Кіріспе

Германиядағы Херманнсбург – Германияның Төменгі Саксония жеріндегі Цельль ауданындағы ауыл және бұрынғы муниципалитет. 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап ол Зюдхайде муниципалитетінің құрамына кіреді. 1971 жылдан бері мемлекеттік деңгейде курорттық қала ретінде танылған. Ол Орце өзенінің жағасында, Бергеннен шамамен 15 шақырым шығысқа және Цельден 30 шақырым солтүстікке қарай орналасқан. Ол Цель ауданына қарасты.

Орналасқан жері

Өртце өзені Херманнсбургтің орталығы арқылы солтүстіктен оңтүстікке қарай ағып өтеді, ал Херманнсбургте Люттербах деп аталатын Весенер Бах ағыны муниципалитет арқылы шығыстан батысқа қарай өтеді және Люттерхоф шаруашылығына жақын жерде Өртцеге құяды. Херманнсбургтің өзі негізгі қалалық орталық (Grundzentrum) болып табылады. Ең жақын орта деңгейдегі қалалық орталық (Mittelzentrum), округтік қала Цель, 28 шақырым қашықтықта жатыр. Херманнсбург штат астанасы Ганноверден солтүстік-шығысқа қарай 78 шақырым және Гамбургтен оңтүстікке қарай шамамен 100 шақырым жерде орналасқан.

Қор

Германнсбург алғаш рет 1059 жылы император IV Генрихтің құжатында «Heremannesburc» деп тіркелген. Дегенмен, одан бұрын да осы жерде елді мекен болғаны сөзсіз. 1957 жылы Әулие Петр және Пауыл шіркеуін салу кезінде 10 ғасырға жататын қоладан жасалған крест табылды. Сонымен қатар, 9 ғасырда Минден монахы Ландольфтің Ортце аңғарында миссионерлік жұмыс атқарғаны туралы мәліметтер де бар. Бүгінгі Әулие Петр және Пауыл шіркеуі тұрған жерде 800 және 900 жылдар аралығында Минденнен жіберілген христиан миссиясы Мютвиде Гау маңындағы құмды лесс аймағында баптистерия салған. Оның негізі де 1957 жылы табылған. Сол кезде аймақта сегіз ескі шаруа қожалығы болған, олардың төртеуі Ортцеден батысқа, төртеуі – өзеннің шығысына орналасқан. «Лютерхоф» және «Миссельхорн» екеуі де Ортцеден шығысқа қарай орналасқан және бүгінге дейін сақталған. Ескі «Рисманнның қожалығы» 1756 жылы жаңа иесі Иоганн Хинрих Бехренс (1730–1808) есімімен «Бехренсше қожалығы» деп аталған. Оны соңғы иесі Генрих Вильгельм Бехренс 1854 жылдың 30 қаңтарында Германнсбург миссиясына сыйға берген. Бехренс миссионерлік қызметке дайындалып, 1857 жылы отбасымен Оңтүстік Африкаға жіберілген. Қазір «Миссиялық қожалық» деп аталатын шаруашылық 1967 жылдың 15 маусымында Германнсбург миссиялық орталығы (Missionsanstalt Hermannsburg) Германнсбург азаматтық қауымына сатылған. Ол орта мектеп салу үшін бұзылған. Аталған сегіз ескі шаруа қожалығынан (Einzelhöfe) басқа, Олдендорф, Беккедорф, Шлюпке және Визенде қамалға жұмыс күшін беруге міндетті «Sattelhöfe» деп аталатын бірнеше жалға берілетін шаруашылықтар да болған. Елді мекеннің аты, оның негізін қалаушы сақсониялық маркграф Герман Билунгтан, I Оттоның вассалынан және жоғарыда аталған қамалды немесе Бургтан шыққан болуы мүмкін. Ауылдың 940 жыл шамасында негізделгеніне дәлел – шіркеу мен қамал арасында шамамен 10 шатыр (Kötnereien) және бірнеше шағын шаруалар (Kleinbauern) мен қолөнершілердің қоныстанғаны. Бұл азаматтық және шіркеу қауымын құруға әкелді, ол ақырында Германнсбург ауылына айналды. Билунг әулетінің билеушілері 1106 жылы әулет жойылғанға дейін аймақты басқарды. Содан кейін елге Вельф әулеті билік жүргізді, олардың билігі 1866 жылға дейін сақталды, бірақ Жеті жылдық соғыс кезінде (1756–1763) және Вестфалия корольдігінің кезеңінде (1807–1813) француз оккупациясы кезінде қысқа үзілістер болды. 1866 жылдан бастап Германнсбург Пруссияның Ганновер провинциясының құрамына кірді. Пруссияның округтік реформалары барысында ауыл Целле округіне қосылды.

Үлкен өрттер

1667 жылы 14 сәуірде Германнсбургте үлкен өрт шықты, нәтижесінде 28 үй, оның ішінде мектеп және шіркеудің үй шаруашылық қызметкерінің үйі (Кюстерхаус) қирады. 1802 жылы 9 мамырда Германнсбург тағы бір қорқынышты өртке тап болды. Аудандық кеңсе (Амтхаус) және оған қоса шаруашылық ғимараттары, 13 үй мен 21 басқа да құрылыс өртеніп кетті. Өрттің "күшті қарқыны" көптеген ауыл тұрғындарын жақымсыз жағдайға түсірді, көптеген адамдар мүлкін сақтап қалуға тырысты, бірақ көбісі ештеңе құтқара алмады.

Мыңжылдық мерекесі

1973 жылы Германнсбург Германн Биллунгтің қайтыс болғанының 1000 жылдығын тойлауға орай мыңжылдық мереке өткізді (27 наурыз 973).

Чиркөженің және миссияның маңызы

Евангелистік лютерандық пастор Луи Хармс Германсбург үшін ерекше маңызға ие. 1849 жылы ол миссионерлік семинарияны құрды, миссионерлерді даярлайтын мектеп, одан Германсбург миссиясы (қазіргі: Төменгі Саксониядағы евангелистік лютерандық миссиясы) дамыды, ол әсіресе Африка аймағында (әсіресе Оңтүстік Африка және Эфиопияда) жұмыс істеді. Жаңару қозғалысының өкілі ретінде ол ауылдың діни өміріне де ұзақ мерзімді әсер етті. Атап айтқанда, бұл 1878 жылы реформаланған Пруссия монархиясының лютерандық сенімін басып тастауынан туған алаңдаушылықтан кейін, Евангелистік лютерандық Жоғары Крест шіркеуі құрылуына әкелді, ол басқа лютерандық шіркеулермен бірігіп, тәуелсіз "ескі конфессионалдық" (altkonfessionell) лютерандық шіркеу ұйымына айналды – қазіргі Тәуелсіз евангелистік лютерандық шіркеудің алдағысы, Ганноверлік евангелистік лютерандық еркін шіркеу. 1846 жылдан бастап, Епифания (6 қаңтар) күні белгілі бір аралықтармен және 1851 жылдан бастап жылына бір рет, Жақия Баптистің туған күнінде (24 маусым) миссионерлік фестиваль өткізіледі, оған 6000-ға дейін адам келіп қатысады. Бүгінгі күні де миссионерлік фестиваль 24 маусымға жуық миссионерлік семинарияның саябағында тойланады.

Қасиетті Петір мен Пауыл шіркеуі

850 жылы салынған алғашқы ағаш миссионерлік шіркеу 955 жылы вендтердің шабуылы кезінде өртенді. 970 жылы саксон герцогы Герман Билунгтың көмегімен роман стилінде жаңа шіркеу салынды. Жаңа ғимарат ескі шіркеуден оңтүстікке қарай салынды, бұл қазба жұмыстары кезінде анықталды, онда қалың, көмірленген ағаш қабаттары табылды. Бұл ғимараттың негізі шамамен 1 метр қалыңдығындағы құрғақ тас қабырғалардан тұрады, ол лайлы темір кенінен (Raseneisenstein) жасалған, сонымен қатар қабыршақ құрылымы голланд шебердің жұмысы екенін көрсетеді. Шіркеудің ішкі өлшемдері 4,40 x 5,60 метрлік шамамен квадрат тәрізді ғибадатханасы және 6,50 метр ені бар тіктөртбұрышты нефі бар. Ғибадатханасы басқа ескі ауыл шіркеулерінде кездеспейтін қабырғамен нефіден бөлінген. Бұл шіркеу де, шамамен 15 ғасырда өртенді. 1450 жылы оның орнына готикалық шіркеу салынды және 1956 жылға дейін сол күйінде қолданылды. Оның нашар құрылымдық жағдайы мен қауым мүшелерінің санының артуына байланысты шіркеу ғимаратын кеңейту туралы шешім қабылданды. Алғашқы жоспар бойынша, нефіді кеңейту және бүйірлік дәліздер салу көзделген, бірақ құрылыс кезінде төбе күмбезі құлап кетті. Осының салдарынан, ескі шатыр ағаш конструкциясы мен ескі апсидасы қайта пайдаланылған жаңа шіркеу салынды. Әрқайсысы алты бөлімнен тұратын бүйірлік дәліздер мен мұнара, шіркеуге ерекше сыртқы көрініс береді. Оның алты қоңырауының ең кішісі және ең көнесі Реформациядан бұрынғы кезеңге (1495 жыл) жатады. Тағы бір қоңырау, ең үлкені, 1681 жылғы, ал қалған төрт қоңырау 1949 жылғы. Ішкі кеңістікте, төбедегі аркалар готикалық алдыңғы үлгісімен жасалған, ал үлкен бүйірлік терезелер шіркеуге көп мөлшерде табиғи жарық кіргізеді. Ең көне заттардың қатарында 18 ғасырға жататын ағаштан жасалған шомылдыру тағы және ағаштан жасалған суреттелген шамдан бар. Қалған жиһаз – алтарь, мінбар, орган және нефтің айналасындағы 26 латунь шамдан 1950-ші жылдардың шіркеу өнерінің типикалық үлгісін көрсетеді. 1956-1959 жылдары шіркеуді қайта жаңарту кезінде оның ескі негіздері табылды. Сонымен қатар, 10 ғасырға жататын, роман стиліндегі, 12 сантиметрлік өлшемдегі айқышқа ілінген Мәсіхті бейнелейтін ежелгі қоладан жасалған крест табылды, бұл Лүнбург Гейтте бірегей жайт. Бұл құнды крестің дәл көшірмесі нефтің артқы сол жақ бұрышындағы дұға бөлмесінде қойылған. Орган (III+P/34) 1963 жылы Emil Hammer Orgelbau фирмасымен жасалған. Шамамен 4700 қауым мүшесі бар Санкт-Петер және Санкт-Павел шіркеуі ауылдағы ең ірі лютерандық шіркеу болып табылады. Ол Ганновердің евангелистік лютерандық мемлекеттік шіркеуіне қарасты.

Ұлы Крест шіркеуі

Ұлы Крест евангелистік лютерандық приходы Тәуелсіз евангелистік лютерандық шіркеуінің (SELK) Нидерсаксен батыс шіркеу округіне (Kirchenbezirk) жатады және 19 ғасырда құрылған. 1866 жылы пруссиялықтар Вельфтер әулетін жеңгеннен кейін, пруссия патшасы реформацияланған протестанттар мен лютерандар арасындағы Пруссия шіркеу одағын Ганновер Корольдігінде де кеңейтуге тырысты. Алайда, соңында екі конфессия да өздерінің жеке шіркеу органдарын сақтап қалды. Бұл жерде де мемлекет шіркеудің қызмет тәртібіне, доктринасына және конституциясына араласты. Бірақ Хермансбургте, Санкт-Петер және Санкт-Пауль шіркеуінің пасторы, пастор Теодор Хармс, оған қарсылық көрсетті. Теодор – лютерандық мемлекеттік шіркеуден қызметтен алынып, приходтан кетуге мәжбүр болған Луис Хармстың бауыры. 1878 жылдың 13 ақпанында көптеген адамдар мемлекеттік шіркеуден шығып, Ұлы Крест приходының негізін қалады. Миссиялық фестивальға келушілерге жеткілікті орын болу үшін бастапқыда үлкен шіркеу салу жоспарланған. 1878 жылдың 28 қыркүйегінде шатыр жабылуы тойланды. Шіркеу шамамен 1000 адамға арналған. Негізгі зал бағанасыз, бұл оны Еуропадағы ең үлкен ағаштан жасалған төбелі залдардың бірі етеді. Мұнара алыстан көрінеді. Шіркеу ескерткіш болып саналады. Бүгінде шамамен 2200 пайылы бар, оларға екі пастор қызмет көрсетеді. Шіркеуде үлкен хор және көптеген мүйізді аспаптардан тұратын ансамбль, сонымен қатар кантор басшылығымен жұмыс істейді. Приходтың ұраны: "No cross, no crown" ("Ohne Kreuz keine Krone").

Кішкентай крест шіркеуі

Евангелистік лютерандық Кіші Крест қауымы (Kleine Kreuzgemeinde) тәуелсіз евангелистік лютеран шіркеуінің Нидерсаксен батыс шіркеу округіне де жатады. Кіші Крест қауымы Ұлы шіркеу қауымының пастор лауазымын ізбасарлық ету мәселесіндегі келіспеушіліктер нәтижесінде құрылды. 1886 жылдың 14 ақпанында Кіші шіркеу қауымында алғашқы құлшылық өткізілді. 16 сәуірде Ұлы Крест қауымы Ганновер евангелистік лютерандық еркін шіркеуінен бөлінді, ол SELK-тің алдағысы болды. Сөйтіп, қысқа мерзімге екі қауым да әртүрлі лютеран шіркеулеріне қарасты. Нақты шіркеудің құрылысы 1886 жылдың 1 тамызында басталды және шатыр жабу рәсімі 1886 жылдың 6 және 7 қазанында өтті. 1887 жылдың 30 наурызында Кіші Крест шіркеуі (Kleine Kreuzkirche) пастор Фридрих Вольфпен қасиеттендірілді. Шіркеу 15 000 маркаға тұрғызылды, барлық қаражат қайырымдылық арқылы жиналды. Әртүрлі ескі конфессиялық лютеран шіркеулерінің бірігуінен кейін екі Крест лютеран қауымы SELK-ке жатады және Германнсбургтің ерекшелігін анықтауға көмектеседі.

Театр

Германнсбург тұрғыны Роберт Бранд театр ұйымдастырып, үнемі жаңа қойылымдар қоятын. Ол "Бес евро театр" (Театр 5 евро) жобасы аясында жаңа театр ғимаратын салуды жоспарлап отыр. Бірақ оның театр ұйымы тарап кетті. Актёрлер мен актрисалар қайта бірігіп, өз труппасын құрды: "Германнс Бургтеатр".

Мұражайлар

Германнсбургтың жергілікті тарих мұражайы 2000 жылдан бері музейдің жабылу қаупіне байланысты құрылған Германнсбург жергілікті тарих қауымдастығының мұражайын сақтау қоғамы (Förderkreis Heimatmuseum des Heimatbundes Hermannsburg) тарапынан демеушілікпен қолдау көрсетілуде. Музейде жыл сайын көрмелер ауысып тұрады. Мұражай аумағында бірнеше тарихи нысандар қайта жаңартылды: Биензан ара уылдырығы, тарихи саз пеш (Дистеннен), 17-18 ғасырлардағы екі қойма (Беккодорфтан), тас төселген ауыл алаңы бар жиналатын орын және 17 ғасырға жататын қойма (Шеуэннен). Бавен ауылынан бұрынғы шаруалар үйі (Häuslingshaus) бұзылып, мұражай аумағында қайта құрастырылатын болады. (Хейслингтер – фермада жұмыс істейтін, соның арқасында төмен жалдамаға немесе тіпті тегін үйге орналасатын шаруалар еді). Мұражайдың қарсы бетінде Людвиг Хармс үйі орналасқан, онда көрме, кафе, кітап дүкені және «Бір әлем дүкені» бар конференц-орталық та бар. «Кандас – Миссия мүмкін» деген тұрақты көрмеден басқа, ол Төменгі Саксониядағы Евангелиелік-Лютеран миссиясының қазіргі қызметі туралы ақпарат береді және «Кандас» миссиялық кемесіне ностальгиялық көзқарас ұсынады. Сонымен қатар, мұражайда сурет немесе мәдени тақырыптарға арналған көрмелер үнемі ауысып тұрады.

Спорт

Германнсбургте ашық және жабық бассейндері бар ормандық жүзу бассейні бар. 2003 жылғы маусымнан бастап шығынға байланысты ашық бассейні жабылды. Парохта теннис корты, футбол алаңдары, төрт спорт залы және мотокросс трассасы да бар.

Клубтар мен қоғамдар

Германнсбургте 60-қа жуық тіркелген қоғам мен клуб бар. Олардың арасында ерлер хоры (1888 жылы құрылған), ерікті өрт сөндіру қызметі (1893 жылы құрылған) және TuS Hermannsburg (1904 жылы құрылған) сияқтылары 100 жылдан асып кеткен.

Тұрақты оқиғалар

Әр үш жыл сайын тамыз айында Херманнсбургте Халықаралық Трахтенфест өтеді. 1851 жылдан бері Херманнсбург миссиясы әр жазда өз серіктес және демеуші шіркеулерінен келген қонақтарымен бірге дәстүрлі Херманнсбург миссиялық фестивалін тойлайды. Херманнсбург Schützenfest тамыздың бірінші демалыс күндері тұрақты түрде өтеді. Жыл сайын мамыр айының басында Ерце саябағында үлкен Хермансбург ардагерлік автомобильдер жиыны (Hermannsburger Oldtimertreffen) өтеді. Ол Халықаралық мұражайлар күнімен бірге ұйымдастырылады. ТуС Херманнсбург клубы әр көктемде (сәуір/мамыр) Südheide жүгіру және серуендеу күнін (Volkslauf und Wandertag) өткізеді. Жастар арасындағы қол добы турнирі жаздың басында (маусым/шілде) өтеді. Әр жазда христиандық гимназияның оқушылары мен мұғалімдері мектеп залында тақырыптық концерт өткізеді.

Батырлар турнирі

Мамыр айының соңғы демалыс күндері Ортзе рингі мен Риттербунд Хартман фон Ауе үлкен ортағасырлық турнир өткізеді. Оған 300-ден астам қайта жандандырушы және орта ғасырлық 30-ға жуық атты әскер қатысады. Ортағасырлық рыцарьлар қоғамдары Ортзе паркіндегі тарихи рыцарьлар турнирі алаңында өнер көрсетеді. Шамамен 100 шатыр тігіледі, ортағасырлық базар, үлкен трибунасы бар екі жолақты жарыс аренасы құрылады. Мұнда садақ атудан турнир, шәкірттер турнирі, қылышпен күресу көрсетілімдері және рыцарьлар турнирі өтеді. 2009 жылы бұл турнир Германнсбургте бесінші рет өтті. Рыцарьлар қоғамдары Германнсбургтегі Германия рыцарьдары чемпионатының жоғары наградасы үшін жарысады.