Кіріспе
Хадрумет, көптеген түрлі жазулармен және атаулармен белгілі, Карфагенге дейінгі финикиялық колония болды. Кейіннен вандалдар мен Омейялар басып алғанға дейін Рим Африкасындағы маңызды қалалардың біріне айналды, олар оны қиратты. Жаңа заманда бұл Хаммейім ауылы болды, қазір Тунис, Сусс қаласының бір бөлігі. Қазіргі кездегі тік сызық орнындағы қазба жұмыстары кезінде бірнеше пуникалық стелалар табылған.
Hadrumetum, also known by many variant spellings and names, was a Phoenician colony that pre dated Carthage. It subsequently became one of the most important cities in Roman Africa before Vandal and Umayyad conquerors left it ruined. In the early modern period, it was the village of Hammeim, now part of Sousse, Tunisia. A number of punic steles were found during excavations at the site of the modern day vertical align=sup.
Аттар
Финикия және пуника тілдерінде бұл жердің атауы «Оңтүстік» немесе «Соңғы Оңтүстік» болған. Осыған ұқсас құрылым ескі Кадис қаласының финикиялық атауында да кездеседі, ол Гадир («Бекет») немесе Агадир («Бекет») ретінде айтылады. Ежелгі жазбаларда осы атаудың көптеген нұсқалары сақталған. Әртүрлі гректер оны Adrýmē (Ἀδρύμη), Adrýmēs (Ἀδρύμης), Adrýmēton (Ἀδρύμητον), Adrýmētos (Ἀδρύμητος), Adramýtēs (Ἀδραμύτης), Adrámētós (Ἀδράμητος) және Adrumetum (Ἀδρούμητον) деп грекшелендірген. Римдік жазулар мен монеталарда атаудың латынша нұсқасы Hadrumetum ретінде бекітілген, бірақ басқа көздерде Adrumetum деп те кездеседі. Сонымен қатар, Юстинианополис атауы да қолданылған. Бірақ, басқа батыс финикиялық колониялар сияқты, бұл жер де Набуходоносор II-нің 580 және 570 жылдары Тир қаласын ұзақ қоршауынан кейін Карфаген империясының құрамына кірді.
Карфаген қаласы
Сиракузалық Агатокл қаланы б.з.д. 310 жылы жетінші Сицилия соғысы кезінде, қақтығысты Африкаға көшіруге жасаған сәтсіз тытырауының бір бөлігі ретінде басып алды. Хадрумет кейінірек б.з.д. 202 жылы Зама шайқасындағы жеңілістен кейін Ханнибал мен басқа да Карфаген аман қалғандарына пана берді, бұл шайқас Екінші Пуни соғысының нәтижесін шешті. Пуни бекіністерінің жалпы ұзындығы белгісіз; бірақ кейбір қираған орындары сақталған.
Римдік қала
Үшінші Пуникалық соғыс кезінде Адрумет үкіметі Карфагенға қарсы римдіктерді қолдады және 146 ж.б.д. Карфагеннің жойылғаннан кейін қосымша аумақ пен еркін қала мәртебесін алды. Осы кезеңде ол өз шүфеттерін (дуумвир) сайлады және «Нептун» немесе Күннің суреті бар қола монеталар соқты. Помпей мен Юлий Цезарь арасындағы азаматтық соғыс кезінде Г. Консидий Лонг екі легионға тең күшпен Оптиматтар үшін Адруметті бағындырды. Бірақ, Гн. Кальпурний Писоның бербер атты әскері мен Клупеядан келген жаяу әскерінің күшімен нығайтылған Лонг, 47 ж.б.д. 28 желтоқсанда Цезарьдің жақын жерге түсуіне рұқсат беруге мәжбүр болды. Суетонийдің сөзіне сүйенсек, Цезарь жағаға шыққанда аяғынан тайып, бірақ «Мен сені ұстадым, Африка!» (teneo te Africa) деп жарлы айтып, топырақ ұстап, жаман белгіні жоққа шығарды. Лонгпен келіссөздер жүргізуге жасаған Цезарьдің әрекеттері сәтсіз аяқталды, бірақ нәтижесінде ол Тапсуста Метелл Сципион мен Юбадан жеңіске жетті. Содан кейін Лонг өзімен бірге алып жүрген ақша үшін өз әскерлерінен өлтірілді, ал қала Цезарьдің билігіне көшті. Адрумет, Римнің Солтүстік Африкадағы ең маңызды қалаларының бірі болды, себебі оның құнарлы жазықтығы (қазіргі Тунис мемлекетінің Сахель аймағы) Римнің астықпен қамтамасыз етілуіне маңызды үлес қосты. Ол көршілес Тисдрмен ортақ шекарада орналасқан Минерваға арналған ғибадатхана үшін дауласты. Август тұсында Адрумет монеталарында оның суреті және Африка проконсулының аты (көбінесе суреті) бейнеленді; Августтан кейін монета соғу тоқтатылды. Адрумет, Веспасиан Африка проконсулы болған кезде көтеріліс жасады. Дегенмен, ол дамуын жалғастырды. Тражан оған римдік колония мәртебесін берді, оның тұрғындарына римдік азаматтық құқықтарды сыйлады. 7 ғасырда Адруметті Омейяд халифаты бағындырды. Адруметтің қираған орындары Хаммеим ауылында сақталды, ол оларды өзінің шеткі аудандарына қосып өсті. Колониялық кезеңде француз инженері А. До, римдік қаланың сауда портының жағалауларын және оның әскери портының жобасын қайта ашты; екеуі де көбінесе жасанды түрде салынған және ежелгі заманнан бері толып қалған. Луи Картон мен Аббе Лейно 1904 жылы христиан катакомбаларын қайта ашты; туннельдер римдік және византиялық саркофагтармен және жазулармен толтырылған шағын жер асты галереялары арқылы шақырымдарға созылады.
Қалдықтар
Пуни қабырғаларынан, римдік бейіштерінен және Византия катакомбаларынан өзге, Византия акрополі мен базиликасының қиратылыстары, римдік ат жолы, су сақтағыштар, театр және пуни некрополі де бар.
Дін
Римнің ірі қаласы болғандықтан, Хадруметтен көптеген христиан қасиеттілері шықты, олардың ішінде Каракалла билігіндегі аймақтық қуғын-сүргін кезінде Мавиль, ал вандалдар халқын ариандыққа күштеп көшіруге тырысқанда епископ Феликс және проконсул Викториан болды. 255 жылдан 551 жылға дейін қала христиан епископтығының орталығы болды. 17 ғасырда епископтық католик титулды епископтығы ретінде қайта жандандырылды.