Кіріспе

Шотланд суретшісі (1817–1867)
шотланд суретшісі

Джон Филипп (19 сәуір 1817–1867) – Виктория дәуіріндегі шотланд суретшісі, испандық өмірді бейнелеуімен әйгілі. Ол 1851 жылы Испанияға саяхат жасағаннан кейін осы суреттерді салуды бастады. Оны Джон "испан" Филипп деп атады.

Өмір

Шотландияның Абердин қаласында кедей отбасында дүниеге келген Филиптің өнер таланты ерте жасында-ақ танылды. Лорд Панмур 1836 жылы Лондонда Томас Масгрейв Джойдың шәкірті болуы үшін Филиппке қаржы төледі. Оның Корольдік өнер академиясындағы білімін де Панмур төледі. Академияда оқып жүргенде Филип Ричард Дадд ұйымдастырған, өнерге ұмтылған суретшілер тобының – «Клика» мүшесі болды. «Клика» Уильям Хогарт пен Дэвид Уилкидің ізбасарлары ретінде танымал болды. Филиптің өзінің мансабы шотландтық Вилкидің мансабына өте жақын болды, ол шотландтық шаруалардың өмірін бейнелейтін мұқият суреттерден бастау алды. Кейін ол Бартоломе Эстебан Мурильо мен Диего Веласкестің ықпалымен испан өмірінің кең көлемді суреттерін салуға көшті. Филиптің алғашқы туындыларында діндар шотландтық отбасылар бейнеленген. 1851 жылы денсаулығын жақсарту үшін оңтүстік Еуропаға саяхаттауға кеңес алғаннан кейін ол Испанияға барды. Содан кейін ол испан тақырыптарына ден қойды. Олардың біріншісі – «Севильядағы хат жазушы», Рафаэльге дейінгі қозғалыстың ықпалын көрсетті, оған бұрын «Клика» мүшелерінің көпшілігі, Миллемен достығына қарамастан, қарсы болған болатын. Саяхаты оған күшті әсер еткендіктен, ол басқа суретшілерге де солай етуді ұсынды. Эдвин Лонг сияқты суретшілер осы кеңеске құлақ асқандықтан, олар да шабыттанды. 1850-ші жылдардың соңы мен 1860-шы жылдары Филипптің стилі Миллестің кейінгі туындыларымен үндес, әлдеқайда кең және көркем болды. Филипптің осы жылдардағы ең маңызды екі картинасы – «Мурильоның ерте мансабы» (1864) және «Глория» (1865, Шотландияның Ұлттық галереясы) болды. Бірінші картинада жас Мурильоның испан көшесінен сурет салуы бейнеленген, ал екіншісінде – қайтыс болған балаға арналған испан аза тұру рәсімі көрсетілген. 1858 жылы Филиппке Пруссияның принці Фредерик Вильгельмнің, кейіннен Германия императоры Фредерик III-нің Викториямен үйлену тойын суретке түсіру тапсырылды. Филип Ричард Дадтың қарындасына үйленді. Ол да ағасы сияқты ақыл-есінен айырылды. Филиптің жақын досы Патрик Аллан Фрейзердің тапсырысымен салған «Зұлым көз» атты автопортреті Арброт қаласындағы Хосписфилд үйінде, «Кликаның» басқа мүшелерінің портреттерімен бірге сақталады. 1867 жылы Филипп Кенсингтондағы Уильям Пауэлл Фритке қонаққа барғанда инсульттан қайтыс болды және орталық аллеядағы Уильям Малридидің монументінің артындағы Кенсал Грин зиратында жерленді.