Кіріспе

Крейн аралы шайқасы – 1812 жылғы соғыс кезінде Америка Құрама Штаттарының жеңісі болды. Бұл шайқас Норфолк қаласын және оған жақын орналасқан Портсмут қаласын британдық шабуылдан сақтап қалды. Вирджиния және Солтүстік Каролинаның солтүстік-шығыс бөлігі үшін ерекше маңызды болған бұл аймақ американдық сауданың ірі орталығы еді.

Өмірбаян

Адмирал сэр Джордж Кокберн Чесапик шығанағын британдық флотпен блокадалады. 1813 жылдың басында Кокберн мен адмирал сэр Джон Б. Уоррен Портсмуттағы Госпорт кеме құрылыс орналысына шабуыл жасап, USS Constellation фрегатын басып алуды жоспарлады. Бригад генерал Роберт Б. Тейлор Норфолк аймағындағы Вирджиния милициясына басшылық етті. Тейлор Норфолк пен Портсмут маңына асығыс түрде қорғаныс құрылыстарын салды, бірақ британдықтардың осы екі қалаға жеткенін қаламайтын. Оның орнына Тейлор бірнеше кемені иелігіне алып, Форт Норфолк пен Форт Нельсон арасындағы Элизабет өзені бойында кедергі жасады. Содан кейін ол Хэмптон Роудс жанындағы Элизабет өзенінің сағасында, сол аттас аралда Крейн аралы фортын салды. "Констеллация" кемесі британдық блокада салдарынан бұрыннан-ақ Чесапик шығанағында болғандықтан, кеме экипажы аралдағы кейбір редуттарды күзетуге жұмылдырылды. Барлығы 596 америкалық Крейн аралындағы бекіністерді қорғады.

Шайқас

1813 жылғы 22 маусымда таңертең 700 Корольдік теңізшісі мен 102-ші жаяу полкінің сарбаздары, сондай-ақ тәуелсіз шетелдіктер ротасынан құралған британдық десант тобы Крейн аралының батысында, Нансемонд өзенінің сағасына жақын Хоффлер сағасына түсті. Британдықтар жағаға шыққанда, қорғаушылар олардың ту көтермегенін байқап, дереу американдық туды көтерді. Қорғаушылар атып, шабуылшылар құрлық пен арал арасындағы суды (Торфэйр) оқ астында кешіп өте алмайтындарын түсініп, кері шегіне бастады. Теңізшілермен, Корольдік теңізшілерімен және тәуелсіз шетелдіктердің тағы бір ротасымен жабдықталған британдық баржалар аралдың шығыс жағына шабуыл жасауға тырысты. Бұл бөлікті капитан Артур Эмерсон басқаратын жеңіл артиллерия ротасы қорғады. Эмерсон британдықтар жеткенше атуға тыйым салды. Олар атыстан кейін британдық шабуылшылартар кері қайтарылды, бірнеше баржалар қиратылды және кемелерге қайтып кетті. Америкалықтар британдық десант күшінің флагманы – 24 ескек баржасы Centipede-ді жаулап алды және патша Георг III-нің заңды емес ұлы, амфибиялық шабуыл күшінің қолбасшысы сэр Джон Ханчеттті қаза тапты.

Салдары

Америкалықтар әлдеқайда үлкен күштердің қарсы тұруында қорғаныс жеңісіне қол жеткізді. Норфолк және Госпорт теңіз кемежайы шабуылдан құтылды. Норфолкке шабуыл жасауға жасалған тыраш әрекет сәтсіз аяқталып, Уоррен мен Кокберн солтүстікке қарай Чесапик шығанағындағы әрекеттерге, оның ішінде тамыз айында Мэриленд штатындағы Сент-Майклсқа шабуыл жасауға көшті. Крейни аралындағы шайқастан екі күн өткен соң британдықтар Крейни аралы арқылы Хэмптон жолдарын кесіп өтіп, Вирджиния штатының Хэмптон қаласына шабуыл жасады. Шабуылды негізінен Шетелдіктердің тәуелсіз роталары жүргізді, бұл британдық әскери полк, ол тек бұрынғы француз әскери тұтқындарынан құралған, олар түрмедегі тұтқындықтан босатылу үшін бөлімге қосылған; шабуылдың нәтижесінде Хэмптон толығымен өртке түсті. Бір британдық офицер өзінің күнделігінде Шетелдіктердің тәуелсіз роталарының іс-қимылдарын былай сипаттады: "Кез келген қорқынышты жазасыздықпен жасалды – зорлау, кісі өлтіру, тонау – және бірде-бір адам жазаланбады". Шабуылдан кейін бірнеше американдықтар британдықтарға хаттар жіберіп, шабуыл кезінде Шетелдіктердің тәуелсіз роталарының іс-қимылдарын сынады. Оған жауап ретінде генерал-квартирмейстер Томас Сидни Беквит, олар шайқас кезінде болған оқиғаға жауап ретінде жасалған қастандықтар болғанын айтты. Онда Шетелдіктердің тәуелсіз роталарының әскерлері бар үш қайық американдық артиллериясының атысымен қирады; АҚШ әскерлері оларды тұтқындау үшін қайықтарға қарай жүзіп өтті, ал подполковник Чарльз Джеймс Нейпир кейіннен: "Отыз шетелдікті алып бара жатқан бір қайық оқтан қирады, ал американдықтар оған жүзіп келіп, әдейілеп адамдарды өлтірді!" деп еске алды. Американдық әскерлер шайқас кезінде қырғын жасады деген мәлімдемелерге жауап ретінде Тейлор "жауынгерлік қимылдар кезінде жалпы қажеттіліктен қайықтарға атыс жасалғанын жоққа шығармай, француздар әдейі нысанаға алынбағанын және қашып құтылуға тырысқан кезде тек біреуінің атылғанын анықтады". 22 Шетелдіктердің тәуелсіз роталарының сарбаздары американдықтарға тұтқындалды, бұл "американдықтардың мәлімдемелеріне сенімділік қосты". Дегенмен, "американдықтардың қатыгездігі туралы хабарлар британдықтарды ашуландырды, Нейпир өзінің әскерлері мен шетелдіктер бұл жаңалықты әсіресе ауыр қабылдады" деп атап өтті. Крейни аралындағы жеңіліс британдықтарды келесі жылы Хэмптон-Роудстағы операциялардан тоқтатпады. 1814 жылы Чесапик науқаны кезінде олар Чесапик шығанағын бойлай өрледі, өйткені сол кезде шығанақтың аузын қорғайтын бекіністер болған жоқ (бұл 1820 жылдары басталған Монро фортын салуға әкелді, шығанақты жау кемелерінен жабу үшін), адмирал Барнидің катерлерден тұратын флотилиясын жеңіп, Александрияға шабуыл жасады, АҚШ қорғаушыларын Блэденсберг шайқасында жеңіп, Вашингтонды өртеді. Американдық әскерлер бір аптадан кейін Каулк-филдте британдықтардың қону әрекетін жеңіске жеткізіп, екі аптадан кейін Балтиморға шабуыл жасады, бұл Атлантика орталық аймағындағы британдық шабуылдарды тоқтатты.

Мұра

АҚШ Регламенттік Армиясының 4-ші жаяу әскер полкінің үш белсенді батальоны (1–4 Inf, 2–4 Inf және 3–4 Inf) Крейни аралы шайқасына қатысқан бөлімшелері болған ескі 20-шы жаяу әскер полкінің тарихын жалғастырады. Вирджиния тарихи белгісі K 258 (Крейни аралы шайқасы) (Твин Пайнс жолындағы Хоффлер Крик жабайы табиғат қорығының кіреберісінде орналасқан) осы шайқасты еске түсіреді.