Сарны – Украинаның Ровно облысындағы қала. Теміржол торабы, Сулуч өзені жағасында орналасқан. «Қарғылар» деп аударылатын атауы, аймақтағы бұл жануарлардың көптігінен туындаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сарны (Сарни) – Украинаның батысындағы Ровно облысындағы шағын қала. Облыстың Сарны ауданының әкімшілік орталығы және Случ өзеніндегі маңызды теміржол торабы. Халық саны:
City in Rivne Oblast, Ukraine
Sarny (Сарни) is a small city in Rivne Oblast, western Ukraine. It is the administrative center of Sarny Raion within the oblast and is a major railway node on the Sluch River. Population:
Этимология
Қала еліктердің құрметіне аталған және сөзбе-сөз "еліктер" деп аударылады; осы атау аймақтағы орманды жерлерде олардың көптеп кездесуіне байланысты берілген.
The city is named after the roe deer and can be literally translated as "deer" (plural); the name was adopted due to the abundance of them in the forests in the area.
1939 жылға дейінгі тарих
Сарны бастапқыда Полиссия Волыны шекарасындағы, орман мен батпақ аралығында орналасқан шағын ауыл болды. Сарны Галич-Волынь патшалығының құрамына кірді. Кейіннен ол Литваның Ұлы Герцогтығы, одан кейін Польша-Литва одағына қосылды. 1795 жылдан бастап ол Ресей империясының бөлігі саналды, бұл "оңтүстік-батыс желісі" деп белгіленді және қазір "Полесье желісімен" бірікті. Сонымен қатар, ірі локомотив депосы салынды және Сарны теміржол қызметінің орталығына айналды, бұл теміржол қызметкерлері үшін жаңа тұрғын үйлер салу қажеттігін тудырды. Сарны маңызды аймақтардың шекараларындағы теміржол станциялары ретінде тағайындалған қалалардың бірі болды. Бұл муниципалитеттер өндіріс және нарықтармен байланысты болды, соның ішінде экспортқа арналған ауылшаруашылық өнімдерін шоғырландыру орталықтары еді. Сарныде ағаш өңдеу маңызды және дамитын салаға айналды, себебі ол ормандармен қоршалған. Қаланың экономикалық гүлденуі Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе 1921-1939 жылдар аралығындағы Польша билігі кезінде болды, бұл Польша билігіне дейін бұрынғы провинциялық орталық болған көршілес Рівне қаласымен тығыз экономикалық және әлеуметтік байланыстарды қамтыды. Қала теміржол желісімен екіге бөлінді: бір жағында негізінен еврей тұрғындары, ал екінші жағында негізінен еврей емес тұрғындары болды – "Полесье жағы". Сарны Польшадағы округ орталығы және Польша заңнамалық билігінің астында болғанына қарамастан, сол кездегі басым әлеуметтік ықпал украиндық болды, соның ішінде украиндық ұлтшылдық көзқарастар да болды. 1939 жылы кеңес әскерлері Польшаға шабуыл жасағаннан кейін 300 поляк полицейін өлтірді. Қала 1941 жылдың 8 шілдесінде нацистік Германия басып алды, Германияның Риббентроп-Молотов пактісін бұзуы және 1941 жылдың 22 маусымындағы Ресейге жасаған шабуылынан кейін. Сол кезде Сарныде шамамен 5000 еврей тұрды. 1942 жылдың сәуірінде Сарныде гетто құрылды, онда Сарны және айналасындағы қалалардан келген еврейлер күштеп орналастырылды. 1942 жылдың тамызында Сарныде "Сарны қырғыны" деп белгілі болған оқиға болды. Екі күн ішінде, 1942 жылдың 27-28 тамызында, Сарны және айналасындағы қалалардан келген, шамамен 100 рома қоса алғанда, 14 000-18 000 адам қала сыртындағы шұңқырларда жүйелі түрде өлімге жіберілді, онда олар үшін шұңқырлар дайындалған еді. Өлім жазасын неміс әскерлері мен украиндық қосымша полициясы орындады, сондай-ақ "Тодт" ұйымының шамамен 200 мүшесі көмектесті. 1961 жылы Сарныдағы еврей қауымының тарихы туралы естелік кітап жарық көрді, онда қауымнан аман қалғандардың жеке баяндамалары жарияланды. 1943 жылы басталған Волынь геноциді кезінде Сарны украиндық көтерілісші армиясынан құтылған Волынь ауылдық жерлерінің поляк халқына пана болды. 1943 жылдың мамырында неміс билігі қаланы украиндықтардан қорғаған поляк полиция бөлімін құрды. 1944 жылы көптеген поляктар Бас үкіметке немесе Үшінші рейхке OST Arbeiters ретінде жіберілді.
Sarny at its outset was a small village on the Polissia Volyn border, located between forests and swamps. Sarny was a part of the Kingdom of Halych Volhynia. It was later annexed by the Grand Duchy of Lithuania, followed by the Polish–Lithuanian Commonwealth. From 1795 it was considered a part of the Russian Empire, which was known as "the southwest line" and which now joined "the Polesia line". Concurrently, a large locomotive depot was constructed and Sarny became a centre of railroad activity, resulting in a need for construction of new housing for railway employees. Sarny was one of a series of towns and cities designated as railway station locations at key area boundaries. These municipalities were distinguished by the extent to which they were associated with manufacturing and markets, including being points for the concentration of agricultural produce for export. Lumber manufacturing also became an important and growing industry in Sarny, given that it was surrounded by forests. The city's economic zenith occurred after World War I, particularly during the period of Polish rule between 1921 and 1939, involving close economic and social relationships with the neighbouring city of Rivne, which had been the previous provincial seat, prior to Polish rule. The city was divided by the rail line, with Jewish residents predominantly on one side, and predominantly non Jewish residents on the other: the "Polesia side". Despite Sarny being a county seat in Poland and under Polish legislative rule, the dominant social influence at the time was Ukrainian, including Ukrainian nationalist sentiments. 300 Polish policemen were killed by Soviet soldiers in 1939, just after Soviets attacked Poland. The city was captured by Nazi Germany on July 8, 1941, following the repudiation by Germany of the Ribbentrop Molotov Pact and the German attack on Russia on June 22, 1941. At the time, Sarny had a Jewish population of approximately 5,000 persons. In April 1942, a ghetto was established in Sarny, into which were forced the Jews from Sarny and the surrounding towns. In August 1942, Sarny was the scene of what came to be known as the Sarny Massacre. Over two days, on August 27–28, 1942, between 14,000 and 18,000 people, mostly Jews from Sarny and surrounding towns, including an estimated 100 Roma, were systematically executed in the ravines on the outskirts of the town, where pits had been prepared. The executions were carried out by German troops and Ukrainian Auxiliary Police, assisted by some 200 members of Organization Todt. A memorial book of the history of the Jewish community in Sarny was published in 1961, containing first person accounts by community survivors. During the Volhynian Genocide, commencing in 1943, Sarny was a shelter for ethnic Polish population of Volhynian countryside, massacred by the Ukrainian Insurgent Army. In May 1943, German authorities created a Polish police unit, which defended the town from the Ukrainians. In 1944, most Poles were transported either to the General Government, or to the Third Reich as OST Arbeiters.
1944 - қазіргі уақыт
1944 жылдың 11 қаңтарында Сарны совет әскерлері тарапынан қайтарылып алынды. 1944 жылдан бері ол Украина КСР-інің, ал 1991 жылдан бастап тәуелсіз Украинаның құрамында болып келеді. Қазіргі Сарни экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына бағытталған. Қала мен оның экономикасы 1986 жылғы Чернобыль ядролық апатынан әсер көрді, қаланың одан алыс орналасқандығына қарамастан. Сарныдағы ағаш өңдеу өнеркәсібіне қайта инвестиция салуға қызығушылық танылып жатыр.
Sarny was reclaimed by Soviet forces on January 11, 1944. Since 1944, it has been a part of Ukrainian SSR and later independent Ukraine, as of 1991. Contemporary Sarny has predominantly an agriculture based economy. The city and its economy were affected by the 1986 Chernobyl nuclear disaster, despite its distance from it. There is interest in renewed investment in the sawmill industry in Sarny.
Ресейдің Украинаға басып кіруі
2022 жылдың 16 наурызының кешінде Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде қалаға алғаш рет Ресей Қарулы Күштерінің зымыран шабуылы тиді. Ревне облыстық мемлекеттік әкімшілігінің басшысы Виталий Ковальдың айтуынша, шабуыл Сарныдағы әскери инфрақұрылым нысандарының біріне жасалды. Ол сондай-ақ, жарақат алғандар жоқ екенін хабарлады. 2022 жылдың 25 маусымының кешінде қала екінші рет Ресей Қарулы Күштерінің зымыран шабуылына ұшырады. Ревне облыстық мемлекеттік әкімшілігінің басшысы Виталий Ковальдың сөзіне қарағанда, шабуыл азаматтық инфрақұрылымға бағытталған, нәтижесінде кем дегенде 4 адам қаза тауып, тағы жеті адам жарақат алды. 2022 жылдың 28 тамызының кешінде Сарныда әуе шабуылы сағатында күшті жарылыстар орын алды, қала үшінші рет Ресей Қарулы Күштерінің зымыранынан зардап шекті. Ревне облыстық мемлекеттік әкімшілігінің басшысы В. Ковальдың мәліметінше, әскери инфрақұрылым нысанына барлығы төрт зымыран шабуылы тіркелді. Қаза тапқандар жоқ. Соққы толқынынан шамамен 30 тұрғын үй және орталық аудандық аурухананың ғимараты зақымданды.
In the evening of March 16, 2022, during the Russian invasion of Ukraine, the city was hit for the first time by a missile strike by the Russian Armed Forces. According to the head of the Rivne Regional State Administration Vitaliy Koval, the blow was inflicted on one of the military infrastructure facilities in Sarny. He also said that there were no victims. In the evening of June 25, 2022, the city was hit for the second time by a missile strike by the Russian Armed Forces. According to the head of the Rivne Regional State Administration Vitaliy Koval, the attack was carried out on civilian infrastructure, at least 4 people were killed and seven others were injured. On the evening of August 28, 2022, powerful explosions rang out in Sarny during an air raid alert, the city was hit by a rocket from the Russian Armed Forces for the third time. According to the head of the Rivne Regional State Administration, V. Koval, a total of four missile strikes on the military infrastructure facility were recorded. There were no casualties. About 30 residential buildings and the premises of the central district hospital were damaged by the shock wave.