Кіріспе
Яһуди теологиясында Құдайдың құдайлық болмысының мекендеуі немесе орналасуы – еврейше "Шехина" сөзі "мекендеу" немесе "орналасу" мағынасын береді және белгілі бір жерде Құдайдың қатысуын білдіреді. Бұл ұғым яһуди діні мен Торада кездеседі, оның айғағы – Шығу кітабының 25:8 аяты. "Шехина" сөзі Киелі кітапта тікелей кездеспейді. Ол Мишнада, Талмудта және Мидрашта қолданылады.
the Hebrew word
Shekhinah is the English transliteration of a Hebrew word meaning "dwelling" or "settling" and denotes the presence of God in a place. This concept is found in Judaism and the Torah, as mentioned in Exodus 25:8. The word "Shekhinah" is not found in the Bible. It appears in the Mishnah, the Talmud, and Midrash.
Этимология
Шехина сөзі алғаш рет раввиндік әдебиеттерде кездеседі. Шехина сөзінің түбірі – семит тіліндегі šk n, ол "қоныстану, мекендеу немесе тұру" мағынасын білдіреді. Етістік түрінде бұл сөз көбінесе адамның немесе жануардың бір жерде тұруын, немесе Құдайдың мекендеуін білдіру үшін қолданылады. Осы түбірден туындаған есімдердің қатарында шахен ("қонақ", "жақын") және мишкан ("тұрақ", әдеттегі үй немесе киелі орын, мысалы, Ғайыптәуір шатыры) бар.
Иудаизмдегі
Классикалық еврей ойлауында шехина – ерекше мағынадағы құдайлық мекендеу немесе қоныстану, яғни шехинаға жақын болғанда Құдаймен байланыс оңай сезіледі. Шехина еврей тілінде әйелдік сөз болғанымен, ол негізінен Талмудты зерттеулерге сүйене отырып, Құдайдың құдіретті көрінісін білдіретін еркек немесе андрогин контексте кездеседі. Қазіргі заманғы түсіндірмелерде шехина еврей дініндегі құдайлық әйелдік принцип ретінде қарастырылады.
Яһудилердің дұғалары
Күнделікті Амида дұғасының 17-ші батасы "[Бақытты бол, Құдай,] Өзінің Шехинасын (Қасымын) Сионға қайтаратының" (הַמַּחֲזִיר שְׁכִינָתוֹ לְצִיּוֹן) деген сөздермен аяқталады. Рош Хашана мен Йом Кипурға арналған либералды еврейлердің дұға кітабы (Махзор Руах Чадашах) Авину Малкейнұға негізделген, гендерлік теңдікті қамтамасыз ету мақсатында әйелдік атау шехина қолданылған шығармашылық дұғаны қамтиды.
Киелі рухпен қарым-қатынас
Шехина ұғымы яһуди дініндегі Киелі Рух (ruach ha kodesh) ұғымымен де байланысты.
Әйелдік сипаты
Кабала шехинаны әйелмен байланыстырады. "Иудейлердің әйелдік құдайлық болмысы, шехина, каббала әдебиетін ерте яһуди әдебиетінен ерекшелендіреді". "Кабала бейнелемесінде шехина – ең айқын әйелдік сефира, он сефироттың соңғысы, оны қияли түрде "Құдайдың қызы" деп атайды. Әйел шехинасы мен одан бұрынғы алты сефирот арасындағы үйлесімді қарым-қатынас әлемнің құдайлық энергия ағынымен тұрақты болуын қамтамасыз етеді. Ол ай сияқты, құдайлық нұрды әлемге шағылыстырады."
Мұсаның тууы мен өмір сүруі
Кабаланың негізгі кітабы "Зохар" шехинаның Мұсаның ұйықтауы мен дүниеге келуінде маңызды рөл атқарын көрсетеді. Кейін, Мысырдан шығу кезінде, шөлде "үшінші жаңа айда" «Шехина» баршаның көзі алдында оған көрініп, тоқталды.
Оныншы сефира
Кабалада шехина он сефирамен (Малькут) теңестіріледі және сефироттық әлемнен төмендегі жер бетіндегі адамдар үшін өмір көзі болып табылады. Шехина – бұл құдайдың әйелдік құдіреті, осы дүниеге түсіп, Израиль халқымен бірге тұрып, олардың қиындықтарын бөлісетін нәрсе. Мұса – шехинадан сефироттық әлемге көтеріліп, Тиферет деңгейіне жеткен, яғни шехинаның күйеуі болған жалғыз адам деп есептеледі.
Христиан дінінде
Бұл тұжырым Матай 18:20-де айтылған сөздерге ұқсас: «Екі не үш адам Менің атымнан жиналған жерде, Мен де олардың арасындамын».
Дәуіт тармағы
Лоис Роден, алғашқы Дэвидтік Седмінші күнгі адвентистер шіркеуі 1978 жылдан 1986 жылға дейін оны өздерінің ұстазы/пайғамбары ретінде мойындады, әйелдердің руханилығына және Құдайдың әйелдік жағына ерекше мән берді. Ол "Шехина" журналын шығарды, онда шехинаның Киелі Рух екендігі туралы идеяны зерттеді. "Шехина" журналынан алынған мақалалар Branch Davidian веб-сайтында жарияланған.
Құранда
Сакина (سكينة) «Алланың қасында болу немесе тыныштық» дегенді білдіреді. Джон Эспозитоның айтуынша, бұл «Алланың мұсылмандар мен Мұхаммедтің жүректеріне жіберген қолдауы мен сенімділігі» болды. Құранның қазіргі заманғы аудармашысы Н. Дж. Давуд «тыныштық» сөзінің арабша мағынасын білдіретін ағылшынша сөз сакина екенін, бірақ ол «ивриттің шекина (Киелі Қасымызда болу) сөзінің қайырмасы болуы мүмкін екенін» айтады. Тағы бір ғалым арабша «сакина» сөзінің еврейше-арамейше «шехина» сөзінен шыққандығын мәлімдейді. Құранда Сакина алты рет айтылады: әл-Бақара сүресінде, Тауба және әл-Фатхта. Сакина «тыныштық», «бейбітшілік», «сабырлылық» дегенді білдіреді. Бұл сөз арабша «сакана» түбірінен шыққан: «тынық болу», «басылу», «қоныстану». Исламда Сакина «ерекше тыныштықты, «Алланың тыныштығын» білдіреді». Еврейше шехинамен байланысты болғанымен, бұл рухани жағдай «Құдайдың мекендеуі» емес. Тафсир және Исраилийят әдебиеттеріндегі әңгімеде Ибрахим мен Исмаил Қағбаны салу үшін орын іздегенде сакинаны тапқандары айтылады. Ньюбидің сөзіне қарағанда, ол «өз бетінше сөйлей алатын» жел сияқты болған, «менің үстіме салып тұрғыңдар» деген. Мандайлықта шкина – аспандық мекен, онда утралар, яғни мейірімді аспандық жандар Жарық әлемінде (алма д нура) өмір сүреді. Мандалық діни қызметкерлерді қабылдау рәсімдерінде шкина – жаңадан келген және оның ұстазы жеті күн ұйықтамай тұратын үй. Бұл үй шкина деп аталады, себебі діни қызметкерлер утралардың жер бетіндегі бейнесі саналады, ал қабылдау үйі – утраның жер бетіндегі мекенін көрсетеді.
Рафаэль Патай
Антрополог Рафаэль Патайдың "Еврей құдайы" атты еңбегінде автор шейхина терминінің құдайға қатысты екенін, киелі жазбалар мен ортағасырлық еврей кабаласының деректерін салыстырып, қарама-қарсы қойып көрсетеді. Патай шейхина мен матрониттің арасындағы тарихи айырмашылықты анықтайды. Бұл термин Мысырдың ең көп таралған және ең ежелгі құдайы Шекметтен шыққан болуы да мүмкін. Патай кітабында еврей құдайы Ашера мен Анат-Яху туралы да сөз етеді.
Густав Дэвидсон
Американдық ақын Густав Дэвидсон Шехинаны өзінің анықтамалық еңбегі "Періштелер сөздігі, құлаған періштелерді қоса алғанда" (1967) кітабында тізімдеп, оның Метатронның әйелдік бейнесі екенін мәлімдеген.