Кіріспе

Гурчиноның суреті – Әйя Петронилланың жерленуі – 1623 жыл шамасында итальян суретшісі Джованни Франческо Барбиери (Гурчино) салған алтарьдық сурет. Бұл суретте шейіт болған Әйя Петронилланың бір мезгілде жерленуі мен жұмаққа қабыл етілуі бейнеленген. Алтарьдық сурет Римдегі Әйя Петір базиликасы үшін, оған арналған және оның қасиетті деректерін сақтаған шағын ғибадатхана үшін салынған. Кейіннен ол Квириналь сарайына көшірілді, содан кейін Наполеон әскерлері оны Парижге алып кетті. Антонио Канова оны Италияға қайтарды, 1818 жылы Римдегі Капитолий мұражайына орналастырылды, қазір де сол жерде көрсетілуде. Петронилланың аты "кішкентай тас" дегенді білдіреді, ол Әйя Петірдің қызы болған деп есептеледі, оның грекше аты, Петрос, "тас" дегенді білдіреді. Оның қасиетті деректері 757 жылға дейін Римдегі Домитилла катакомбасында сақталды, содан кейін Рим папасы Павел I оның денесін Әйя Петірдегі дөңгелек мазарға көшірді, ол содан кейін Әйя Петронилла мазары деп аталды. Сол папа оны француз патшаларының қорғаушысы және қамқоршысы деп атады, бұл Пепин Ұсқақтың Ломбард шабуылына қарсы Папалыққа көрсеткен қызметі үшін сыйлық болды. Жаңа Әйя Петірдің құрылысы кезінде Әйя Петронилланың ротондасы бұзылғанда, оның денесі жаңа шіркеу ішіндегі жаңа алтарьға көшірілді (1606). Ол кезде Гурчиноға оның қабірінің үстіндегі алтарь үшін алтарьдық сурет салу тапсырылды.

Сипаттама

Бұл сурет әулие Петронилланың шейіттік қасіретін бейнелейді. Герчино жасаған бейнелеу Петронилланың Құдайға, сондай-ақ шіркеуге деген сенімін және оның өлімінен кейін кездесетін сыйлықты ерекше атап көрсетеді. Суреттегі оқиға екі деңгейде көрсетілген: аспан мен жер. Петронилла қабірге түсіріліп жатқанымен бір уақытта көкке самғайды. Екі бейне де орталық тік оспен бір-біріне көрініс береді. Суреттегі тұлғалар көрсетілген оқиғаға тікелей қатысады. Дегенмен, бұл бейнелеу қауымды оқиғадан шеттетуді көздемейді. Ол қауымның өміріндегі оқиғалардан гөрі, қауымның маңыздылығын баса көрсетеді. Суреттің барлық жағы ашық. Төменгі бөлігінде сурет алаңының астынан қолдары көтеріліп тұрған адамдарды көруге болады. Қауым қасиеттіні жерлеу рәсіміне қатысып, оның әсеріне түседі. Ашық формасы оқиғаға қатысушылық және оның нәтижесіне әсер ету сезімін күшейтеді. Қасиеттіге созылған қолдар суреттегі оқиға мен қауымның өмірлік кеңістігі арасындағы шекараны бұзады. Көрініс қауымға тікелей үндеп, оларды құрметпен қатысуға шақырады.

Төменгі деңгей

Суреттің төменгі, жер бетіне бейнеленген бөлігі барокко стиліне жақын. Мұнда салыстырмалы айқындық бар, жарық бір жерден екінші жерге жылжып, қараңғы көлеңкелер пішіндерді ерітеді. Суреттің оң жақ бұрышы толығымен қараңғылыққа батып, ал жарық Петрониллаға және оны қабірге түсіріп жатқан адамдарға түседі. Көк жамылған адамның киімі жарық пен көлеңке арасында ағын сияқты көрінеді. Жалпы, бұл эффект бірден сезім тудырады – осы сәт, осы орын. Хаос пен ретсіз ұйымдастыру сезімі пайда болады. Суреттен алынған кейіпкерлер жылдам қозғалыс, уақыт сезімін сақтай отырып, қиылып шығарылған, бұл дезорганизацияның әсерін күшейтеді. Стилі суретшілдік, ауыр, сұйық көлеңкелер мен түстерге негізделген. Бірлік аз, төменгі қабаттан кез келген бейнені алып, жеке сурет жасауға болады. Суреттің көрінісі сезімтал перспективаға ие, интеграцияланған фоны жоқ жақыннан бейнелеу. Дегенмен, төменгі қабаттан жоғарғы қабатқа дейін кейіпкерлердің спиральдік қозғалысында сәл ырғақ бар. Бірақ, картинаның төменгі бөлігі әрекетті, нақты уақытты және ретсіздікті бейнелеуде анық. Төменгі сахнадағы бейнеде дүниелік, жерлік сезім бар. Жылы түстер – сары, қызыл тоз – топырақ пен шаң сезімін қосады. Жерлеу сахнасының төменгі қабаттағы орны, көрінбейтін адамның өлі қасиеттіге созылған қолы, кейіпкерлердің тұрақты қимылы, Петронилланың жерленуіне назар аудару, Петронилланың денесінің құрбандық таққа түсірілуі – бәрі қауымды осы оқиғаға қамтиды. Олардың бір бөлігіне айналады, олар да оның бір бөлігіне айналады. Кейіпкерлердің мөлшері сахнаның мәнін күшейтеді, қауым олардың суреттегі рөлін оның үлкендігі арқылы жақсырақ сезінеді.

Жоғарғы қабат

Екінші қабат, барокконың белгілі бір элементтерін сақтап, классикалық бейнелеуге қарай көш бастады. Перонилла Иса Мәсіхке бас иіп құрмет көрсеткенде уақыт сезімі туындайды, бірақ анимация бұрынғыдан көбірек тоқтатылған, тыныш, жылдамдығы төмендеген. Перонилланың басы Мәсіх алдында иілген, ол оны қарсы алып тұр, алайда періштелер оның келгеніне қарамастан, оның қасында және айналасында өздерінің жолын жалғастырып келеді. Кейбір бөліктерді жеке-жеке қарастыруға болады, дегенмен жалпы бірлік сезімі сақталады. Перонилланың көйлегі қызыл, бірақ аспандағы түстер жалпы алғанда салқын және айқын. Сызықтар нақтырақ, тереңдік анық көрінеді, бұл жаңалық, тазалық және әсемдік сезімін сыйлайды. Жоғарғы қабат қауымнан ең алысқа орналасқан, көкке қарай көтеріледі. Бұл аспан қауыммен тікелей байланысты емес, тек Перонилла арқылы байланыс орнатылады, ол жер бетінен көтеріліп, Мәсіхтің алдынан өтеді.

Діни түсінік

Гурчиноның Әулие Петронилланың жерленуін бейнелеуі, қауым үшін нұсқау болса керек. Көп құрметке ие әулиенің, оның қабірлік қалдықтары жақында оның әкесінің атымен аталған шіркеудегі құрбандық алтаріна көшірілгенін бейнелеу арқылы, әулиеге және оның өмірінде бағалаған құндылықтарға деген құрмет күшейеді. Оның өлімі мен құрбандығы қауыммен ортақ. Олар тіпті, белгілі бір дәрежеде, оның бір бөлігі болып табылады. Олар оның жұмаққа қабылдануын көре алады. Қазіргі уақытта олар осы қабылдануға куәгер бола алады, бірақ тек Петронилла арқылы. Дегенмен, өздерінің құрбандықтары, құрметі және берілгендігі арқылы, картинада еске салынғандай, олар да жер бетінен кеткеннен кейін осындай қабылдануға қол жеткізе алады.