Кіріспе

Испандық ұшақ жасау компаниясы (1923–2009)

Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) – 1923 жылы құрылған және келесі жылы ұшақтар жасауды бастаған испандық ұшақ жасаушы компания. 1999 жылы ол EADS (Еуропалық Аэронавтикалық, қорғаныс және ғарыш компаниясы) компаниясының еншілес компаниясы болып, EADS CASA деген атпен танылды. 2009 жылы Airbus Military компаниясына біріктірілді. CASA әскери көлік ұшақтарын жобалау және өндірумен белгілі, мысалы CASA C 212 Aviocar, CASA CN 235, CASA C 295 және CASA C 101 оқу-жаттығу/жердегі шабуыл ұшақтары.

Тарих

Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) компаниясы 1923 жылы Хосе Ортис Эчагуе құрды және 1924 жылдың мамырында Гэтафедегі зауытта жұмыс істей бастады, лицензия бойынша Breguet ұшақтарын құрастырды. Алғашқы тапсырыс 26 дана 19 A.2 ұшағына қатысты, осы типтің жалпы өндірісі 400 бірлікке жетті. CASA 1926 жылы Кадисте екінші зауытты ашып, неміс Dornier Do J Wal су ұшағының лицензиялық көшірмесін жасады. Олар Испания Әуе күштері үшін 17 ұшақ, Испания Әскери-теңіз флотының Әуе күштері үшін 12 ұшақ және коммерциялық мақсатта екі ұшақ жасады. CASA сонымен қатар Испанияда ұшақтарды жөндеу және күрделі жөндеу үшін бірнеше филиалдарды басқарды. 1929 жылы CASA 1 – CASA жобалаған алғашқы ұшақ ұшты. 1930 жылы король Альфонсо XIII негізгі зауытқа сапар жасады. CASA сондай-ақ француздық Breguet 19 ұшағын жасады, олардың екеуі ерекше атаққа ие болды. Біріншісі – 1929 жылы Севилья мен Баия (Бразилия) арасында ұшқан, қазіргі уақытта Мадридтегі Әуе мұражайында (Museo del Aire de Cuatro Vientos) сақталған Иса дель-Гран-Подэри аталған Breguet XIX GR (Grand Raid). Бұл ұшақты капитан Игнасио Хименес және Франсиско Иглесиас басқарды, 6746 км қашықтықты 43 сағат 50 минутта басып өтті. Екіншісі – Cuatro Vientos (Төрт жел) аталған Breguet XIX Super Bidon, оны 1933 жылы Мариано Барберан мен Хоакин Колар Серра Кубаның Гавана қаласына ұшырды. 1932 жылы CASA Ұлыбританияның Vickers компаниясынан француздық Hispano 600 ат күші бар 25 Vickers Vildebeest жерге орналасқан торпедалық бомбалаушыларды жасауға лицензия алды. Испания Азамат соғысы кезінде CASA Getafe зауыты Республикалық аймақта орналасқан. Ол Аликантеге көшірілді, ал тағы біреуі Сабаделде ашылды. Соғыс аяқталғаннан кейін өндіріс Гетефеге қайта оралды. CASA Ресейдің Polikarpov I-15 екіұшақты ұшағын өндірді, соғыс аяқталғанға дейін 287 ұшақ жасалды. Испания Азамат соғысынан кейін CASA Германиядан әртүрлі ұшақ лицензияларын алғаннан кейін Севильядағы Табладада жаңа зауыт ашып, 25 Gotha Go 145A-ны CASA 1145, 25 Bücker Bü 133-ті CASA 1133 және 555 Bücker Bü 131-ді CASA 1131 ретінде құрастырды. Бұл ұшақтарды өндіру 1950 жылдардың соңына дейін жалғасты. CASA 201 – екі қозғалтқышты көлік ұшағы (оның қозғалтқыштары Испанияда жасалған ENMASA VAT Tigre G 125 болды). 1940 жылы CASA импортталған Rolls Royce Merlin қозғалтқыштарымен бірге 200 Heinkel He 111 екі қозғалтқышты бомбалаушыларды CASA 2.111 ретінде лицензия бойынша өндіруге кірісті. (Бұл ұшақтар Екінші дүниежүзілік соғыста Германияның Люфтваффе He 111 ұшақтары ретінде «Британ шайқасы» және «Паттон» сияқты фильмдерде қолданылды). 1943 жылдан бастап Испания үкіметі CASA-ға инвестиция салуды бастады, алдымен компанияның 33 пайызына ие болды, 1992 жылға қарай бұл үлес 99,2 пайызға жетті. 1945 жылы CASA Мадридте өздерінің әртүрлі ұшақтарының бөлшектерін және құрастыру бөлімдерін, сондай-ақ жөндеуге келісімшарт алған ұшақтарды өндіруге арналған зауыт ашты. 1946 жылы CASA Жобалар кеңсесін қайта құрды және фирманың меншік технологиясына негізделген ұшақтарды жобалауды қайта бастады. 1957 жылы CASA АҚШ Әуе күштерімен Еуропа мен Түркияда орналасқан F-100 Super Sabre ұшақтарын жөндеуге келісімшарт жасады, сондай-ақ Испания Әуе күштерімен T-33 ұшақтарын жөндеуге келісімшарт жасады. 1962 жылы лицензия бойынша Northrop F-5A истребитель-бомбардировщигін өндіруге кірісті. 1971 жылы CASA Hispano Aviación компаниясымен бірікті. CASA 1972 жылы Франция, Германия және Ұлыбританиямен бірге Airbus консорциумының құрылтайшы мүшесі болды. 1977 жылы CASA компаниясына Испания Әуе күштері үшін C-101 оқу және шабуылдаушы ұшағын жобалау және құрастыруға келісімшарт берілді. CASA 1996 жылы Eurofighter 2000 жобасына қосылды. CASA 1999 жылдан бері Францияның Aérospatiale Matra, Германияның Dornier GmbH және DASA компанияларымен бірге Еуропалық аэроғарыш корпорациясы EADS құрамына кіреді. Содан бері EADS-тің испандық филиалы EADS CASA деп аталады. Қазіргі уақытта EADS CASA компаниясының бас директоры және төрағасы – Domingo Ureña Raso. EADS CASA қазіргі уақытта 7500-ге жуық адамды жұмысқа алды. EADS 2000 жылдың шілдесінде Францияның Aerospatiale Matra, Германияның DaimlerChrysler Aerospace және Испанияның Construcciones Aeronáuticas S. A. компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды. Бұл әлемдегі үшінші ірі аэроғарыш компаниясы, онда шамамен 100 000 адам жұмыс істейді. 2001 жылдың шілдесінде EADS CASA әскери ұшақтары Getafe-де Eurofighter Typhoon соңғы құрастыру кезеңін бастады. Бұл Eurofighter құрастырудың төрт желісінің бірі (қалған үшеуі Ұлыбританиядағы Уортон, Германиядағы Манчинг және Италиядағы Туринде). Ай сайын жеті Тайфун қанатын және жылына 12 ұшақты шығару жоспарланған. EADS CASA Eurofighter ұшағының оң қанатын жасап шығарады және Испания Әуе күштері үшін 87 ұшақ құрастырады. Алғашқы жеткізілім 2002 жылдың екінші жартысында басқа серіктес елдермен бірге жүзеге асырылды.

Әскери көлік ұшақтары бөлімі

EADS CASA әскери-көлік ұшақтары бөлімшесі (MTAD) Мадридте орналасқан. Ол шығаратын ұшақтардың бірі – Airbus A330-200, ол әуедегі жанармай құюға бейімделген. Ол AirTanker компаниясы арқылы Австралия Корольдік Әуе күштеріне және Ұлыбритания Корольдік Әуе күштеріне бір-бір нұсқасын жеткізді. MTAD-ның негізгі бағыты – 3-тен 9 тоннаға дейінгі әскери көлік нарығының жеңіл және орта сегменті. MTAD A400M жобасына қатысушы компаниялардың өндірістік және техникалық жұмыстарын басқарды. Қазір бұл жауапкершілік Airbus Military-ге жүктелген.