Кіріспе

Математикада, таңбалар тобы — кешенді мәнді функциялар арқылы топтың бейнелеулер тобы. Бұл функцияларды бір өлшемді матрицалық бейнелеулер деп қарастыруға болады, сондықтан олар мінез теориясының байланысты контекстінде туындайтын топтық таңбалардың ерекше жағдайлары. Топ матрицалармен бейнеленген кезде, матрицалардың іздерімен анықталатын функция таңба деп аталады; бірақ, бұл іздер әдетте топты құрамайды. Бұл бір өлшемді таңбалардың кейбір маңызды қасиеттері жалпы таңбаларға да қатысты: Таңбалар конъюгация кластарында өзгермейді. Ирредукциялық бейнелеулердің таңбалары ортогоналды. Шекті абельдік топтар үшін таңбалар тобының ең маңыздысы — сандар теориясында, онда ол Дирихле таңбаларын құру үшін қолданылады. Циклдік топтың таңбалар тобы дискретті Фурье түрлендіруі теориясында да кездеседі. Жергілікті жинақы абельдік топтар үшін таңбалар тобы (үздіксіздік шартымен) Фурье талдауының орталық бөлігі болып табылады.

Алдын ала мәліметтер

Абельдік топ болсын. Егер топты нөлден өзгеше комплекс сандарға бейнелейтін функция топтық гомоморфизм болса, онда ол - топтың символы деп аталады, яғни кез келген үшін . Егер - шекті топтың символы болса, онда әрбір функциялық мән бірліктің түбірі болады, себебі әрбір үшін осындай бар, сондықтан . Әрбір символ G тобының конъюгация кластарында тұрақты, яғни . Осы себепті символ кейде кластық функция деп аталады. n ретті шекті абельдік топтың дәл n түрлі символы бар. Олар f1, ..., fn арқылы белгіленеді. f1 функциясы - тривиалды бейнелеу, ол кез келген үшін беріледі. Ол G тобының бас кейіпкері деп аталады; ал қалғандары бас емес кейіпкерлер деп аталады.

Анықтама

Егер G – абельдік топ болса, онда fk таңбалар жиыны нүктелік көбейту бойынша абельдік топты құрайды. Яғни, екі таңбаның көбейтіндісі кез келген x үшін (x ∈ G) арқылы анықталады. Бұл топ G тобының таңбалар тобы деп аталады және кейде символымен белгіленеді. -ның бірлік элементі – негізгі таңба f1, ал fk таңбасының керісі – оның кері шамасы 1/fk. Егер G тобы n реттік болса, онда оның таңбалар тобы да n реттік болады. Бұл жағдайда, барлық x үшін (x ∈ G), таңбаның керісі оның комплекстік түйіндесіне тең.

Баламалы анықтама

Күрделі торилерді зерттеу кезінде бұл пайдалы, өйткені күрделі торостағы тордың таңбалар тобы Аппелл-Хамберт теоремасы бойынша қос торосқа каноникалық изоморфты. Яғни, таңбалар тобындағы нақты элементтерді былайша беруге болады: еске сала кетейік, элементтерді мына түрде жазуға болады: Егер торды , негізгі нақты векторлық кеңістігінің кіші тобы ретінде қарастырсақ, онда гомоморфизм карта арқылы факторланады. Бұл гомоморфизмдердің қарапайым қасиеттерінен шығады. Осылайша, қажетті факторлауға қол жеткіземіз. Топ ретінде, таңбалар тобы изоморфты, яғни гомоморфизмдер тобымен бірдей. Кез келген абельдік топ үшін , күрделі экспонентасымен құрастырғанда, күтілетін нәтижеге жетеміз.

Түпкілікті пайда болған Абель топтары

Әрбір шекті жасалған абельдік топ символдар тобына изоморфты болғандықтан, барлық шекті жасалған жағдайларда оны есептеу оңай. Универсалды қасиеттерінен және шекті көбейтінділер мен қосындылар арасындағы изоморфизмнен, біздің жағдайда символдар тобы изоморфты болады, ал бірінші жағдайда ол изоморфты, екіншісі генераторды бірліктің n-ші дәрежелді түбірлерінің әртүрлі дәрежелеріне жіберілгенін қарастыру арқылы есептеледі.