Кіріспе
Канаданың Онтарио провинциясындағы Нипигон көлі (бұрынғы провинциялық сайлау округі, алғашқы ұлттардың резерваты). Көлдегі аралдарды қоса алғанда, Нипигон көлінің жалпы ауданы , ал Орман көлінікі - . Бұл көл аумағы бойынша әлемдегі 32-ші ірі көл. Ең ірі аралдар: Карибу аралы, Гейки аралы, Кататота аралы, Келвин аралы, Логан аралы, Мурчисон аралы, Мюррей аралы және Шекспир аралы. Көлінің ең терең жері - . Оның бастапқы су жиналатын алабы - . 1943 жылы Огоки өзені бассейнінің бір бөлігі Кіші Джекфиш өзенінің бастауына (Нипигон көлінің саласы) бұрылғаннан кейін бұл көрсеткіш шамамен 60%-ға артты.
the defunct provincial electoral districtthe First Nations reserve
Lake Nipigon has a total area (including islands within the lake) of , compared to for Lake of the Woods. It is the 32nd largest lake in the world by area. The largest islands are Caribou Island, Geikie Island, Katatota Island, Kelvin Island, Logan Island, Murchison Island, Murray Island, and Shakespeare Island. Maximum depth is
Its original watershed area is This was increased by about 60% to after of the Ogoki River basin were diverted in 1943 to the headwaters of the Little Jackfish River, a tributary of Lake Nipigon.
Геология
Нипигон көлі, протерозойлік шөгінді қабаттар мен магмалық интрузиялардың қайталанған және басым эрозиясы нәтижесінде пайда болған алапта орналасқан, бұл қабаттар салыстырмалы түрде жазық және жарылысқа ұшыраған. Сибли тобы әдетте жазық жатқан мезопротерозойлық қызыл түсті шөгінділерден тұрады, олардың метаморфозаға ұшырамаған қалыңдығы 500 метрден астам. Бұл қызыл түсті шөгінділердің құрамына базальдық флювиалды-лакустрин конгломераттары, құмтастар және доломиттенген сазтастар кіреді, олардың үстіне цикликалық доломит-силт қабаттары, строматолиттер және қызыл сазтастар орналасқан, бұл плая көлі, сабха және лайлы жазық ортасын көрсетеді; субэариялық лайлы жазықтардың шөгінділері ретінде интерпретацияланған күлгін сазтастар мен силттер; және эольдік текті деп есептелетін қиылысқан қабатты құмтастардың жоғарғы бөлігі. Олар 1450 және 1500 миллион жыл бұрын (млн ж.) интракратондық жарылыс алабында жинақталған. Сибли тобы, жоғары деформацияланған және метаморфоздалған архейлік турбидиттік құмтастар мен метавулканикалық және граниттік тау жыныстарымен конформсыз жабылады. Сибли тобының қабаттары Нипигон көлінің астында жатқан Нипигон ойысы деп аталатын жарылыс алабын толтырып, оның шектерімен анықталады. Рифт алабының сыртында және Нипигон көлінің шығысы мен батысында Сибли тобы жоқ, ал эрозияға төзімді архейлік тау жыныстары немесе бетінде ашық көрінеді, немесе плейстоцендік мұздық шөгінділерімен жабылады. Архейлік және протерозойлік қабаттар бірнеше мафикалық және ультрамафикалық интрузиялармен кесіледі, олар Нипигон ойысының қазіргі контурларын анықтайды. Олар Нипигон диабазы деп аталатын салыстырмалы түрде жазық және деформацияланбаған диабаз интрузияларынан тұрады. Бұл интрузиялардың қалыңдығы бірнеше метрден бастап, тік жарлардағы қалыңдыққа дейін, ал бұрғылау өзегінде одан да қалың болуы мүмкін. Олардың ауданы Нипигон диабазынан асады деп есептеледі. Бұл интрузиялар рифтпен байланысты континенттік базальттық магматизмнің куәсі болып табылады, бұл шараның шамамен 1,109 млн жыл бұрын болғаны бағаланады. 1,109 млн жыл бұрын болған рифттену оқиғасымен байланысты қалың интрузиялар (қалыңдығы бірнеше метрге жетеді) биіктігі бірнеше метрге жететін тік жарларды құрайды. Нипигон ойысының ішінде және айналасындағы мафикалық және ультрамафикалық интрузиялар көбінесе Ортаконтиненттік жарылыс жүйесінің сәтсіз тармағы ретінде қарастырылған, бірақ ойыстағы жалпақ, дискі тәрізді интрузиялардың көптігіне қарағанда дике интрузиялардың аздығы кейбір зерттеушілерді үстем сәтсіз жарылыс тармағы моделін күдікке түсірді. Нипигон көлі аймағының протерозойлық тау жыныстары әртүрлі минералды ресурстарды қамтиды. Экономикалық кен орындары әлі табылмағанымен, Нипигон көлі аймағындағы 1,53 миллиард жылдық анорогендік граниттерде иттрий, цирконий, сирек жер элементтері және қалайы минералдануы болуы мүмкін. Сибли тобының кластикалық шөгінді тау жыныстары конформсыздыққа байланысты уран және қызыл түсті мыс кен орындарын қамтиды.
Тарих
Соңғы мұз дәуірі аяқталып жатқан кезде, Нипигон көлі кейде Агасзиз көлінің су ағызу жолының бір бөлігі болған.
Француз дәуірі (Форт-ла-Турет)
Француз иезуиті Клод Аллуэз 1667 жылғы 29 мамырда Нипигон өзенінің жағасында алғашқы қасиетті миссасын өткізді. Ол 1649-50 жылдары ирокездердің шабуылынан қашып келген ниписинг индейлерінің ауылына сапар жасады. 1683 жылы Дэниел Грейсолон, Сиер дю Лхут, Нипигон көлінде ағасы Клод Грейсолон, Сиер де ла Туреттің құрметіне Форт-ла-Турет деп аталған тері саудасы бекетін құрды. 1685 жылғы Алексис Губерт Жайо картасы (Partie de la Nouvelle France) бұл бекеттің Омбабика шығанағының солтүстік-шығыс жағында, Омбабика өзені мен Кішкентай Джекфиш өзенінің (Кабаскандагаминг) құйылатын жерде орналасқандығын көрсетеді. Бұл бекет, батыс француз бекеттерінің көпшілігі сияқты, 1696 жылы корольдің бұйрығымен жабылды, себебі 1681 жылы құрылған сауда рұқсаттары жүйесі бобёр терілерінің көп болуына байланысты жойылды. 1744 жылғы 17 сәуірде теңіз министрі Маурепас графы канадалық шенеуніктерге Жан де Ла Портқа Жаңа Франциядағы қызметтері үшін сыйақы ретінде сол жылдан бастап Лак Алемипигонның "fur ferme" (яғни табысы) берілуі керектігін хабарлады.
18-19 ғасырдың ортасы: Британ дәуірі
Париж келісімінен кейін (1763) бұл аймақ британдықтардың қолына өтті, ал Хадсон шығанағы компаниясы (HBC) өз сауда аймағын кеңейтіп, көлді де қамтыды, сол жерде бұрыннан жұмыс істеп тұрған Солтүстік-Батыс компаниясымен бәсекелесу үшін. 1784 және 1790 жылдары HBC көлді зерттеу үшін өкілдерін жіберді және 1792 жылы солтүстік-шығыс жағасында алғашқы сауда бекетін құрды. 1821 жылға қарай HBC бастапқы бекетті солтүстік-батысқа, Уабинош үйі деп аталған екінші бекетке көшірді. Жергілікті тайпалар арасындағы қақтығыстар мен кісі өлтірулер салдарынан бекет тасталып қалуға жақын болды. Бірақ дау шешілген соң, бекет ашық күйінде қалды. Бұл Британдық Солтүстік Американың құрамында саналғанмен, Супериор көліне құйылатын су алабын Ожибве үндістері Канада провинциясына 1850 жылғы Робинсон келісімі (немесе Робинсон Супериор келісімі) арқылы тек 1850 жылы ғана ресми түрде берді. Гул өзенінің жанында, Нипигон көліне жақын, өзеннің екі жағында Мише мукква басшысы (Миши маккадан, "Ұлы аю") үшін төрт шаршы мильдік резервация бөлінді. Сол жылы HBC Уабинош шығанағынан сауда бекетін осы жерге көшірді. Нипигон немесе Форт Нипигон деп аталған бекет 1881 жылдан 1892 жылға дейін Нипигон ауданының бас кеңсесі болды. 1900 жылы бекет Nipigon House деп, ал 1954 жылы Gull Bay деп қайта аталды. Судың бағыты Халықаралық Супериор көлінің Бақылау кеңесі арқылы басқарылады, ол 1914 жылы Халықаралық Бірлескен Комиссия құрған.
Алғашқы халықтар
Түпкілікті халыққа (негізінен Ожибве) Animbiigoo Zaagi'igan Anishinaabek (Lake Nipigon Ojibway) First Nation, Biinjitiwaabik Zaaging (Rocky Bay, 1961 жылы МакИнтайр шығанағы үнді тайпасы деген атаудан өзгерген) Anishinaabek First Nation, Bingwi Neyaashi (Sand Point) Anishinaabek First Nation, Red Rock (Lake Helen) First Nation және Gull Bay First Nation жатады. Бұрын Whitesand First Nation да 1942 жылы көшірілгенге дейін Нипигон көлінің солтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Осы алты First Nation мүшелерінің саны шамамен 5000 адамды құрайды. Сонымен қатар, Нипигон көлі бойында үш үнді резервациясы бар: МакИнтайр шығанағы IR 54 (Rocky Bay First Nation), Джекфиш аралы IR 57 және Red Rock (Parmachene) IR 53 (Red Rock First Nation). Бірінші халықтар туралы CBC телесериалы "Spirit Bay" 1980-ші жылдардың ортасында Biinjitiwaabik Zaaging Anishinaabek First Nation резервациясындағы көлде түсірілді.
Көлік
Канаданың Ұлттық темір жолының басты желісі көлдің солтүстігімен өтеді. CNR-дің тағы бір тармағы Ориент шығанағы мен Макдиармидке дейін көлдің оңтүстік-шығыс бөлігіне жетеді, содан кейін Беардморға қарай бағыт алады. Онтарионың 11-ші тас жолы да көлдің оңтүстік-шығыс бөлігі бойымен созылып жатыр. Үш бөгеттің болуына байланысты Нипигон көлі мен Супериор көлі арасында сумен қатынасу мүмкін емес, бұл кеме жүруге тиімді кедергі келтіреді.