Кіріспе

Канадалық жағалау күзетінің мұзды суды бұзушы кемесі CCGS Amundsen – Канадалық жағалау күзетімен басқарылатын және Арктиканы зерттеуге арналған кеме. Кеме 1979 жылы "Франклин" деген атпен қызметке түсіп, 1980 жылы "Сэр Джон Франклин" деп қайта аталды және 1996 жылға дейін осы атпен қызмет етті. Қосымша деп жарияланған кеме 1996 жылы Лабрадорда тұруға арналған кеме ретінде пайдаланылды және 2000 жылы резервке қойылды. 2003 жылы кеме қайта іске қосылып, Арктика зерттеу кемесіне айналдырылды. Кеме "Амундсен" деген атпен қайтадан қызметке кірісті.

Дизайн және сипаттама

Пьер-Рэдисон класы Солтүстік Мұзды мұхитындағы жағалау күзетінің операциялары үшін жасалды. Амундсеннің стандартты сыйымдылығы және толық жүктемесі бар. Кеменің жалпы тоннажы 5911 тонна, таза тоннажы 1678 тонна. Кеме екі тұрақты пернелі және дизельдік-электрлік жүйемен жұмыс істейтін бір бағытталмалы итергішпен жабдықталған. Жүйе алты Alco M251F дизельдік қозғалтқышынан және валдарды қозғалтқанда 11,1 мегаватт тұрақты қуат өндіретін алты GEC генераторынан тұрады. Бұл кемеге ең жоғары жылдамдық береді және 100 күнге дейін теңізде қалуға мүмкіндік береді. Кеме Арктика класы 3 сертификатына ие және 31 адамнан – 11 офицер мен 20 экипаж мүшесінен тұрады. Амундсенде қосымша 51 орын бар. Кеме Арктиканы зерттеуші сэр Джон Франклиннің құрметіне Франклин деп аталды. Құрылысы аяқталғаннан кейін кеме Арктиканың батыс бөлігінде және Солтүстік-Батыс өткелінде теңіз сынақтарын өткізді. Солтүстік-Батыс өткелінен өтіп, Ньюфаундлендтегі мұзқұрғақтың тағайындалған базасына бағыт алғанда, Франклин Висконт Мелвилл бұғазында бір пернесін жоғалтып, CCGS Louis S. St Laurent кемесімен құтқарылып, батыс жағалауға қайтарылды. Содан кейін екі кеме Панама каналы арқылы Канаданың шығыс жағалауына өтті. 1980 жылы экипаж өтініші бойынша кеме Сэр Джон Франклин деп қайта аталды.

Пайдаланудан шығару

1995 жылы Канада жағалау күзеті Көлік министрлігінен Балық шаруашылығы және мұхиттар министрлігіне ауысқаннан кейін, «Сэр Джон Франклин» кемесі 1996 жылы флотқа қажетсіз деп танылды. Сол жазда ол Ньюфаундленд негізделген Canship кеме компаниясымен келісімшарт жасады, Солтүстік Лабрадордағы Войси-Бей шығанағындағы жағалау никель кенін барлау жұмыстары кезінде тұруға арналған кеме ретінде пайдаланылды. Кейіннен 2000 жылы ол Канада жағалау күзетінен демобилизацияланды және пайдаланудан тыс резервке қойылды.

Арктикалық зерттеу кемесіне айналу

2001 жылы Канаданың жағалау күзет қызметі сол жылы Арктикада зерттеу мақсатында мұзжарғыш кеме ұсына алмайтынын мәлімдеді. Бұл бірнеше ғылыми топтың балама іздеуіне әкелді. 2002 жылы Канада университеттері мен федералдық департаменттердің консорциумы «Сэр Джон Франклин» кемесін Арктика мұхиты зерттеу кемесіне айналдыру жөніндегі ұсыныс енгізді. Ұсыныс қабылданды және 2003 жылдың тамызында жаңа арнайы зерттеу кемесі үшін қаржы қаражаты түсті. Кемені қайта жабдықтаудың жалпы құны 30,7 миллион канад долларын құрады, оның 27,7 миллион долларын Канада инновациялар қоры, ал 3 миллион долларын Балық шаруашылығы және мұхиттар департаменті берді. Кеме Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясының Сент-Джонс қаласынан буксировкаланып, Квебек провинциясының Лес-Мешин қаласындағы кеме құрылыс шебінде «Сэр Джон Франклин» кемесінің 10 айлық қайта жабдықталу жұмыстары жүргізілді. Осы кезде кеменің бір бөлігі зертханалық кеңістікке айналдырылды. Қайта жабдықтауға ғалымдарға мұзды кесіп жармай, ғылыми құралдарды кеменің ішінденен түсіруге мүмкіндік беретін ай бассейні, көп сәулелі сонар, жылыту және электр жүйелерін ауыстыру, сондай-ақ заманауи ғылыми жабдықтарды орнату кірді. 2003 жылдың 26 тамызында кеме Арктиканы зерттеуші Роальд Амундсеннің құрметіне «Амундсен» деп қайта аталды және Канаданың жағалау күзет қызметіне қайтадан қосылды. «Амундсеннің» демеушісі Лили Шрейер болды, ол кеме алғашқы қызметке кірген кезде «Франклиннің» демеушісі болған. Кеме ArcticNet теңіз зерттеу бағдарламасын қолдайды. 2007 жылдың шілдесінде «Амундсен» бірнеше жоба бойынша жұмыс істеу үшін 15 айлық экспедициямен Канаданың Арктикасына аттанды. 2009 жылы кеме Бофорт теңізінде мұнай өндіру секторымен бірлесіп жаңа экологиялық деректерді жинау үшін жіберілді. 2011 жылы жаңа 50 канад доллары полимерлік банкнотаның артқы жағына кеменің суреті салынатыны хабарланды. Бұл Канаданың солтүстік шекарасын және арктикалық зерттеулерді көрсету мақсатында жасалды. Қозғалтқыштарды дереу ауыстыру қажет болды, сондықтан кеме 2012 жыл бойы қолжетімсіз болды. «Амундсен» 2013 жылдың 26 шілдесінде Арктикаға жөнінделді. 2013 жылдың 9 қыркүйегінде «Амундсенге» тиесілі тікұшақ Арктикада апатқа ұшырады, нәтижесінде командир, тікұшақ ұшқышы және Манитоба университетінің ғалымы бар үш адам қаза тапты. 2015 жылдың шілдесінде «Амундсен» 115 күндік ғылыми круизден Баффин шығанағының солтүстігіне, Гудзон шығанағындағы ауыр мұзды басып өтуге тырысып жатқан солтүстік аймақтарға көмек беру үшін қайта бағытталды. 2018 жылдың 24 тамызында «Амундсенге» Батыс Бутия шығанағында суға батқан «Академик Иоффе» зерттеу кемесіне көмек көрсету тапсырылды. Оқиға орнына жеткеннен кейін «Амундсен» және оның тікұшағы зерттеу кемесінен жолаушыларды «Академик Иоффе» кемесінің бауырлас кемесі «Академик Сергей Вавиловқа» ауыстыру үшін пайдаланылды.