Кіріспе

Канадалық ит тұқымы

Ландсиер – Канадада шыққан ит. Ол Ньюфаундлендтің қара және ақ түсті нұсқасы және континенттік Еуропада жеке тұқым ретінде танылған.

Тарих

Landseer ETC Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор аймағындағы балықшылар қолданған иттерден тараған. Бұл иттер португал және баск балықшылары әкелген су иттері мен мал күзетуші иттердің ұрпақтары деп саналады. Виктория дәуірінде қара-ақ Ньюфаундленд иттері қара түсті иттерге қарағанда көбірек танымал болды және Сиденхэм Эдвардс, Филип Рейнэгл, Сэмюэл Джонс сияқты 19 ғасырдың көптеген суретшілерінің назарына ілікті, ең белгілісі – Эдвин Ландзир болды. Оның аты 1896 жылдан бастап қара-ақ Ньюфаундлендтерді сипаттау үшін қолданыла бастады. 20 ғасырда қара түс кеңінен таралды және екі түсті иттерді ығыстырды. Сондықтан 1930 жылдары Ландзирдің суреттеріндегі иттерді қайта жаңғыртуға күш-жігер жұмсалды. Осы селекционерлердің еңбегі нәтижесінде Landseer тұқымы пайда болды. Ұлыбритания мен Солтүстік Америкада Landseer түсті иттер Ньюфаундленд тұқымының бір түрі саналады. 1960 жылы Германияда Landseer түсті иттерге арналған жеке тұқымдық клуб құрылды. Одан кейін Бельгия мен Голландияда да осындай клубтар ашылды. Landseer ETC және Ньюфаундленд иттері – екі толыққандай бөлек тұқым.

Генетика

Ландсирдің қара және ақ түстелуі Ньюфаундлендтерде кездесетін рецессивті пиебалд түс аллелінен пайда болады; пиебалд түстеуі рецессивті қасиет болғандықтан, бір туыста Ландсир де, ата-анасының генотипіне байланысты қатты түсті күшіктер де болуы мүмкін. Осы екі түрді мойындаудағы айырмашылықтарға байланысты, олардың сыртқы түріндегі ерекшеліктер байқала бастады: еуропалық түр биік, аяқтары ұзын, денесі мықтырақ емес және басы сопақтау, ал оның жүні иілімді, ал Ньюфаундлендтің жүні толқынды болады делінеді. 2015 жылы жасалған зерттеуде Ландсирлерде бұлшықет дистрофиясымен ауырғанда COL6A1 деген арнайы ген табылды. Ауруға шалдыққан иттер бұрынғыда егешқұйрықтарда жасалғаннан гөрі, адамның Ульрих туа біткен бұлшықет дистрофиясының жануарлар моделіне жақынрақ келеді.