Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс саясаткері (1835–1909)
Швейцариялық Олимпиада чемпионы, фехтовальщик
German politician (1835–1909)
the Swiss Olympic fencer
Адольф Стоекер (11 желтоқсан 1835 – 2 ақпан 1909) – император Вильгельм I-нің неміс сотының капелланы, саясаткер, көрнекті антисемит және лютерандық теолог. Ол мүшелерін Социал-демократиялық жұмысшылар партиясынан тартып алу мақсатында Христиандық әлеуметтік партиясын құрды.
Adolf Stoecker (December 11, 1835 – February 2, 1909) was a German court chaplain to Kaiser Wilhelm I, a politician, leading antisemite, and a Lutheran theologian who founded the Christian Social Party to lure members away from the Social Democratic Workers' Party.
Ерте өмір
Штекер Пруссия Корольдігінің Саксония провинциясындағы Халберштадт қаласында дүниеге келген. Стоккердің әкесі темірші болып жұмыс істеген, кейін түрме күзетшісіне ауысқан. Кедейлікке қарамастан, Стоккер университетке қабылдануға қол жеткізді, бұл 19 ғасырда жұмысшы сыныбынан шыққан адам үшін сирек кездесетін жағдай еді. Әртүрлі әлеуметтік және саяси мәселелер туралы көп жазған, энергиялы және еңбекқор протестант пасторы болған Стоккер, харизматикалық тұлғасының арқасында Германиядағы ең сүйікті және ең құрметті лютеран дін қызметкерлерінің біріне айналды. Халберштадт университетінде теологияны оқып жүрген кезінде, оның жазғандары мен сөздері лютеран дінін қорғағандықтан, ол "екінші Лютер" деп танылды.
Stoecker was born in Halberstadt, Province of Saxony, in the Kingdom of Prussia. Stoecker's father was a blacksmith turned prison guard, and despite his poverty, Stoecker was able to attend university, which was unusual for a working class man in the 19th century. An energetic and hardworking Protestant pastor who wrote widely on various social and political issues, Stoecker had a charismatic personality which made him one of Germany's best loved and most respected Lutheran clergyman. As a theology student at the University of Halberstadt, Stoecker was already known as the "second Luther" as his writings and speeches defending the Lutheran faith were considered outstanding.
CSP-нің құрылуы
Сотта қызмет етумен қатар, Штейкер Берлиннің орталығындағы ең кедей отбасыларға көмек көрсететін шіркеу миссиясының басшысы болды. Неміс жұмысшы табы көбінесе жоғары тұрмыс деңгейін және демократияны қалаған, оларға христиан ретінде өз тағдырларын қабылдау міндетті екенін ескертуді қаламады. Стоккердің кәсіподақтар мен ереуілдерге деген қарсылығы жұмысшы табына деген ықпалын шектеді. Алайда, сонымен бірге, Стоккердің бағдарламасы кәсіподақтарды мемлекеттік бақылауға алуды көздеді, себебі Стоккер кәсіподақтардың мақсаты мүшелерінің өмірін жақсарту емес, оларды "тақ пен алтарьға" адал болуға үйрету деп есептеді. Стоккер 1878 жылдың 3 қаңтарында Христиандық-әлеуметтік партияны құрғанда, партиясын жариялаған сөзінде былай деді: "Мен еңбек және жұмысшылардың бейбіт ұйымын ойластырып отырмын. Әй, мырзалар, сіздердің әлеуметтік жағдайыңыз туралы ғана ойлануларыңыз және реформа мен көмекке ұсынылған қолды жеккөруіңіз – сіздердің бақытсыздығыңыз. Сіздер "әлеуметтік жағдайдан кеміне қанағаттанбаймыз" деп талап етуіңізбен, осылайша өзге әлеуметтік топтардың жауына айналасыз. Иә, мырзалар, сіздер Отанды жек көресіз! Сіздердің баспасөздеріңіздегі осы жеккөрушілік қорқынышты. Сіздер христиан дінін де, Құдайдың мейірімі туралы жақсы хабарды да жек көресіз. Олар сіздерге сенбеуге үйретеді, сіздерге атеизмді және жалған пайғамбарларды үйретеді". Стоккер сөзін аяқтағаннан кейін, ол түрмеде танысқан, алдап-арбап түрмеге түскен бұрынғы тігінші Эмиль Грюнебергті таныстырды, ол социализмге қарсы өте агрессивті сөз сөйледі.
Besides working as a court chaplain, Stoecker also served as the head of a church mission in central Berlin that offered aid to the poorest families of the city. The German working class mostly wanted a higher standard of living and democracy, not to be told that it was their duty as Christians to accept their lot. Stoecker's hostility to unions and strikes limited his appeal to the working class. However, at same time, Stoecker's platform called for bringing unions under state control, as Stoecker viewed the purpose of unions was to teach their members to be loyal to "throne and altar", not to improve the lives of their members. When Stoecker founded the Christian Social Party on 3 January 1878, he declared in his speech announcing his party:"I have in mind a peaceful organization of labor and the workers It is your misfortune, gentleman, that you only think of your Social State and scornfully reject the hand extended to you for reform and help; that you insist on saying "we will not settle for anything less than the Social State". This way makes you enemies of the other social classes. Yes, gentleman, you hate the Fatherland! Your press shockingly reflects this hatred you also hate Christianity, you hate the gospel of God's mercy. They [the Social Democrats] teach you not to be believe. They teach you atheism and these false prophets". Stoecker followed his speech by presenting a former tailor who had been imprisoned for fraud, Emil Grüneberg, whom Stoecker had met while he was in prison, who proceeded to give a violently anti Socialist speech.
Төмендеу
1888 жылы император Вильгельм қайтыс болғаннан кейін Фридрих таққа мұрагер болды, бірақ ол өзі де жұтқыншақ ісігінен көз жұмақ болғандықтан, уәде бергендей Стокерді қызметтен босатпады. Вильгельм II 1890 жылы Стокерді сот капелланы қызметінен босатуына себеп – ұлттық либералдардың қолдауын алу болды, Стокердің антисемитизміне қарсылық таныту емес. Стокер еврейлердің дін емес, нәсіл екенін, ал еврейлердің "ұлттық ерекшеліктері" соншалықты жағымсыз болғандықтан, ешбір нағыз христиан еврейді жақсы көре алмайды, ал Мәсіхке деген махаббат еврейлерге деген жек көруді білдіреді деген тұжырымы лютеран шіркеуіне 20 ғасырға дейін зор әсер етті және лютерандардың нацистік режимді қолдауына түсінік берді.
In 1888, when the Emperor Wilhelm died, Frederick succeeded to the throne, but as he was already dying of throat cancer, he did not dismiss Stocker as he had promised. It was to win the support of the National Liberals, not objections to Stoecker's anti Semitism, that caused Wilhelm II to dismiss Stoecker as court chaplain in 1890. Stoecker's insistence that Jews were a race, not a religion, and that Jewish "racial traits" were so repulsive that no proper Christian could ever love a Jew and to love Christ was to hate Jews, had a major impact on the Lutheran church well into the 20th century, and helped to explain the Lutherans' support of the Nazi regime.