Кіріспе

Кебелектің түрі Opodiphthera eucalypti, императорлық эвкалипт кебелегі, Австралияға тән Saturniidae тұқымдасына жататын кебелек түрі. Бұл түр бұрын Antheraea туысына жатқызылған.

Тарату

Императорлық жібек құрты Австралияның барлық штаттарында таралған, бірақ климаты қолайсыз оңтүстік штаттарда сирек кездеседі. Олар сондай-ақ Жаңа Зеландияның Солтүстік және Оңтүстік аралдарында әкелінген түр ретінде де табылады.

Қашарлар

Қазан мен наурыз аралығында (Австралияның көктемі мен жазы) жас жапырақтарда көбінесе жұмырқұрттарды кездестіруге болады. Жұмырқұрттар шайқаған кезде денелеріндегі кішкентай түйіндерде – туберкулаларда қысқа түктері бар қара түсті болады. Бұл түктер улы емес және шақпайды. Жұмырқұрттар өскен сайын терісін түсірген сайын түсін өзгертеді (жұмырқұрттың өмірінде бес сатыдан тұрады). Толыққан жұмырқұрттар әдетте ағаштың ең биік бұтақтарында табылады, онда жапырақтары ең жас және оңай қорытылады. Қосақтануға дейінгі соңғы сатыда жұмырқұрттар жарқын түске ие болады, денелері ашық жасыл/көк түсті болып, сары/крем түсті жолақтары және қызыл, көк түсті түйіндері пайда болады. Осыған қарамастан, оларды табу әлі де қиын. Император эвкалиптінің өмірлік цикліндегі жұмырқұрт сатысы температура мен ауа райына байланысты бірнеше аптаға созылуы мүмкін.

Қаптама

Толық жетілген кезде, гусеница қара қоңыр жібектей коконды бұтаққа тоқиды, көбінесе оны қорғау үшін жапырақтармен бірге. Тоқу аяқталғаннан кейін, гусеница соңғы терісін түсіріп, қуыршаққа айналады. Тоқу аяқталғаннан бір күн өткен соң, кокон қатаң, су өткізбейтін қабыққа айналады, сыртында кедір-бүдыр, ал ішкі қабырғасы тегіс болады. Коконның бүйініндегі ауа тесіктері коконның басқа жағынан ауа өткізбейтінін көрсетеді. Көбелек әдетте келесі жылы, көктемде немесе жаздың басында коконнан шығады. Метаморфоз толыққаннан кейін, ересек көбелек коконды жұмсарту үшін сұйықтықты қайтадан шығарып, әр алдыңғы қанатының табанындағы өткір тікпелермен тесік жасайды. Коконнан босануға жұмсалатын күш, қанаттарының кеңейіп, құрғауы үшін маңызды. Коконнан кесілген қуыршақтардан шығады, бірақ көбелектердің қанаттары ешқашан толыққанды кеңеймейді.

Ересектер

Императорлық жібек құрты қабықтан шыққаннан кейін тамақтанбайды, тек күйіс кезінде жинаған энергиясына сенеді. Олардың ересек өмірінің ұзақтығы бірнеше аптаға созылады, осы уақыт ішінде олар жұптасып, жұмыртқа салады және өледі. Бұл көбелектер, күйістер сияқты, өте әдемі көрінеді. Императорлық жібек құрты – өте ірі көбелек, қанаттарының ені 120–150 мм. Аналықтары әдетте аталықтарынан ірілеу болады. Жүнді қанаттары мен денесі түрлі түстермен боялған, бірақ негізгі түстері ақшыл-қызыл/қоңыр. Қанаттарында төрт айқын «көз» және әртүрлі симметриялық белгілермен әсемделген. Аталықтарының мұрттары қауырсын тәрізді, ал аналықтарының мұрттары жұқа және аз түкке ие.

Биологиялық маңызы

Бұл жәндік үздіксіз жәндік жасушаларының мәдениетін табысты дамытуда алғаш рет пайдаланылды. CSIRO зерттеушісі д-р Томас Д.С. Грейс осы жәндіктің жұмыртқалықтарынан төрт жасуша желісін жасап, 1962 жылы олар туралы хабарлады. Бұл маңызды табыс болды, себебі жәндік жасушаларын мәдениетте өсіруге ондаған жылдар бойы әрекеттер жасалған еді. Осы әрекеттерде қолданылған ортаның өңделген түрі, Грейстің жәндік ортасы, бүгінгі күнге дейін көптеген жәндік жасушаларының желілерін өсіру үшін қолданылуда (шамамен 125-тен астам жәндік түрінен алынған 600-ға жуық жеке жасуша желісі).