Кіріспе

Екі деңгейлі болмыстың арақатынасын білдіретін теологиялық термин. Бұл термин 18 ғасырдағы теолог Эммануэль Шведенборгтың "Аркана Целестия" (1749–1756), "Жаннат пен тозақ" (1758) және басқа да еңбектерінде пайда болған.

Ежелгі сөз

Свенденборгтың айтуынша, періштелер бір-бірімен сәйкестіктер арқылы сөйлейді, ал Алтын ғасырдың басындағы адамдар да осы жерде сәйкестіктер арқылы сөйлей алатын, соның арқасында олар періштелермен тікелей байланысқа түсе алатын. Олардың қасында "Ежелгі Сөз" деп аталатын қасиетті кітабы болған, ол әлі де жұмақта қолданылып келеді. Адамзат жамандыққа бой алғанда, сәйкестіктерді түсіну қабілеті, сондай-ақ "Ежелгі Сөздің" көп бөлігі жоғалып кетті. Свенденборгтың сөзіне қарағанда, "Ежелгі Сөзден" сақталған бөлік – "Текбасыр" кітабының алғашқы он бір тарауы. Свенденборгтың пікірінше, осы тараулардың алғашқы жетісі сөзсіз көшірілген. Ол сонымен қатар Киелі кітапта қазір жоғалып кеткен Ежелгі шіркеудің әртүрлі кітаптарына сілтемелер бар екенін анықтады, олардың ішінде "Жаратқан Иенің соғыстары" (Сандар 21:14-15), "Жаршылар" немесе "Пайғамбарлық хабарлар" (Сандар 21:27-30) және "Яшар кітабы" немесе "Тік кітабы" (Еремия 48:45-46; 2 Самуил 1:17-18; Ешуа 10:12-13) кіретін еді. Свенденборгтың айтуынша, "Ежелгі Сөз" кітабындағы оқиғалардың бәрі сәйкестіктер арқылы жазылған, құрастырылған тарих еді. Бұл "Текбасыр" кітабының алғашқы 11 тарауына да қатысты. Свенденборгтың сөзіне сүйенсек, мұндай оқиғаларды құрастыру ежелгі шіркеулерде қабылданған әдет-ғұрып болып, кеңінен таралған. Иеміз әлемде болған кезде сәйкестіктер арқылы сөйледі, осылайша рухани және табиғи түрде бірдей уақытта сөйледі. Свенденборг бұл туралы Киелі кітаптағы теңеулерден көрінеді деп ойлады, онда ол әрбір сөздің рухани мағынасы бар деп есептеді. Алайда, Исаның замандастары оның үйретулерін тек әдеби мағынада ғана түсінді. Свенденборгтың пікірінше, сәйкестіктер алғашқы христиандарға ашылмаған, себебі олар оларды түсінуге тым қарапайым болған.

Бөрі табынушылық

Шведенборгтың пікірінше, Алтын ғасырдың адамдары сәйкестіктерді ұнататын және көктегі нәрселерді еске түсіру үшін шағын бейнелер жасаған. Адамзат жамандыққа құлдырап, сәйкестіктер туралы білімге деген ұғым жоғалып бара жатқанда, адамдар сол бейнелерге табынуды бастады – яғни, олар бұтқа табынуға көшті.

Даналар

Свенборгтың айтуынша, ежелгі және израильдік сөздердің сәйкестіктері туралы білім Азия, Таяу Шығыс және Африкаға кеңінен тарады. Грекияда бұл сәйкестіктер ежелгі мифтерге айналды. Свенборгтың пікірінше, Иеміз келгенге дейін сәйкестіктерді білетін адамдар болды, олар әсіресе даналар, жұлдыжол бағдарлаушылары немесе сиқыршылар деп аталатын. Бұл туралы Исаның туғанына келген даналардың ізінен көрінеді; оларға жұлдыз жол көрсеткендігі және алтын, ладан мен мирра сыйлықтарын әкелгендігі осының себебі болды (Матфей 2:1-2, 9-11). Жұлдыз – көктегі білімді, алтын – рухани жақсылықты, ладан – рухани игілікті, ал мирра – табиғи игілікті білдіреді. Свенборгтың айтуынша, осы үш компонент – барлық құлшылықтың сәйкестік негізі болып табылады.

Хат алмасу және шіркеу ілімі

Свенденборгтың пікірінше, доктринасыз Киелі кітапты дұрыс түсіну мүмкін емес, ал шіркеудің доктриналары Киелі кітаптан расталуы тиіс. Нағыз доктринаны тек Иемізден келген нұрға бөленгендер ғана біле алады, ал нұрға бөленбегендер одан жаңылыс ілімдер тудырады. Дегенмен, Сведенборгтың сөзіне қарағанда, Киелі кітаптың әдеби мағынасында Құдайдың шындығы толыққанды күшімен сақталған, сондықтан оны оқыған адам Иемізбен және оның періштелерімен байланысады.