Шығыс Явадағы Ижен жанартау кешені

Кіріспе

Шығыс Явадағы жанартау кешені, Индонезия

Иджен жанартау кешені – Индонезияның Шығыс Явасындағы Банюванги және Бондовосо округтерінің шекарасында орналасқан құрама жанартаулар тобы. Ол көк отымен, қышқыл кратерлік көлімен және еңбекке толы күкірт өндіруімен танымал. Ол Ijen деген аталатын үлкен кальдераның ішінде орналасқан, оның ені шамамен кілометрге жетеді. Гунунг Мерапи стратовулканы – бұл кешеннің ең биік нүктесі. "Гунунг Мерапи" атауы индонезия тілінде "от тауы" дегенді білдіреді; Орталық Явадағы Мерапи тауы мен Суматрадағы Марапи тауының этимологиясы да осылай. Иджен геопаркі бүкіл округ бойынша, атап айтқанда Иджен тауының аймағында, Пулау Мерах жағажайында және Алас Пурово ұлттық паркінде орналасқан. Онда әртүрлі геологиялық, биологиялық және мәдени орындар бар. 2023 жылы ол ЮНЕСКО-ның жаһандық геопарктері қатарына енді. Гунунг Мерапидің батысында түркіз түсті қышқыл кратерлік көлі бар Иджен жанартауы орналасқан. Көлде күкірт өндіру жұмыстары жүргізіледі, онда кратердің түбінен күкірт салынған себеттер қолмен тасымалданады. Аймақтағы тұрмыс құнына қарағанда бұл жұмыс жақсы төленеді, бірақ өте қиын. Жұмысшылар күніне шамамен 13 АҚШ доллары табады және кратерден шыққаннан кейін күкірт кесектерін жақын маңдағы Палтудинг аңғарына 3 шақырымдай жерге тасып, ақысын алуы керек. Кальдерадан кейінгі көптеген конустар мен кратерлер кальдераның ішінде немесе оның жиегі бойында орналасқан. Кальдерадан кейінгі конустардың ең көп шоғырланған жері кальдераның оңтүстік жағында шығыстан батысқа қарай созылады. Кавах Иджендегі белсенді кратердің диаметрі метр, ал бетінің ауданы шаршы метр. Оның тереңдігі метр, көлемі куб метрді құрайды.
Көл әлемдегі ең қышқыл кратерлік көл ретінде танылған. Бұл сонымен қатар Банупахит өзенінің бастауы болып табылады, нәтижесінде өте қышқыл және металдарға толы өзен суы пайда болады, бұл өзеннің төменгі ағысындағы экожүйеге елеулі зиян келтіреді. 2001 жылы өткізілген ғылыми экспедиция кезінде көлдің pH көрсеткіші 0,3-тен төмен деп өлшенді. 2008 жылдың 14-15 шілдесінде саяхатшы Джордж Курунис қышқыл көлдің қышқылдығын өлшеу үшін шағын резеңке қайықпен көлге шықты. Көлдің шетіндегі судың pH көрсеткіші 0,5, ал көлдің ортасында 0,13 болды, себебі күкірт қышқылының концентрациясы жоғары болды.

The Ijen volcano complex is a group of composite volcanoes located on the border between Banyuwangi Regency and Bondowoso Regency of East Java, Indonesia. It is known for its blue fire, acidic crater lake, and labour intensive sulfur mining. It is inside an eponymous larger caldera Ijen, which is about wide. The Gunung Merapi stratovolcano is the highest point of that complex. The name "Gunung Merapi" means 'mountain of fire' in the Indonesian language; Mount Merapi in central Java and Marapi in Sumatra have the same etymology. Ijen Geopark stretches across the entire regency which is specifically in the Mount Ijen area, Pulau Merah Beach, and Alas Purwo National Park. It has various geological, biological, and cultural sites. It became part of UNESCO Global Geoparks in 2023. West of Gunung Merapi is the Ijen volcano, which has a turquoise coloured acidic crater lake. The lake is the site of a labour intensive sulfur mining operation, in which sulfur laden baskets are carried by hand from the crater floor. The work is paid well considering the cost of living in the area, but is very onerous. Workers earn around US$13 per day and, once out of the crater, still need to carry their loads of sulfur chunks about three kilometers to the nearby Paltuding Valley to get paid. Many other post caldera cones and craters are located within the caldera or along its rim. The largest concentration of post caldera cones runs east–west across the southern side of the caldera. The active crater at Kawah Ijen has a diameter of and a surface area of It is deep and has a volume of
The lake is recognised as the largest highly acidic crater lake in the world. It is also a source for the river Banyupahit, resulting in highly acidic and metal enriched river water which has a significant detrimental effect on the downstream river ecosystem. During a scientific expedition in 2001, the pH of the lake was measured at <0.3. On July 14–15, 2008, explorer George Kourounis took a small rubber boat out onto the acid lake to measure its acidity. The pH of the water at the lake's edges was measured to be 0.5 and in the middle of the lake 0.13 due to a high concentration of sulfuric acid.

Көк от кратері

National Geographic журналы Айженнің көк түсті электр жалынын көрсеткеннен бері туристер саны артты. Бұл құбылыс бұрыннан мәлім, бірақ түн ортасындағы жаяу сапарлар жақында ғана ұсыныла бастады. Кратердің жиегіне жету үшін екі сағаттық жаяу жүру қажет, одан кейін кратердің төменгі жағына 45 минуттық жаяу жүру керек. Көк от – жанатын күкірт газынан пайда болады, ол жарықтардан жоғары температурада шығады. Жалын биіктігіге дейін жете алады; газдың бір бөлігі сұйық күйге конденсацияланып, содан кейін де тұтанады. Айжен әлемдегі ең ірі көк от аймағы. Жергілікті халық оны Апи Биру (көк от) деп атайды. Көк отты тағы бір жерде – Эфиопиядағы Далол тауынан көруге болады.

Ижендегі күкірт кендері

Көлдің шетіндегі белсенді кратер элементтік күкірттің көзі болып табылады және кен өндіруді қамтамасыз етеді. Жанартау газдары керамикалық құбырлар желісі арқылы бағытталады, нәтижесінде еріген күкірт конденсацияланады. Еріген кезде терең қызыл түсті күкірт осы құбырлардың ұштарынан ақырындап төгіліп, жер бетінде жиналады, суыған сайын жарық сары түске айналады. Кеншілер салқындаған материалды ірі-ірі бөліктерге бөліп, себеттерге тиеп алып кетеді. Кеншілер жүктемелерді 45-60 градусқа дейін болатын еңіспен кратер жиегіне дейін көтеріп, содан кейін таудан төмен салмақтау үшін түсіреді. Көптеген кеншілер бұл жолды күніне екі рет жүреді. Жақын жердегі күкірт зауыты кеншілерге тасымалданған күкірт салмағы бойынша төлейді; 2010 жылдың қыркүйегіне қарай, орташа күндік табыс шамамен 13 АҚШ долларына тең болды. Кеншілер көбінесе вулкан маңында жұмыс істегенде жеткіліксіз қорғаныс алады және көптеген тыныс алу мүшесі ауруларына шағымданады. 200 кенші бар, олар күніне 14 тонна күкірт шығарады – бұл үздіксіз тәуліктік қордан 20% құрайды.

Медиа

Ижен және оның күкірт өндірісі 1991 жылғы IMAX фильмі "Отты сақинада" (Ring of Fire) көрсетілген, сондай-ақ BBC телеарнасының "Адам планетасы" (Human Planet) деректі фильмінің 5-шы эпизодында тақырып ретінде талданған. "Соғыс фотографы" деректі фильмінде журналист Джеймс Нахтвей Иженге сапар шегіп, жұмысшыларды суретке түсіруге тырысқанда зиянды газдармен күреседі. Майкл Главгердің "Жұмысшының өлімі" (Workingman's Death) фильмі күкірт өндірушілер туралы.