Кіріспе

Саз ыдыстарда тамақ пісіру – қыштан жасалған, жылтыратылмаған немесе жылтыратылған ыдыстарда тамақ пісіру процесі.

Тарих

Суға батырып, балшықтан жасалмаған қыш ыдыстарда тамақ пісіру б.з.б. бірінші ғасырда этрусктіктерде болған, бірақ б.з.б. бірнеше ғасыр бұрын да пайда болған болуы мүмкін. Римдіктер бұл техниканы және тамақ пісіру ыдысын бейімдеді, ол "Римдік қазан" деп аталды, және 1967 жылдың сәуірінен бастап неміс компаниясы Römertopf жасаған ыдыстарға ұқсас болды. Паула Вольферттің айтуынша, "Жер орталық теңізінің барлық тағамдары бұрын қыштан жасалған ыдыстарда пісірілген". Хан әулеті кезінде сырты глазурьленбеген "фус" (қазір құмды ыдыстар деп атайды) ыдыстар ылғалды сазда пісіру үшін қолданылған. Қыш, оның ерекше қасиеттеріне байланысты тағамдар үшін танымал болды; Food & Wine биряни, касулет, даубе, тажин, жолоф күріші, кеджену, казуэла және пісірілген бұршақ сияқты тағамдарды атады. Әрбір жекелеген қыш кен орны тамақ пісіруге арналған ерекше қасиеттер береді деп саналады, ал нақты бір типтегі ыдыстар көбінесе дәстүрлі қыштан жасалғандығы үшін бағаланады. Food & Wine түрлі ыдыстарда түрлі тағамдарды сынап көрді және "Қайталап сынағанда, қыштан пісірілген әрбір тағам металл ыдыстарда пісірілген бірдей рецепттерден жақсырақ екенін анықтадық" деді, сондай-ақ қыш ыдыстарды пайдаланудың жалғыз кемшілігі – олардың беріктігі емес екенін айтты. Комлекс – түріктердің бұршаққа арналған ыдысы.

Оңтүстік Азия

Үндістанның Андхра-Прадеш, Керала, Тамил Наду және Телангана оңтүстік штаттарында тамақ пісіруге арналған дәстүрлі ыдыс шатты деп аталады. Солтүстік Үндістан, Пәкістан және Бангладештің әртүрлі мәдениеттерінде әр түрлі ыдыстар қолданылады.

Үндістан

Солтүстік штаттарда, оның ішінде Пенджаб, Уттар-Прадеш, Харьяна, Раджастан штаттарында пісіру қазандары хәнди деп аталады. Дәстүр бойынша, үнді аспаздары бірнеше хәндині бір-біріне қойып, бір уақытта көптеген тағамдарды пісіре алатын.

Шри-Ланка

Шри-Ланка тұрғындары пахи балық карриі (абуль тиял деп аталады), ачару (chutney), сондай-ақ кейбір ет, күріш және лула, хунга, магура және кавайя деп аталатын бірнеше түрлі тұщы су балықтары сияқты көптеген тағамдарды дайындау үшін саз ыдыстарды пайдаланады.

Үлкен Қытай

Қытайда мұндай тамақ пісіруге арналған ыдыс-аяқты, әдетте, кантон тілінде "кіші ыдыс" дегенді білдіретін шагуо немесе бужай деп атайды. Саз ыдыстар кейде әлемнің ағылшын тілді аймақтарындағы қытай мейрамханаларының мәзірінде "ыстық ыдыс" немесе "hotpot" деп белгіленеді, бірақ оларды үлкен металл ыдыста ұсынылатын және үстелде пісірілетін ыстық ыдыспен шатастыруға болмайды. Тайваньда тауық тағамдары саңбеижи қыш құмырада дайындалады. Қытайлықтардың басқа кең тараған қыш ыдысы - құм ыдысы немесе құмды ыдыс, ол ішкі жағы шыныланған, сырты шыныланбаған дөңгелек ыдыс. Оны пісіру алдында суға батырып алады, бірақ ингредиенттерге сұйықтық қоспайды. Ыдыстарды суға батырып алғаннан кейін, оларды тамақпен толтырып, суық пешке немесе өте төмен отқа қояды. Биік қақпақ жоғары көтерілген буды конденсаттап, ылғалдың тағамға қайта оралуына мүмкіндік береді. Тажине деген атау осы ыдыста пісірілген еттен жасалған сорпаға берілген. Марокконың тағы бір қыш ыдысы - тагра, ол балық пісіруге қолданылады. Кірпіштен жасалған пеш болмағандықтан, бұршақтар оттың сыртына жақын, көмірдің арасына салынған, шамамен бір фут қашықтықта пісірілген. "Бұршақ тесігі" пісіруді Пенобскот тайпасы бастаған болуы мүмкін, кейіннен орман шаруашылығы лагерьлерінде қолданылған. Таспен қапталған шұңқырға от жағып, оны қызып тұрған көмірге дейін күйдіріп, содан кейін піскен бұршақтарды шашып, оны күлмен жауып, бір түн немесе одан да көп уақытқа пісіруге қалдырады. Бұршақтар Жаңа Англияның орман шаруашылығы лагерьлерінің негізгі тағамы болды және әр тамақта ұсынылды.