Кіріспе

Эдвард Себастьян Вуллиами (1 тамыз 1954 жылы туған) – Ұлыбританияда туған, ирланд және уэльстік журналист және жазушы.

Ерте өмір және білім

Вуллиами Лондондағы Ноттинг-Хиллде туып өскен. Оның анасы – балалар әдебиетінің авторы және суретшісі Ширли Хьюз, әкесі – архитектор Джон Себастьян Вуллиами, Вуллиами әулетінен, ал аталары – Ливерпульдегі дүкен иесі Томас Хьюз және жазушы С. Е. Вуллиами болған. Ол тәуелсіз Университет мектебінде және Оксфордтың Гертфорд колледжінде оқыды, онда ашық шәкіртақыны жеңіп алды, Солтүстік Ирландиядағы "қиындықтар" тақырыбында дипломдық жұмыс жазып, Саясат және Философия мамандығы бойынша бітірді.

1970-1990 жылдар

1979 жылы ол «Гранада» телеарнасының «World in Action» ақпараттық бағдарламасына қосылды, ал 1985 жылы Ирландия туралы түсірген фильмі үшін Корольдік теледидар қоғамының (RTS) сыйлығына ие болды. 1986 жылы ол «The Guardian» газетінде тілші болып жұмыс істеді, кейіннен Мафия және Оңтүстік Еуропа тақырыбын қамтитын Римдегі тілшісі болды.

Босния

Сол жерден ол Балқан соғыстарын жариялап, концлагерьлердің ГУЛАГ екенін ашты. 1992 жылдың тамызында Вуллиами мен британдық тележурналист Пенни Маршалл босниялық сербтер басқаратын, негізінен босниялық мұсылман және хорват католиктері ұсталып тұрған атақты Омарска мен Трнополье лагерлеріне кіруге мүмкіндік алды. Олардың тұтқындардың жағдайы туралы жанды суреттемелері "Омарсканың аман қалғандары: Босния 1992" деректі фильміне жазылды. Лагерьлердің табылуы Гаагадағы бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ХҚТ) құрылуына ықпал етті. Ол соғыстың қалған бөлігінде Боснияда болып, этностық тазалауды іштен және Сараево қамалын жариялады. Босниядағы соғысты жариялағаны үшін Вуллиами британдық журналистикадағы барлық маңызды сыйлықтарды жеңіп алды және Нюрнберг процесінен кейін халықаралық соғыс қылмыстары трибуналында, ХҚТ-да куәлік берген алғашқы журналист атанды. Ол есірткі саудасының түсімдерін ірі банктер (Wachovia және HSBC) арқылы заңсыз ақтап тастауды жариялаған алғашқы журналистердің бірі болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінде "Амексика" туралы рецензия жазған Тамара Якоби: "Вуллиами ирония мен қайғы араласып, заманауи Грэм Гриндей сияқты жазады – бәрін көрген, бірақ шынымен де қамқорлық танытатын сыртқы бақылаушы".

Жақында

Оның Босниядағы зорлау мен концлагерьлердің аман қалғандары туралы "Соғыс өлді, ұзақ өмір сүріңіз" атты кітабы 2015 жылы дәл сол Рышард Капучинский сыйлығына іліккен. Кітапта соғыс аяқталғаннан кейін 20 жылдан астам уақыт өткен соң концлагерьлердің аман қалғандарының тағдыры, ауырсыну, қайта жаңғыру және геноцидтен аман қалу туралы айтылады. Вуллями 2013 жылы ауыр жарақат алды және науқастың көзқарасынан, аяғын созуға арналған Ilizarov аппаратымен ұзақ емделуі туралы егжей-тегжейлі мақала жазды. Оқиғадан кейін ол 2016 жылдың қазан айында 31 жылдық еңбек еткен The Guardian және The Observer газеттерінің штаттан тыс жазушысы, журналисі және кино зерттеушісі болып қалды, бірақ The Guardian, The Observer және Guardian Films үшін есірткі трафигі, АҚШ-Мексика шекарасы және Колумбия үкіметі мен FARC арасындағы бейбіт келісімдері туралы репортаждар жазуын жалғастырды. Ол сонымен қатар футбол, музыка және сурет туралы да жазады. 2014 жылы ол Диего Веласкестің "Лас-Менинас" картинасы туралы "Гранта" журналы үшін "Барлығы болып жатыр: Суретке саяхат" атты кітап жазды, бұл кітапты Вуллямидің досы Майкл Джейкобс аяқтай алмастан қайтыс болды. 2013 жылы Вуллями Led Zeppelin тобының Роберт Планттың жеке альбомдарының CD жинағына әуендердің мәтінін жазды, ал 2017 жылы The Beatles-тің "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" альбомының 50 жылдығына арналған кітабына эссе жазды, оны Джордж Мартиннің ұлы Джайлс қайта жазды, бұл кітап Apple Records баспасынан шықты. 2018 жылы ол музыка мен өмір туралы "Сөздер жетпегенде: Музыка, соғыс және бейбітшілік туралы өмір" атты мемуарын жариялады, ол Granta үшін жарық көрді, ал АҚШ-та Чикаго университетінің баспасынан "Louder Than Bombs" деген атпен шықты. Кітап музыка мен қақтығысты зерттейді және Б.Б. Кингпен жасалған соңғы сұхбатты қамтиды. 2022 жылдың қыркүйегінде RTÉ концерт оркестрі, Сиаран Криллидің жетекшілігімен солистер мен хормен бірге, ирландиялық азамат соғысы туралы "Кім ойлаған еді, бұлай болады деп?" атты кантатаның премьерасын өткізді, ал Вуллями оның либреттосын жазды. Энн Мари О'Фарреллдің музыкасымен қойылған қойылымқа толы залдан тұрғысымен шапалақтар естілді. Вуллями "Age Against the Machine" атты блюз/рок тобында әнші. 2019 жылы Вуллями 2003 жылғы Иракқа басып кіруге дейін БҰҰ дипломаттарын заңсыз тыңдаған GCHQ агенті Кэтрин Ганның ісі туралы Гавин Худтың танымал голливудтық "Ресми құпиялар" фильмінде Рис Ифанс рөлін ойнады. Фильмде Вуллями өзінің газетінде 2002 жылдың қазан-желтоқсан айларында ЦРУ-дың ішкі көзі Мел Гудманнан алған хабарламаның цензуралануына ашуланып, Ирактың жаппай қырып-жоятын қаруы жоқ екенін растайды, ал Пентагонның арнайы бөлімі ақпаратты "бұрмалап" жатыр, содан кейін заңсыз тыңдауға бұйрық берген NSA-ның құпия агенті Фрэнк Козаны анықтайды. Вуллями Ифанның өнерін "Менің екінші жағым, мен өзімнен де жақсы" деп бағалады. 2020 жылы Вуллями Лондон университетінің Голдсмит колледжінің құрметті профессоры аталды. Стипендияны қабылдап, ол оны "өмірімдегі ең үлкен құрметтердің бірі" деп атады және БАҚ және журналистика студенттерін "алға басып, оларға қиындық тудыруға" шақырды. Вуллями қазіргі уақытта Украинада Ресейдің басып кіруіне қарсы әскери, музыкалық және мәдени қарсылықты зерттеуде жұмыс істеп жатыр.

Марапаттар

Вуллиами Босния соғысы туралы жазбалары мен ұйымдасқан қылмысқа қатысты жұмыстары үшін британдық журналистикада бірнеше маңызды жүлдеге ие болды. Оның газеттегі репортаждары үшін алған жүлделері: 1992 жылы «Гранада Телевидениесінің «Баспасөз не дейді» – Жылдың шетелдік тілшісі»; 1992 және 1997 жылдары «Британ Пресс» халықаралық репортерінің жүлдесі; 1992 жылы «Амнести Интернешнл Медиа» жүлдесі; және 1994 жылы Джеймс Кэмерон атындағы жүлде.

Жеке өмір

Вуллиамидің екі қызы бар. Вуллиами сегіз жасынан бері вегетариан, себебі ол қойлардың тағдыры туралы ойланып, сұрақ қойған.

Таңдалған жарияланымдар

Тозақтағы маусымдар: Босниядағы қырғын және сатқындық, Саймон мен Шустер, Лондон, 1994.; Тозақтағы маусымдар: Босния соғысын түсіну, Сент-Мартинс Пресс, Нью-Йорк, 1994. (Дэвид Лимен бірге), Sleaze: Парламенттің жемқорлығы, Төртінші эстата, Лондон, 1997. Amexica: Шекара бойындағы соғыс, Бодли Хед, Лондон, 2010.; Фаррар, Штраус және Жиру, Нью-Йорк, 2010. Соғыс өліп қалды, ұзақ өмір сүрсін соғыс: Босния: Есеп беру, Бодли Хед, Лондон, 2012. (Майкл Джейкобспен бірге), Бәрі болып жатыр: Суреттерге саяхат, Гранта, Лондон, 2014. Сөз жеткіліксіз болғанда: Музыка, соғыс және бейбітшілікпен өмір, Гранта, Лондон, 2018. Бомбалардан да күшті: Музыка, соғыс және бейбітшілікпен өмір, Чикаго университетінің баспасы, Чикаго, 2020.