Кіріспе

Эндотрахеалдық интубацияның арнайы процесі

Анестезияда және жоғары деңгейдегі тыныс жолдарының басқарылуында жылдам тізбектелген индукция (RSI) – жылдам тізбектелген интубация немесе жылдам тізбектелген индукция және интубация (RSII) деп те аталады – пациент өкпеге аспирация жасау қаупі жоғары болғанда қолданылатын эндотрахеалдық интубацияның арнайы процесі. Бұл жалпы анестезияны тудыратын басқа техникалардан индукциялық дәрілерді енгізу мен түтік орнату арасындағы уақытты азайтуға бағытталған қосымша сақтық шараларымен ерекшеленеді, осы кезеңде пациенттің тыныс жолдары тиімді қорғалмайды. RSI мен әдеттегі трахеялық интубацияның маңызды айырмашылығы – анестезиолог жалпы анестезия басталғаннан және тыныс тоқтағаннан кейін трахея интубацияланғанша және манжеті толтырылғанша өкпені қолмен желдетуге көмектеспейді. RSI көбінесе аспирация қаупі жоғары немесе ауыр сырқаттарда қолданылады және оны анестезиологтар, реаниматологтар, жедел жәрдем дәрігерлері немесе кейбір аймақтарда фельдшерлер жүзеге асыруы мүмкін.

Қолданылуы

Бұл процедура жалпы анестезияны науқастың асқазаны толық босатуға үлкермей тұрып енгізу қажет болған жағдайларда қолданылады; анестезияны енгізу кезінде аспирация қаупін арттыратын жағдайлары бар науқастарда, ораза ұстаған уақытына қарамастан (мысалы, асқазан-өңкеш рефлюкс ауруы немесе салған жүктілік); немесе науқас анестезия алғанға дейін тіпті өзінің тыныс жолдарын қорғай алмай қалған жағдайларда (мысалы, бас жарақатынан кейін) пайдаланылады.

Қарсы көрсетілімдер

Жедел ретті индукцияға қатысты абсолютті қарсы көрсетімдер салыстырмалы түрде аз. Ең маңызды қарсы көрсетімдерге жоғары тыныс жолдарының анатомиясын елеулі түрде бұзатын бет жарақаттары немесе тыныс жолдарының толық тұйықталуы (мысалы, ауызша-жұтқыншақ қатерлі ісік, гематома және т.б.) жатады. РСИ реттілігі бойынша науқас тыныс жолдарын жеткілікті түрде аша алмастан бұрын шалдырылатындықтан, науқасты интубациялау қиын болуы мүмкін. Тыныс алу жолдарын қамтамасыз ете алмаса, науқас "интубация жасай алмайды, желдете алмайды" жағдайында болуы мүмкін, онда апнеялық кезең ұзаққа созылады және науқас оттегі алмайды. Мұндай жағдайда науқасты sugammadex сияқты параликті қалпына келтіретін дәрілермен ояту мүмкіндігі бар. Нейромискулярлық блокада агенттері операция залында анафилаксияны тудыратын заттардың бірі болып саналады, сонымен қатар латекс, пенициллин және хлоргексидин де осыған жатады. Мидазоламның әдеттегі дозасы 1 мг-дан 2 мг-ға дейін, ал қарт адамдарға - азырақ, ал семіз адамдарға - көбірек мөлшерде беріледі. Мидазолам бауырда метаболизмге ұшырап, бүйрек арқылы шығарылады. Фентанил – Бұл синтетикалық, орталық жүйке жүйесіне әсер ететін опиоид. Ол ауырсынуды және симпатикалық стимуляцияны басады. Симпатикалық стимуляция жүрек аурулары, аорталық дисекция және аорталық аневризмасы бар адамдарға қосымша зақым келтіруі мүмкін. Фентанилдің тез әсер етуі, гистамин бөлінбеуі, жоғары липофилдігі және қысқа әсер ету ұзақтығы болғандықтан, ол өте қолайлы. Доза 1 мен 3 мкг/кг аралығында. Ол бауырда метаболизмге ұшырайды. Ең маңызды жанама әсері – тыныс алуды басаңдату. Этомидаттың жүрек-қан тамырларына минималды жағымсыз әсері бар, ми ішіндегі қысымды төмендетеді (ми қан ағынын азайтады) және гистамин бөлінуіне себеп болмайды. Миоклонус, инъекция орнындағы ауырсыну, операциядан кейінгі жүрек ауруы және құсу жиі кездеседі. Миоклонустың жиілігі мен ауырлығын ем алдында лидокаинмен емдеу кезінде пациенттің гемодинамикалық тұрақтылығына әсер етпей төмендетуге болады. Препарат катехоламиннің қайта қабылдануын азайтады, жүрек соғуын, қан қысымын және жүрек шығысын арттырады, сондықтан гипотензиясы барларға қолайлы. Алайда, бұл катехоламин деңгейі төмендеген адамдарда жүрек депрессиясын және гипотензияны нашарлатады. Дозалау мөлшері – 1,5 мг/кг (әдетте 100-200 мг). Оның әсері тез басталады, қан-ми кедергісінен өтіп, тіндер арасында кең таралады және организм оны тез арада бауыр арқылы тазарта алады. Пропофолды перифериялық түрде қолданған кездегі ауырсынуды емдеу алдында лидокаин немесе үлкен канюла арқылы азайтуға болады. Дозалау мөлшері – 1,5 мг/кг. Ол бауырда метаболизмге ұшырайды. Алайда метогекситал тыныс алуды басаңдату, ларингоспазм, венодилатация, миокардты басаңдату және гипотензияға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, миға қан ағынының төмендеуіне және гистаминнің босауына себеп болуы мүмкін. Артериялық жүйеге берілген жағдайда дистальді тромбозға және тіндердің некрозына әкелуі мүмкін. Деполяризациялық блокаторлар ацетилхолинге ұқсайды және нейромискулярлық түйісудің (НМТ) моторлық ұшық пластинасын белсендіреді. Ал деполяциялаушы емес блокаторлар моторлық соңғы тақташаны белсендірмей, NMJ-ді бәсекелестікпен блоктайды. Бұл нейромискулярлық түйісулердің жоғарылауына байланысты. Плазма холинестеразасының төмендеуі бар пациенттерде сукцинилхолиннің парализі ұзақтығы айтарлықтай ұзарады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл ұзақ әрекет етуіне байланысты RSI кезінде таңдалған паралитик емес, бірақ Sugammadex-тің кері әсер етуші ретінде жақында мақұлдануымен ұзақ уақытқа созылған паралич туралы алаңдаушылық азайды. Векуроний – Бұл препараттың дозасы 0,08-ден 0,1 мг/кг-ға дейін. Векуроний тек сукцинилхолин және рокуроний сияқты дәрілік заттар жетіспеген жағдайда қолданылады. 16 мг/кг дозасын РСИ кезінде, мысалы, қабылдаудан кейін бірден қалпына келтіру үшін қолданады. FDA бастапқыда Sugammadex-ті ықтимал аллергиялық реакцияларға байланысты мақұлдамады, алайда кейіннен 2015 жылдың 15 желтоқсанында АҚШ-та қолдануға рұқсат етілді. Неостигмин – Сугаммадекспен кері әсер ете алмайтын, бірақ оның пайда болу қарқыны әлдеқайда баяу болатын, нейромискулярлық блоктаушы деполяризациялық емес агенттерді кері әсер ету үшін қолдануға болады. Ол ацетилхолинді ыдырататын фермент ацетилхолинестеразаны бәсекеге қабілетті түрде тежеу арқылы жұмыс істейді. Бұл науқастың парализін тиімді түрде қалпына келтіретін нейромышелік түйісуде ацетилхолиннің жинақталуына әкеледі.

Дайындық

Пациенттің интубация қиындығын болжау үшін қаралады. Пациентке ЭКГ және пульсоксиметрия сияқты үнемі физиологиялық мониторинг қосылады. Интубацияға қажетті жабдықтар мен дәрі-дәрмектер жоспарланады, соның ішінде эндотрахеальды түтікшенің мөлшері, ларингоскоптың мөлшері және дәрінің дозасы. Дәрілер шприцтерге дайындалады. Дәрілерді енгізу үшін, әдетте, бір немесе екі IV канюля орнатылып, тамырға қолжетімділік қамтамасыз етіледі.

Преоксигенация

Преоксигенациялаудың мақсаты функционалдық қалдық сыйымдылықтың көп бөлігін құрайтын азотты оттегімен алмастыру болып табылады. Бұл өкпеде оттегі резервуарын құрайды, ол желдету болмаған жағдайда (параличтен кейін) оттегінің азаюын кешіктіреді. Денсау адам үшін бұл қандағы оттегімен қанығу деңгейін кем дегенде 90% дейін 8 минутқа дейін сақтауға мүмкіндік береді. Бұл уақыт семіз, ауырған және балалар үшін айтарлықтай қысқарады. Преоксигенация әдетте тығыз жабысатын бет маскасы арқылы 100% оттегі беру арқылы жүзеге асырылады. 60 секунд ішінде қанды тотықтыратын преоксигенация немесе ең көп дегенде сегіз терең дем, 3 минут бойы тыныш дем алу көлемінен ешқандай айырмашылық жасамайды. Преоксигенацияның жаңа әдістеріне седациялық және парализдік препараттарды енгізуден кемінде 5 минут бұрын науқасқа 15 л/мин жылдамдығымен мұрындық канюла орнату кіреді. Жоғары ағынды мұрындық оттегі мұрын-жұтқыншақты оттегімен шаюға мүмкіндік береді, содан кейін пациенттер дем алғанда, олардың дем алатын оттегінің пайыздық үлесі артады. FiO2 деңгейіндегі шағын өзгерістер альвеоладағы оттегінің қолжетімділігінде күрт өзгерістерге әкеледі, ал бұл артулар апноэ тудыру алдында өкпедегі оттегі резервуарының айтарлықтай кеңеюіне себеп болады. РСИ арқылы тудырылған апноэден кейін, дәл сол жоғары ағынды мұрындық канюла түтік орнату кезінде (ауыздық интубация) оттегімен қанығу деңгейін сақтауға көмектеседі. Преоксигенация кезінде мұрындық оттегін қолдану және апноэ кезінде оны жалғастыру интубацияға дейін және оның кезінде гипоксияның алдын алуға көмектеседі, тіпті ең қиын клиникалық жағдайларда да.

Алдын ала өңдеу

Алдын ала емдеу – пациенттердің белгілі бір тәуекел тобына паралич сатысынан 3 минут бұрын берілетін дәрілік заттар, мақсаты – ларингоскоп пен эндотрахеальды түтік енгізудің қолайсыз әсерлерінен пациентті қорғау. Интубация симпатикалық жүйке жүйесінің белсенділігін арттыруға, бас сүйегі ішіндегі қысымның өсуіне және бронхоспазмға алып келеді. Тыныс жолдарының реактивті аурулары, бас сүйегі ішіндегі қысымның жоғарылауы немесе жүрек-қан тамырлары аурулары бар пациенттер алдын ала емдеуден пайда көруі мүмкін. Жедел респираторлық индукция (РСИ) алдын ала емдеуінде ең көп қолданылатын екі препарат – лидокаин және атропин. Лидокаин жөтел рефлексін басады, бұл бас сүйегі ішіндегі қысымның артуын азайтуға көмектеседі. Сондықтан лидокаин көбінесе бас сүйегі ішіндегі қысымның жоғарылауы күдікті жарақат алған пациенттерге алдын ала емдеу ретінде қолданылады. Бұл туралы толыққанды мәліметтер болмаса да, дұрыс доза қолданғанда қауіпсіз. Әдеттегі дозасы – интубациядан үш минут бұрын тамырға 1,5 мг/кг мөлшерінде енгізіледі. Атропин педиатрияда гипоксия, ларингоскопия және сукцинилхолиннің салдарынан туындаған брадикардияны болдырмау үшін алдын ала берілетін препарат ретінде де қолданылуы мүмкін. Атропин – парасимпатикалық жүйеге қарсы әсер ететін блокатор. Атропиннің әдеттегі алдын ала берілетін дозасы – 0,01–0,02 мг/кг.

Индукциялық паралич

Жалпы анестезияны стандартты интравенді индукциялау кезінде науқасқа әдетте опиоид, содан кейін гипноздық дәрі беріледі. Нейромискулярлық блокатор қолданудан және пациентті интубациялаудан бұрын, пациент қысқа уақыт бойы қолмен желдетіледі. Жедел ретті индукция кезінде де науқасқа инфузия арқылы опиоид беріледі. Айырмашылық индукциялық препарат пен нейромискулярлық блокатордың тікелей, бірінен соң бірі берілуінде, қолмен желдетуге уақыт қалдырылмайды. Көбінесе қолданылатын гипноздық заттарға тиопентал, пропофол және этомидат жатады. Нейромискулярлық блокаторлар барлық қаңқа бұлшық еттерін парализге түсіреді, ең маңыздысы – ауыз қуысы, көмекей және диафрагма бұлшық еттері. Интубация процесіне реакцияны (жүрек соғуының үдеуі және бас сүйегі ішіндегі қысымның артуы) азайту үшін фентанил сияқты опиоидтар қолданылуы мүмкін. Бұл ишемиялық жүрек ауруы бар және ми жарақаты алған (мысалы, бас жарақаты немесе инсульттан кейін) науқастар үшін пайдалы болуы мүмкін. Лидокаин ларингоскопия кезінде бас сүйегі ішіндегі қысымның өсуін басуға көмектеседі, бірақ бұл мәселе әлі де даулы және қолданылуы кең ауқымды. Атропин, әсіресе кішкентай балалар мен нәрестелерде, ларингоскопия кезінде вагустық стимуляциядан туындаған рефлекстік брадикардияны болдырмау үшін қолданылуы мүмкін. Мұндай қосымша дәрілер жиі қолданылғанына қарамастан, олардың нәтижелерді жақсартатыны дәлелденбеген.

Орналасуы

Орындылық – ауыз, жұтқыншақ және көмекейдің білігін бір сызыққа келтіру, нәтижесінде "мұрынмен дем алу" позициясына қол жеткізіледі. Мұрынмен дем алу позициясына бас пен мойын астына оралған сүлгіні қойып, бас созылып, мойын иіліп, қол жеткізуге болады. Құлақ кеуде сүйегімен бір деңгейде болғанда дұрыс орындылыққа қол жеткізілген болып саналады. 1961 жылы Брайан Артур Селлик сипаттағандай, қықыртқан қысым (балама ретінде Селлик маневрі деп аталады) асқазаннан ішекке азық түсуін болдырмау мақсатымен қықыртқанды жабу үшін қолданылуы мүмкін.

Түтіктің орналасуы

Бұл кезеңде глоттисті көру үшін ларингоскопия жасалады. Қазіргі заманғы тәжірибеде дауыс бауларынан "буги" – жұқа түтік арқылы өткізіп, одан кейін эндотрахеальды түтік салынады. Буги алынып тасталған соң, түтіктің ұшындағы манжетка (жіңішке қосалқы түтік және шприц арқылы) ісіріліп, оны орнында ұстап тұруға және асқазан мазмұнының дем жолдарына түсуін болдырмауға мүмкіндік береді. Трахеядағы түтіктің орны бірнеше тәсілмен расталады, оның ішінде шығарылатын көмірқышқыл газының деңгейінің өсуі, екі өкпе мен асқазанды тыңдау, кеуде қозғалысы және түтік ішінде ылғалдың пайда болуы сияқты белгілер қарастырылады.

Интубациядан кейінгі басқару

Эндотрахеалдық түтіктің қате орналасуы (бронхта, көмекейдің үстінде немесе қызыл ішекте) соңғы тыныс шығару газының деңгейін тексеру, аускультация, эндотрахеалдық түтіктің булануын және екі жақты кеуде қозғалысын бақылау арқылы жоқ екеніне көз жеткізілуі керек.

Тарих

Бірінші рет 1970 жылы Уильям Степт пен Питер Сафар сипаттаған «классикалық» немесе «дәстүрлі» РСИ науқастың өкпесін жоғары концентрациядағы оттегі газымен алдын ала толтыруды; қызғылт безді қысымды қолдану арқылы өңешті жабуды; тез әсер ететін седативтік және нейромыскулярлық блоктаушы препараттардың (дәстүрлі түрде тиопентон мен сукцинилхолин) алдын ала белгіленген дозаларын енгізуді, олар дереу ессіздік пен салдарға әкеледі; науқас тыныс алуын тоқтатқаннан кейін маска арқылы жасанды оң қысыммен желдетуден аулақ болуды (асқазанға ауаның түсуін азайту үшін, бұл кері қайтаруды тудыруы мүмкін); ең аз кешігумен манжетті эндотрахеальдық түтік енгізуді; және манжет үрленгеннен кейін қызғылт безді қысымды босатуды, түтік арқылы желдетуді бастауды қамтиды. «Түзетілген РСИ» терминінің нақты анықтамасы бойынша бірлік жоқ, бірақ ол әдетте классикалық тізбектен ауытқушы әртүрлі өзгерістерді білдіру үшін қолданылады – әдетте процедура кезінде науқастың физиологиялық тұрақтылығын жақсарту үшін, теориялық тұрғыдан кері қайтару қаупін арттыру есебінен. Жедел тізбекпен индукция мен интубацияны (RSII) жүзеге асыратын дәрігер трахеялық интубация және қаптық-жақшалы маскамен желдетуде білікті болуы керек. Егер трахеяны стандартты әдістермен интубациялау мүмкін болмаса, басқаша тыныс жолын басқару құралдары дереу қол жетімді болуы керек. Мұндай құралдарға комбитюб және көмекейлік маска жатады. Стандартты әдістермен трахеяны интубациялау мүмкін болмаған жағдайда крикотиротомия сияқты инвазивті әдістер де қол жетімді болуы керек. РСИ негізінен аспирация қаупі жоғары пациенттерді интубациялау үшін қолданылады, көбінесе травма жағдайында жиі кездесетін толық асқазанға байланысты. Қаппен желдету асқазанның кеңеюіне әкеледі, бұл құсуды тудыруы мүмкін, сондықтан бұл кезең жылдам болуы керек. Науқасқа седативтік және паралитикалық препараттар беріледі, әдетте мидазолам / сукцинилхолин / пропофол, және интубация тез арада жасалады, мүмкіндігінше аз немесе ешқандай қолмен желдетусіз. Науқастың болжамды интубация қиындықтары бағаланады. Ларингоскоптың жапырақтары мен эндотрахеальдық түтіктер шұғыл емес жағдайда қолданылатыннан кішірек таңдалады. Егер алғашқы бағалауда науқастың тыныс жолы қиын болып табылса, РСИ қарсы көрсетіледі, өйткені сәтсіз РСИ әрекеті науқасты қап пен маскамен желдетуден басқа амал қалдырмайды, бұл құсуға әкелуі мүмкін. Мұндай қиын жағдайларда әдетте ояу талшықты интубация артықшылыққа ие.