Кіріспе

Гүлдік хош иісі бар химиялық қосылыс. Линалуол (/l//ᵻ/'/n//æ//l//oʊ//ɒ//l//, //l//aɪ//, // //l//oʊ//oʊ//l//, // /'/l//uː//l/) – көптеген гүлдер мен дәмдеуіш өсімдіктерінде табиғи түрде кездесетін терпен спиртінің екі энантиомерін білдіреді. Линалуолдың көптеген коммерциялық қолданыстары бар, олардың көпшілігі оның жағымды иісіне (гүлді, аздап дәмді) негізделген. Түссіз май болып табылатын линалуол ациклді монотерпеноид ретінде жіктеледі. Линалуол сөзі линалои (ағаш түрі) және -ол жұрнағынан құралған. Тамақ өндірісінде оны кориандрол деп атауға болады.

Cinnamomum tamala
Cannabis sativa
Базилик
Solidago (алтын таяк)
Artemisia vulgaris (ырыс)
Humulus lupulus (қонақ)

Ол алғаш рет 1919 жылы Леопольд Ружичканың зертханасында синтезделген.

Биосинтез

Жоғары сатыдағы өсімдіктерде линалол геранил пирофосфатының (ГПФ) изомеризациясы арқылы түзіледі. Линалоль синтетазасының (LIS) қатысуымен су хиральдық орталықты құру үшін шабуылдайды. LIS лимонен синтетазасы сияқты катализді, қарапайым "металл кофакторы байланысу домені арқылы [онда субстратты байланыстыруға қатысатын көптеген] аминқышқылдар белоктың C-терминальдық бөлігінде орналасқан" деп көрсетеді, бұл стереоселективтілікті және кейбір өсімдіктерде әр энантиомердің мөлшерінің әртүрлі болуын түсіндіреді.

Иісі мен дәмінің түрі

Линалул күрделі иіс және дәм қасиеттеріне ие. Оның иісі гүлді, дәмді ағашқа ұқсас, француз лавандасы, бергамот майы немесе майгүлге еске түсіреді.

Химиялық туындылар

Линалоол дигидро және тетрагидролиналоол алу үшін сутегіленеді, олар үй тазалау өнімдерінде кездесетіндей тотықтырғыштарға төзімді хош иіс заттар. Линалил ацетаты, кең таралған хош иіс, линалоолды этерификациялау арқылы (сондай-ақ табиғатта кездеседі) өндіріледі. Линалоолдың изомерленуінен гераниол және нерол алынады.

Қауіпсіздік

Линалол оның аэрозолін жұту арқылы, ауызға қабылдау немесе теріге сіңу арқылы денеге сіңуі мүмкін, бұл тітіркенуге, ауырсынуға және аллергиялық реакцияларға әкелуі мүмкін. Еуропада жүргізілген жамбас сынағынан өткен адамдардың шамамен 7%-ы линалолдың тотыққан түріне аллергиялық екені анықталды. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) линалолды Федералдық ережелер кодексінде жалпы қауіпсіз деп танылған, синтетикалық хоштандырғыш заттар мен қосымша заттар тізіміне енгізеді.