Тікелей өсімді экономика: «Тігер экономикалар» – Корея, Тайвань, Сингапур сияқты елдердің қарқынды дамуы. Түркі, Ирландия, Балтық елдерінің тәжірибесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылдам өсімді ұлттық экономика
National economy that undergoes rapid growth
"Жолбарыс экономикасы" – бұл экономикалық өсімді қарқынды дамытатын елдің экономикасы, әдетте, тұрмыс деңгейінің артуымен қатар жүреді. Бұл термин бастапқыда "Төрт Азия жолбарысы" (Оңтүстік Корея, Тайвань, Гонконг және Сингапур) үшін қолданылған, себебі жолбарыс Азия символикасында маңызды рөл атқарады. Осыдан шабыттандырылып, "Жолбарыс балалары экономикасы" (Индонезия, Малайзия, Таиланд, Вьетнам және Филиппин) пайда болды. Азия жолбарыстары кейіннен басқа экономикаларға да әсер етті: Анатолия жолбарыстары (Түркияның кейбір қалалары) 1980-ші жылдары, Парсы шығанағының жолбарысы (Дубай) 1990-шы жылдары, Кельт жолбарысы (Ирландия Республикасы) 1995–2000 жылдары, Балтық жолбарыстары (Балтық елдері) 2000–2007 жылдары және Татра жолбарысы (Словакия) 2002–2007 жылдары. 1960-шы жылдары Филиппин, Шри-Ланка және Мьянма үш елдің де жоғары өсімді көрсетуіне байланысты "Азия жолбарысы" экономикасы ретінде қарастырылды. Алайда, ішкі мәселелер осы үш елдің экономикасының құлдырауына әкеп соқты. Бангладештің жоғары экономикалық өсуі мен индустриялануының нәтижесінде соңғы жылдары "Азия жолбарысы" деп сипаттауда, бұл 1960-1990 жылдар аралығындағы төрт Азия жолбарысының индустриялану жолымен көп ұқсастықтарды көрсетеді. Арменияның экономикасы да жолбарыс экономикасы болып табылады. 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысына дейін Армения көрсеткен екі таңбалы экономикалық өсімнің арқасында ол "Кавказ жолбарысы" ретінде танылды. Осы кезеңде тұрақты экономикалық өсім экономикалық тұрақтылықты, орташа бюджет тапшылығы мен сыртқы қарызды, сондай-ақ кедейлік деңгейінің төмендеуін қамтамасыз етті. "Еуропалық жолбарыс" термині Орталық және Шығыс Еуропа елдерін, мысалы, Чехия, Польша және Румынияны сипаттау үшін қолданылады.
A tiger economy is the economy of a country which undergoes rapid economic growth, usually accompanied by an increase in the standard of living. The term was originally used for the Four Asian Tigers (South Korea, Taiwan, Hong Kong, and Singapore) as tigers are important in Asian symbolism, which also inspired the Tiger Cub Economies (Indonesia, Malaysia, Thailand, Vietnam and the Philippines). The Asian Tigers also inspired other economies later on; the Anatolian Tigers (certain cities in Turkey) in the 1980s, the Gulf Tiger (Dubai) in the 1990s, the Celtic Tiger (Republic of Ireland) in 1995–2000, the Baltic tigers (Baltic states) in 2000–2007, and the Tatra Tiger (Slovakia) in 2002–2007. In the 1960s, the Philippines, Sri Lanka and Myanmar were considered as the "Tiger of Asia" Economies as all three countries were experiencing high growth. Internal issues however led to the economies of all three countries to falter. Bangladesh has been described as an emerging "Asian tiger" in recent years due to its high economic growth and industrialization which bear many similarities to the way the Four Asian Tigers industrialized between the 1960s and 1990s. Another tiger economy is that of Armenia. Because of the remarkable, often two digit economic growth that Armenia showed until the 2007–08 financial crisis, it emerged as the Caucasian Tiger. During this period, sustained economic growth allowed for economic stability, moderate fiscal deficits and external debt, as well as declining poverty rates. There is a term European Tiger which describes countries in Central and Eastern Europe, such as the Czech Republic, Poland and Romania.
Ұқсас экономикалар
Тынық мұхитының пумалары Латын Америкасындағы Мексика, Чили, Перу және Колумбия сияқты қарқынды өсіп келе жатқан экономикаларды сипаттау үшін қолданылады. "Арыстан экономикасы" немесе "Африка арыстандары" термині Африкадағы дамып келе жатқан экономикаларды сипаттау үшін салыстыру ретінде пайдаланылады. "Африка арыстандары" деп есептелетін елдер: Оңтүстік Африка, Марокко, Алжир, Ливия, Ботсвана, Египет, Маврикий және Тунис. "Бөрі экономикасы" термині Моңғолияның жылдам өсіп келе жатқан экономикасын сипаттау үшін қолданылады.
The Pacific Pumas has been used to describe fast growing & emerging economies in Latin America such as Mexico, Chile, Peru & Colombia. The term lion economy or African Lions is used as an analogy to describe emerging economies in Africa. Countries considered to be "African Lions" are South Africa, Morocco, Algeria, Libya, Botswana, Egypt, Mauritius, and Tunisia. The term "wolf economy" is used to describe Mongolia's rapidly growing economy.
Кавказ жолбарысы
Арменияның «Кавказ жолбарысы» ретінде қалыптасуына макроэкономикалық тұрақтылықты орнату және әлемнің қалған бөлігімен интеграцияланған нарықтық экономиканы құруға бағытталған реформаларды табандылықпен жүзеге асыру себеп болды. 2007 жылға дейінгі бес жыл ішінде Армения экономикасы жыл сайын орта есеппен қос таңбалы өсімді көрсетті – бұл Шығыс Азияның «жолбарыс экономикаларына» ұқсас, және одан бұрын да жоғары өсімді сақтап келді. Армения экономикасы өткелді экономикалардың өндіріс шоғынан жылдам қалпына келді. 1994 жылдан бастап оның өсімі Балтық елдері мен Орталық Еуропаның тәжірибесімен салыстырылады және бұрынғы Кеңес Одағының (ФСО) қалған бөлігіндегі қалпына келуден 4-5 жыл бұрын болды. Арменияның өсуі жеке сектордағы өнімділік артуымен байланысты, себебі макроэкономикалық тұрақтылық орнады; Армения жеке нарықтардың рөлін тез кеңейтті және бағаның еркін қалыптасуын, активтердің (оның ішінде жердің) жеке меншігін, өнеркәсіпті қайта құруды, тауарлар, қызметтер және инвестициялардың еркін саудасын қамтамасыз ету үшін қажетті институционалдық шараларды қабылдады. Сонымен қатар, инфляцияны жеңу және қаржылық саясаттың болжамдылығы 1990 жылдардың соңында жауапты фискалдық және ақша-кредиттік саясатты қабылдаудың нәтижесі болды. Осылайша, бірінші буынның құрылымдық және институционалдық реформалары іске асырылғандықтан, үлкен өсімнің негізі қаланды. 2022 жылы да осындай қос таңбалы экономикалық өсім байқалды; атап айтқанда, Ресей-Украина соғысының салдарынан шетелдіктердің (негізінен ресейліктердің) көптеп келуі сияқты факторлар нәтижесінде ЖІӨ 14% өсті деп бағаланды.
The establishment of macroeconomic stability and the steadfast pursuit of reforms aimed at constructing a market economy that was integrated with the rest of the world are to be attributed for Armenia's emergence as the Caucasian Tiger. During the five years preceding 2007, the Armenian economy has grown by double digit rates annually on average—similar to the East Asian tiger economies—and maintained high growth rates even before. Armenia quickly recovered from the output shock experienced by transition economies. Dating from 1994, its upturn in output reaches to the experience of the Baltic States and Central Europe and precedes by four to five years the recovery in the rest of the former Soviet Union (FSU). Armenia's growth was caused by productivity gains in the private sector as macroeconomic stability took hold; Armenia rapidly expanded the role of private markets, and it adopted necessary institutional measures to ensure free price formation, private ownership of assets (including land), and industrial restructuring, liberal trade in goods services and investment. Moreover, the defeat of inflation and predictability in financial policies' stance was caused by adopting responsible fiscal and monetary policies in the late 1990s. Thus, the foundations of impressive growth performance were laid because first generation structural and institutional reforms were achieved. In 2022, similar double digit economic growth has been observed; in particular, a 14% GDP growth has been estimated as a result of such factors as the influx of foreigners (mainly Russians) due to the Russian Ukrainian war.