Кіріспе
Юньнань провинциясының музыкасы, Қытайдың оңтүстік-батысында орналасқан, көптеген этникалық топтардың дәстүрлі музыкасын қамтиды, оның ішінде Миао, Хани және Нахи (Накси) тайпалары бар, соңғысы бұл аймақта ең көп кездеседі. Лушенг – Гуйчжоу Миао халқының пентатоникалық ырғақты, жауапты ән айтумен орындалатын махаббат әндерінде қолданылатын ауыз мүшесінің бір түрі. Хонхэдегі Хани халқы ерекше хормен орындалатын, микротонды күріш отырғызу әндерімен танымал.
The music of Yunnan, a province in southwestern China, includes the traditional music of many ethnic groups, including the Miao, Hani and Nakhi (Naxi), the last being the most numerous in the area. The lusheng is a type of mouth organ used by the Miao of Guizhou for pentatonic antiphonal courtship songs. The Hani of Honghe are known for a unique kind of choral, micro tonal rice transplanting songs.
Нахи музыкасы
Лицзянның нахи халқы бейша шиюе деп аталатын ән мен биден тұратын бірнеше нөмірлі кешенді орындайды, оның 1253 жылы Құбилай хан әкелгені айтылады. Нахи доңжыңы – Оңтүстік Қытай музыкасымен байланысты ежелгі музыка түрі және бүгінде де танымал. Бұл екі стильдің екеуі де өте көне болғандықтан, Нахи музыкасы Қытай музыкасының "тірі қазбасы" деп аталады. Доңжың мен бейша шиюеден басқа, бұл аймақта хуанжинг иньюе деп аталатын тағы бір стильдің де ежелгі тарихы бар, бірақ ол қазір белгілі емес.
Баиша сиюе
Нахи халқына Кублай хан Дали патшалығын бағындырғанда, Майлианг есімді нахи басшысының көмегіне ие болғандықтан, баша сиюэ оркестрлермен орындалады. Қолданыста 24 қарапайым, сергекті квапи (күйлер) бар.
Доңңң
Дунцзин Гонгчепу деп аталатын дәстүрлі музыкалық жазу түрін пайдаланады. Сулы айдаһар әні, Құмды жуған толқындар және Төбедегі қой сияқты дәстүрлі дунцзин опералары бар. Дунцзин – аймақтағы даосистік монахтар орындаған делінетін ырымдық музыканың бір түрі. Ол кемінде 13 ғасырда танымал болды және қазір тек Юньнань, сондай-ақ алыс Чэньдэ (Хэбэй) және Чифэн (Ішкі Монғолия) қалаларында ғана белгілі. Дунцзин дәстүрлі түрде Қытай Жңа жылында орындалады. Даян Наси көне музыка қауымдастығының президенті Сюань Кэ дунцзиннің Тан және Сун династияларының діни және императорлық музыкасынан пайда болғанын мәлімдеді (осылайша оның бастауы 618 және 1279 жылдар аралығында). Осы кезеңде музыкамен бірге өлеңдер де дамыды, олар көбінесе струналы аспаптармен сүйемелденді. 1980 жылдарға қарай дунцзин көбінесе жойылды. Алайда, ол қайта жаңғырды және Чусионг, Лицзян, Баошань, Дали және Куньмин қалаларында, әсіресе жас ұрпақ арасында танымалдылығы артып келеді. 1987 жылы Даян Наси көне музыка қауымдастығы дунцзиннің қайта жаңғыруына көмектесу үшін құрылды. Белгілі қазіргі орындаушылар Пэн Юшань және Лей Хон'ан.