Кіріспе
Лауттасаари (; Drumsö) – Финляндияның Хельсинки қаласындағы арал. Лауттасаари және оны қоршаған, адам тұрмайтын шағын аралдар Хельсинки қаласының бір ауданы болып табылады. 2017 жылғы мәлімет бойынша 23 226 тұрғыны бар арал, халық саны бойынша Финляндиядағы екінші ірі арал, Fasta Åland аралдан кейін. Оның жер аумағы 3,85 км². Лауттасаари негізінен тұрғын үйлерден тұрады, сонымен қатар бірнеше мариналар мен каноэ клубтары да бар. Қала орталығына жақын болғанымен, Лауттасаари толық құрылыспен қамтылмаған. Ерекшелігі, жағалаудың көбісі қоғамдық пайдалануда – жаяу жолдар, жағажайлар, ойын алаңдары, орман участақтары және тасты жартастар бар. Лауттасаари атауы сөзбе-сөз "паром арал" дегенді білдіреді, бірақ қазіргі уақытта арал Хельсинкидің қалған бөлігімен және Эспоо қаласымен көпірлер, құрылыстар мен Хельсинки метросы арқылы байланысқан, онда аудан ішінде екі станса бар. Аралдың екі пошталық коды бар: 00200 және 00210.
Lauttasaari (; Drumsö) is an island in Helsinki, Finland, about west of the city centre. Together with some surrounding unpopulated small islands, Lauttasaari is also a district of Helsinki. With 23,226 residents as of 2017, the island is Finland's second largest by population, after Fasta Åland. Its land area is 3.85 km. Lauttasaari is primarily a residential area but also contains services, including several marinas and canoe clubs. Although close to the city centre, Lauttasaari has not been entirely built up. Notably, almost the entire shoreline remains in public use, with footpaths, beaches, playgrounds, patches of forest, and rocky outcrops. The name Lauttasaari literally means "ferry island", although nowadays, the island is connected to the rest of Helsinki and to the city of Espoo by bridges, causeways, and the Helsinki metro, which has two stations in the district. The island has two postal codes: 00200 and 00210.
Этимология
Лауттасари аралы, орта ғасырлардан бұрын финдердің демалыс орны болған және оның фин тіліндегі аты болған. Швед отарлаушысы аралда үй салғаннан кейін бұл атау қолданудан шығарылған. Кейбір швед жер аттары түпкілікті фин жер аттарын сақтап қалды, мысалы Лемишольм және Поровик. Аралдың аты алғаш рет 1543 жылы Дромсенсё, 1543 жылы Дромсенби және 1556 жылы Дромсенсё және Дромссё деп тіркелген, соның нәтижесінде қазіргі аты – Дромсё пайда болды. Атаудың швед тіліндегі "Драмбер" деген лақап атынан шыққандығы, яғни "семіз және осал адам" деген мағынаны білдіретіні дәстүрлі түрде қабылданады. Фин тіліндегі Лауттасари аты 1919 жылы қолданысқа енгізілді және сол кезде арал мен материктік Хельсинки арасындағы паром қозғалысын көрсетеді.
Тарих
Лауттасаариде Хайкас және Бертас деген екі шаруашылық болған. 1650 жылы патшайым Кристина аралды Хельсинки қаласына сыйға берді, бірақ Ұлы қысқарту кезінде бұл сыйлық күшін жойды және шаруашылықтар жеке меншікке қайтарылды. Кейіннен олар Лауттасаари сарайына біріктірілді, оның қазіргі бас ғимаратын 1837 жылы Клас Вильгельм Гилден салдырды. Лауттасааридің оңтүстік бөлігі Қырым соғысы кезінде Ресей әскерінің пайдалануына берілді. Лауттасаариде гарнизон құрылмады, бірақ аралда жағалау артиллериясының бекіністері мен оқ-дәрі қоймалары салынды. Финляндия тәуелсіздік алғаннан кейін бұл аумақ Финляндия мемлекетіне тиесілі болды, бірақ Финляндия қорғаныс күштеріне бұл аумақ қажет болмағандықтан, 1927 жылы ол Хельсинки қаласына берілді, қала сол аумақта халық саябағын құрды. Элиэль Саариненнің 1918 жылғы Pro Helsingfors жоспары бойынша Лауттасааридің үлкен бөлігі порты аймағы ретінде белгіленбек, қазіргі I сағаты мен Лянсивяйла орналасқан жердегі Леппаваара теміржол стансасынан пойыз қатынасы болжанатын. Бірақ бұл жоспар іске аспады.
Муниципальдік тарих
1919 жылы Лауттасаари мен Мункиниеми Хельсинки ауылдық муниципалитетінен бөлініп, Хуопалахти (Хоплакс) муниципалитеті құрылды. 1917 жылы Лауттасаари тығыз қоныстанған аудан ретінде қалыптасты. Лауттасаари Хуопалахтитің қалған бөлігімен бірге 1946 жылдың 1 қаңтарында Хельсинки қаласына қосылды. Аймақтағы басқа бұрынғы зауыдтар: Хеллберг радио зауыды (Oy Radio E Hellberg Ab), Mahogany Oy ағаш қаптамасы зауыды және Eri Oy желім зауыды. Сондай-ақ, аймаққа Helkama және Lääketukku компанияларының бас кеңселерi де кірді.
Қатаджахаржу
Катаджахарью – Лауттасааридің солтүстік-батыс бөлігіндегі түбек, қазір Милькаллио ауданының бір бөлігі саналады. Катаджахарью Ленсивайла тас жолының толығымен солтүстігінде орналасқан. Катаджахарьюдың жағалау аймандарындағы үйлер қатарластырылған немесе үлкен участалары бар жеке үйлер. Түбектің орталық бөлігіндегі ғимараттардың көпшілігі 1960 жылдары салынған пәтер үйлерінен тұрады. Катаджахарью Каскисаари аралына жаяу көпір арқылы жалғасқан.
Тұрғындар мен пәтерлер
Лауттасари тұрғындарының 79,0% фин тілінде, 13,6% швед тілінде, ал 7,4% басқа тілде сөйлейді. 25 жастан асқан халықтың 70,6% жоғары білімді (2018 жылдың 31 желтоқсанына қарай). Лауттасаридегі тұрғын үйлердің басым бөлігі көппәтерлі үйлер. Лауттасаридегі пәтерлердің орташа ауданы 63,3 шаршы метрді құрайды. Көптеген пәтерлерде екі жатын бөлме бар. Пәтерлердің көпшілігі 1950-ші және 1960-шы жылдары салынған, ал 1970-ші жылдары аудандағы тұрғын үй құрылысы төмендеді. 2000-ші жылдары, әсіресе Ваттуниеми ауданында жаңа пәтерлер салына бастады. Лауттасаридегі пәтерлердің 35,7% жалға берілетін пәтерлер болып табылады.
Материкке қосылу
Лауттасаари мен Хельсинкині екі көпір байланыстырады. Лауттасаари көпірі Руохолахтиден Лауттасаарентиге дейін созылады, ал Лапинлахти көпірі Хельсинкиден батысқа қарай жүретін Ленсивяля тас жолының бір бөлігі болып табылады. Ол Лауттасаари көпірінен солтүстікке қарай орналасқан және 1960 жылдары салынған. Салынған кезде Лапинлахти көпірі Хельсинкидегі ең ұзын көпір болатын. Ленсивяля тас жолы салынар алдында Лауттасааренти көшесі Хельсинкиден батысқа қарай бағытталатын басты жолдың бөлігі еді. Länsiväylä-ның бұрынғысы – Йорвакстие көшесі оның батыс жағынан басталатын. 1950 жылдары 1935 жылғы Лауттасаари көпірінің тым тар екені анықталды және ол 1967 жылы, солтүстікке орналасқан тас жол көпірі аяқталғаннан кейін екі жыл өткен соң демонтаждалды. Қазіргі төрт қатарлы Лауттасаари көпірі демонтаждалған көпірдің орнына салынды. Көпірдің ұзындығы 317 метр, ені 23,5 метр, нығайтылған бетоннан жасалған және оның аралықтары 56,6 метрді құрайды.
Ұйымдастыру қызметі
Лауттасари – ұйымдық тұрғыдан белсенді аудан. Бұл ықпалды, саяси тәуелсіз Лауттасари қоғамының жұмысынан көрінеді. 1916 жылы пошташы Эмиль Ватеннің бастамасымен, Юлиус Талльбергтің қаржылық қолдауымен жергілікті ерікті өрт сөндіру бригадасы құрылды. Талльберг бұл үшін өрт сөндіру станциясының құрылысына арналған жер учаскесін және құрылыс материалдарын сыйға берді. Лауттасаридегі көлік қозғалысы күшеюі күтілуде, себебі Лауттасари және Койвусаари метро станцияларына күніне барлығы 30 мың адамға дейін келушілер саны жетеді деп болжануда.
Лауттасаарентия және Лаутис
Лауттасааренти – Лауттасаари аралының басты көшесі, көптеген тұрғындардың мекені және Лауттасаари метро станциясына кіретін басты жерлердің бірі болып табылатын Лауттис сауда орталығының орналасқан жері. Бұл сауда орталығы аралдың коммерциялық орталығы және географиялық орталығына жақын орналасқан.
Аймақтар
Лауттасари ауданы төртге бөлінген.
Қойбусари
Коивусаари субдистрикті – Лауттасариден тар бұғазбен бөлінген жеке арал. 2017 жылы тұрғындары болмаған. Оның пошталық коды 00200. Коивусаари метро станциясы аралды топырақ толтыру арқылы кеңейту және оған тұрғын үйлер салу ниетімен салынған.
Коткавуори
Коткавуори ауданы аралдың солтүстік-шығыс бөлігін құрайды, Хельсинки қаласының орталығына ең жақын орналасқан. Тұрғын үйлердің көп бөлігі көппәтерлі үйлер. Ауданда аралдың екі маңызды төбесінің бірі орналасқан, оның үстінде 1958–2015 жылдары танымал Лауттасаари су мұнарасы болған. 2017 жылғы мәліметтер бойынша Коткавуориде 8117 адам тұрады. Оның пошталық коды – 00200.
Милликаллий
Милькалио субдистрикты аралдың батыс бөлігін құрайды. Тұрғын үйлердің көп бөлігі пәтерлерден тұрады. Бұл субдистрикт аралдың екі маңызды төбесінің біріне орналасқан. Катаджахарью ауданы – Ленсивэйл тас жолының солтүстік жағындағы Милькалионың бір бөлігі. Мұндағы тұрғын үйлер көбінесе жеке тұрғын үйлер. 2017 жылғы мәлімет бойынша Милькалиода 7066 адам тұрды. Оның пошталық коды 00200.
Ватуниеми
Ваттуниеми субдистрикты аралдың оңтүстік бөлігін құрайды. Бұл аудан 1950 жылдары өнеркәсіптік аймақ ретінде салынған. 2000 жылдан бері ауданның құрамында маңызды өзгерістер болды, бірнеше кеңсе және өнеркәсіптік ғимараттар бұзылып, олардың орнына тұрғын үйлер салынды. Қазіргі таңда тұрғын үйлердің орташа бағасы салыстырмалы түрде жоғары болғандықтан, ауданды жас және әулетті адамдар құрайды. Басты көшелер – ауданның батыс жағындағы Särkiniementie және шығыс жағындағы Vattuniemenkatu. 2017 жылғы мәліметтер бойынша Ваттуниемиде 8 043 адам тұрады. Оның пошталық коды – 00210.