Джованни Джакомо Гастольди: Итальяндық композитор және оның балеттері
Giovanni Giacomo Gastoldi
Джованни Гастольди – италияндық композитор (1554-1609). Кеш Ренессанс және ерте Барокко дәуіріндегі 5 дауыстық балеттерімен танымал. Мантуяда қызмет еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық композитор Джованни Джакомо Гастольди (шамамен 1554 – 4 қаңтар 1609) – Кейінгі Ренессанс және ерте Барокко дәуірінің итальян композиторы. Ол 1591 жылы бес дауыстың қатысуымен орындалатын балеттер жинағын жариялағанымен әйгілі.
Italian composer
Giovanni Giacomo Gastoldi (c. 1554 – 4 January 1609) was an Italian composer of the late Renaissance and early Baroque periods. He is known for his 1591 publication of balletti for five voices.
Мансап
Гастольди Ломбардиядағы Караваджо қаласында дүниеге келген. 1592 жылы ол Джачес де Верттің орнын басып, Мантуядағы Санта-Барбара шіркеуінің хормейстері болды және 1605 жылға дейін Гульельмо мен Винченцо Гонзага герцогтарының қызметінде болды. Филиппо Ломаццоның сөзіне сүйенсек, Гастольди кейін Миланның Дуомо соборында хор жетекшісі болған, бірақ басқа мәліметтер бұл тұжырымды күмәнді етеді.
Gastoldi was born at Caravaggio, Lombardy. In 1592 he succeeded Giaches de Wert as choirmaster at Santa Barbara's, Mantua, and served until 1605 under the Dukes Guglielmo and Vincenzo Gonzaga. According to Filippo Lomazzo, Gastoldi became choirmaster at the Duomo, Milan, afterwards, but other considerations seem to make this point doubtful.
Шығармалары
Гастольди бірнеше мадригал жинағын, әртүрлі діни вокалдық музыканы және бірнеше аспаптық туындыларды жазды. Оның әлемдік вокалдық шығармаларының ішінде ерекше атауға лайық – оның 1602 жылғы Quarto libro de' madrigali a cinque voci еңбегі, ол Battista Guarini-нің аса танымал "пасторальдық трагикомедиясы" Il pastor fido ("Иманды бағушы") мәтіндеріне негізделген туындылардан тұрады. Гастольдидің өзінің мәлімдемесіне сәйкес, осы жинақтағы кем дегенде бір шығарма 1598 жылғы қарашада Испания патшайымының сапары қарсаңында өткен мерекелік шаралар аясында Мантуя сарайында қойылған.
Gastoldi composed several books of madrigals, a variety of sacred vocal music, and a few instrumental works. Particularly noteworthy among his secular vocal works is his Quarto libro de' madrigali a cinque voci (1602), which consists almost entirely of settings of texts from Battista Guarini's hugely popular "pastoral tragicomedy" Il pastor fido (The Faithful Shepherd). According to Gastoldi himself, at least one of the pieces from this collection was included in a Mantuan court performance of the play in November 1598, which was staged as part of the festivities accompanying a visit of the queen of Spain.
Балетти
Дегенмен, оның екі балеті – стихтық вокалдық билер – ең көрнекті және ықпалдысы. Бұл шығармалар бес дауысқа жазылған, және мағынасыз буындардан (мысалы, "fa la la") тұратын бөлімдерді қамтиды, олар бір жақты махаббат пен ғашықтық сезімді бейнелейтіндей. Гастольдидің балеттері тұтастай алғанда, музыкалық комедия дель арте еді және мына композицияларды қамтыды: Контенто (Бақытты), Премиато (Жеңімпаз), Л’Инаморато (Сүйіскен), Пьячере (Рахат), Ла Беллецца (Әдемілік), Глория д’Аморе (Махаббатқа мадақ), L’Ачезо (Шығушы), Качча д’Аморе (Махаббатты қуу), Il Мартеллато (Жетілмеген), Il Bell’Umore (Жақсы мінезді), Amor Vittorioso (Жеңіске жеткен махаббат) және Speme Amorosa (Махаббатқа үміт). Оның балеттерінің музыкасы негізінен қарапайым аккордтық құрылымға, жылдам мәнерлеп оқуға және контрапункттік өрнектерден гөрі ритмдік акценттерге баса назар аударатын. Бұл, би музыкасына жақындығынан туындайтын еді. Гастольдидің «Balleti a Cinque Voci» атты шығармасы 1591 жылы Венецияда жарық көрді және бірден «бестселлерге» айналды. Ұзақ өтпей, жинақ он рет қайта басылды, тек түпнұсқа баспагер ғана емес, басқа елдерде де жарияланды. Векки, Банкиери, Хасслер және Морли сияқты композиторлар осы музыкалық туындыға қатты әсерленді (Гастольдидің ықпалының нақты мысалы ретінде Морлидің «Now is the Month of Maying» балетін қараңыз). Көптеген фроттола, вилансико және француз шаңсондары бимен байланысты болғаны белгілі, бірақ Гастольди, болжам бойынша, XIII ғасырдан бергі алғашқы ғалым автор болып табылады, ол аспаптық үлгілерге негізделген және тек аспаптық орындауға жарамды би музыкасын жазды. Балеттің титулдық парағында Гастольдиге «Maestro di Cappella del Serenissimo Signor Duca di Mantova» деген құрметті атақ берілген. Алайда, бұл Гастольдидің шығармаларының сыртқы қарапайымдығы артындағы күрделілікті жасыруға бағытталмаған, себебі олардың мазмұны – қарапайымдық, шаттық, бейкүңілділік және көңіл көтерудің жиынтығы. Ортақ ерекшелік, әрине, Fa la рефрены (Gloria d’amore-да «lirum lirum» ретінде қолданылған) жылдам ритмдер, анық мелодиялар және ашық тоналдық сипаттамалар. Гастольди балеттердің әрқайсысының мәнерлерін өзгерту үшін кейде үштік, екілік уақытты немесе мажор және минордың кезектесіп қолдануын пайдаланды. Дегенмен, ол бейнеленген кейбір «тұлғалардың» арасында психологиялық айырмашылық жасауға тырысқан деуге болады.
His two sets of balletti, a strophic vocal dance, however, are the most prominent and influential. These were written for five voices, and contained passages of nonsense syllables (e. g. "fa la la") which seemed to personify a type of lover and love making. As a whole, Gastoldi's balletti were a musical commedia dell'arte, and included the following compositions: Contento (The Lucky One), Premiato (The Winner), L'Inamorato (The Suitor), Piacere (Pleasure), La Bellezza (Beauty), Gloria d'Amore (Praise of Love), L'Acceso (The Ardent), Caccia d'Amore (Love Chase), Il Martellato (The Disdained), Il Bell’humore (The Good Fellow), Amor Vittorioso (Love Victorious), and Speme Amorosa (Amorous Hope). His balleti music basically had a simple chordal texture, fast declamation and rhythmic accents at the expense of contrapuntal display, as is to be expected from their close relationship to dance music. Gastoldi's Balleti a Cinque Voci was published in Venice in 1591, and immediately became a "best seller." Within a short time, the collection was reprinted ten times, not only by their original publisher but also in other countries as well. Composers like Vecchi, Banchieri, Hassler, and Morley were greatly captivated by this musical creation (compare Morley's ballett Now is the Month of Maying for a clear example of Gastoldi's influence). It is certain that many frottole, villancicos, and chansons francaises were intimately related to dance, but it seems true that Gastoldi was the first scholarly author, presumably since the thirteenth century, to compose songs for dancing which were modeled on instrumental patterns, and were perfectly apt for instrumental performance alone. The title page of the balletti bestows the title "Maestro di Cappella del Serenissimo Signor Duca di Mantova" to Gastoldi. However, this has no slightest intention of masking sophistication behind the spontaneous naivete of Gastoldi's works, because the entire content is a collection of simplicity, healthy playfulness, communicative carefreeness, and gaiety. The common trait is, of course, the Fa la refrain, (which incidentally became "lirum lirum "in Gloria d’amore) with skipping rhythms, clear lines, and frank tonality. Gastoldi sought to vary his compositions from ballet to ballet by sometimes writing in triple time, in double or by the alternate use of major and minor. Otherwise, it cannot be said that he at all attempted a psychological differentiation between the several "characters" depicted.
Аудармадағы шығармалары
Гастольдидің итальяндық шығармалары Нидерландта голланд тілінде жазылған counterfacta арқылы кеңінен танылды.
Gastoldi's Italian works were enormously popular in the Netherlands in Dutch contrafacta.