл көптеген мемлекеттік қызметкерлерді оған қарсы қойды. Отставкаға кеткен соң Фибун Лопбуридегі әскери штабқа орналасты. Хуан Апайвонг Фибунның орнына премьер-министр болып тағайындалды, формальды түрде жапондықтармен қарым-қатынасты жалғастыру үшін, бірақ іс жүзінде тайлық еркін қозғалысына құпия көмек көрсету үшін. Соғыс аяқталғаннан кейін Фибун одақтастардың талабымен соғыс қылмыстары жасады деген айыппен сотқа тартылды, негізінен Остік державалармен ынтымақтасқандығы үшін. Алайда, ол үлкен қысым астында ақталды, себебі халықтың көп бөлігі оған оңтайлы пікірде болды, өйткені ол тайлық мүдделерді қорғауға бар күшін салғанына сенді. Фибунның Жапониямен одақтасуы Тайландқа жапондық қолдау арқасында Малайя мен Бирма аумақтарына кеңейіп, тайлық территориясын ұлғайтуға мүмкіндік берді.
Екінші премьер-министр
1947 жылдың қарашасында Пхибун бақылауындағы Корольдік Тай армиясының бөлімдері 1947 жылғы Сиам төңкерісін жүргізді, ол сол кездегі премьер-министр Таван Тамронг Навасаватты отставкаға кетуге мәжбүр етті. Көтерілісшілер әскери төңкеріс халықаралық наразылық тудыруы мүмкін болғандықтан Хуан Апайвонгты қайтадан премьер-министр етіп тағайындады. Приди Фаномьонг қуғынға ұшырады, бірақ оған британдық және американдық барлау қызметкерлері көмектесіп, елден қашып кетуіне жардамдасты. 1948 жылдың 8 сәуірінде Пхибун әскерилер Хуанды қызметтен босатып, премьер-министр лауазымын иеленді. Пхибунның екінші премьерлік мерзімі ерекше болды, ол өзінің алғашқы премьерлік кезеңін сипаттаған фашистік стиль мен риторикадан бас тартып, демократияның сыртқы бейнесін қалыптастырды. Салқын соғыс басталғанда Пхибун Таиландты антикоммунистік лагерьмен байланыстырды және Таиландтың Корея соғысына Біріккен Ұлттар Ұйымының Командалығы құрамындағы, Солтүстік Корея мен Қытай Халық Республикасының коммунистік күштеріне қарсы күрескен көпұлттық одақтас күш ретінде қатысқаннан кейін АҚШ-тан ауқымды көмек алды. Пхибунның қытайларға қарсы науқаны жаңартылды, үкімет қытай иммиграциясын шектеді және қытай тегіндес азаматтардың Тайланд нарығындағы экономикалық үстемдігін шектеу үшін түрлі шаралар қолданды. Қытай мектептері мен бірлестіктері қайтадан жабылды. Ашық түрде Батысқа жақтас және қытайларға қарсы саясат жүргізгеніне қарамастан, 1950 жылдардың соңында Пхибун өзінің ең жақын кеңесшісі Санг Патанотайдың екі баласын Қытайға жіберді, осы арқылы Қытай мен Таиланд арасындағы тікелей байланыс арнасын құруды көздеді. Сегіз жасар Сирин Патанотай және он екі жасар інісі премьер-министр Чжоу Эньлайдың қамқорлығына жіберілді. Кейін Сирин 1950-ші және 1960-шы жылдардағы Қытай басшыларының арасында өскен өмірі туралы "Аждаһаның інжуы" атты автобиографиясын жазды. Пхибун 1955 жылы АҚШ пен Еуропаға жасаған ұзақ сапарында көрген демократия мен сөз бостандығынан қатты әсерленді. Лондонның Хайд-паркі үлгісімен, ол Бангкоктағы Санам Луанг алаңында "Сөз сөйлейтін орын" ашты. Пхибун жаңа саяси партиялар құруға рұқсат беру, саяси қарсыластарға амнистия жариялау және еркін сайлау өткізу арқылы Таиландты демократияландыруды бастады. Пхибун өзінің жаңа саяси партиясы – Сери Мангахасила партиясын құрды және оның төрағасы болды, бұл партия әскери және үкіметтің ең ықпалды тұлғаларымен басқарылды. 1957 жылдың қаңтарында қабылданған Жұмыспен қамту туралы заң кәсіподақтарды заңдастырды, апталық жұмыс уақытын шектеді, демалыс күндерін және қосымша жұмыс уақытын реттеді, сондай-ақ денсаулық сақтау және қауіпсіздік ережелерін енгізді. Халықаралық жұмысшылар күні мемлекеттік мереке болып жарияланды.
Билік ойыны
Фибунның екінші премьерлік қызметі ұзаққа созылды, бірақ саяси тұрақсыздыққа толы болды, оның үкіметіне қарсы шығып, оны биліктен ығыстыруға көптеген әрекеттер жасалды. Бірінші премьерлік қызметінен өзгеше, Фибун жапондықтармен одақтасуы себепті, «Еркін Тай» қозғалысына байланысты адамдардан, тіпті әскери шенділерден де айқын қарсылық көріп, олар оның билігіне күйреу қаупін тудырды. Сонымен қатар, Фибун оны билікке қайтаруға көмектескен қуатты төңкеріс тобының алдында қарыздар болды. 1948 жылдың 1 қазанында армия бас штабының мүшелері оның үкіметін құлату мақсатымен сәтсіз әрекет жасады, бірақ төңкеріс тобы оны уақтылы анықтағандықтан жолы болмады. Осының салдарынан 50-ден астам әскер және резервтегі офицерлер, сондай-ақ Приди Фаномьонгтың бірнеше белгілі қолдаушылары тұтқындалды. 1949 жылдың 26 ақпанында сарай төңкерісі – бұл Фибунға қарсы жасалған тағы бір сәтсіз әрекет болды, мақсаты Приди Фаномьонгты қалпына келтіру үшін Бангкоктегі Ұлы сарайды басып алып, Придидің жақын серігі Дирек Джаянама басқаратын жаңа үкіметті жариялау еді. Азаматтық бүлікшілер сарайдан тез шығарылды, бірақ әскери бүлікшілер мен оларға адал әскерлер арасында бір аптадан астам созылған қақтығыс болды. 1951 жылдың 29 маусымында Фибун АҚШ-қа тиесілі «Манхэттен» кемесіндегі салтанатқа қатысып жатқанда, Тайланд Корольдік теңіз күштерінің офицерлері оны тұтқынға алып, «Шри Аюттхая» әскери кемесіне қамады. Үкімет пен төңкеріс ұйымдастырушылары арасындағы келіссөздер тез бұзылып, Бангкокта теңіз күштері мен армия арасында, сондай-ақ Тайланд Корольдік әуе күштерінің қолдауымен қанағатсыздық тудырды. Фибун «Шри Аюттхая» әуе күштерімен бомбаланғаннан кейін қашып, жағаға жүзіп өтті, ал тұтқынды алып кеткеннен кейін теңіз күштері қаруларын тастауға мәжбүр болды. «Әкеңе айт, мен оның елге оралып, маған көмектесуін қалаймын. Мен Сақдинаға қарсы жеңіске жете алмаймын».
1957 жылғы төңкеріс және жер аударылу
1957 жылдың ақпан айында оның екінші өкілеттік мерзімінің соңында қоғамдық пікір Фибунға қарсы бұрылды, себебі оның партиясы сайлау кезінде алаяқтық әрекеттерге, оның ішінде оппозицияны қорқытуға, дауыс сатып алуға және сайлау заңбұзушылықтарына күдікті болды. Сонымен қатар, Фибунның сыншылары оны тай монархиясына деген құрметсіздік танытуда айыптады, өйткені анти-аристократиялық премьер-министр монархияның рөлін конституциялық ең төменгі деңгейге дейін шектеуге тырысты және дәстүрлі түрде монархқа тиесілі діни функцияларды өз мойнына алды. Мысалы, Фибун 1956/57 жылдары Буддизмнің 2500 жылдығын тойлауды басқарды, бұл Фибунды ашық сынаған король Бумибол Адульядедждің орнына болды. 1957 жылдың 16 қыркүйегінде Фибун, бұрын оның ең адал қолдаушысы болуға ант берген фельдмаршал Сарит Танараттың басшылығындағы Таиланд Корольдік армиясының офицерлері жасаған мемлекеттік төңкеріс салдарынан құлатты. Саритті көптеген монархияны жақтаушылар қолдады, олар өз беделін қайтаруды қалады, сондай-ақ АҚШ төңкеріске "тығырықтан араласты" деген қауесет тарады. Фибун төңкерістен кейін елден кетуге мәжбүр болды, алдымен Камбоджаға қашып кетті, бірақ кейін Сариттің жаңа режимі оған Таиландқа оралуға рұқсат беру туралы өтініштерін қабылдамағаннан кейін Жапонияда қоныстанды. 1960 жылы Фибун Бодхгаядағы буддалық храмда монах болу үшін қысқа мерзімге Үндістанға сапар шекті.
Өлім
Фибун 1964 жылғы 11 маусымда Жапонияның Канагава префектурасы, Сагамихара қаласындағы жер аударылыста жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Фибунның күлі Таиландқа урнада жеткізіліп, ол Банг Кхенде негізін салған Ват Пхра Шри Махаттхат (сондай-ақ "Демократия ғибадатханасы" деп те аталады) ішінде әскери салтанатпен қойылды.