Кіріспе

Неміс-американдық гимнастика клубының мүшелері

Тернерлер (Turner, ) – Turnvereine деп аталатын неміс-американдық гимнастика клубтарының мүшелері. Олар неміс мәдениетін, дене шынықтыру мәдениетін және либералды саясатты насихаттады. Тернерлер, әсіресе Фрэнсис Либер (1798–1872), гимнастиканың американдық спорт және ғылыми зерттеу саласы ретінде негізгі демеушілері болды. Германияда ірі гимнастика қозғалысын 19 ғасырдың басында, Германия Наполеонның басып алуы кезінде, "гимнастиканың әкесі" атанған және ұлтшыл Фридрих Людвиг Ян бастады. Turnvereine (; "гимнастика одағы"; неміс тіліндегі turnen – "гимнастикамен шұғылдану", Verein – "клуб, одақ" сөздерінен құралған) тек спорттық емес, сонымен қатар саяси ұйымдар болды. Олардың Еуропадағы ұқсас этноцентрикалық "ұлттық гимнастика" ұйымдарынан (мысалы, чех Соколы) шығу тегі бар, олар тәуелсіздік үшін ұлттық қозғалыстарға қатысты. Германиядағы Тернер қозғалысы көбінесе либералды болды, көптеген Тернерлер 1848 жылғы революцияға қатысты. 1848 жылғы революция Германияда сәтсіз аяқталғаннан кейін Тернер қозғалысы қысымға ұшырады, көптеген Тернерлер Германиядан кетіп, олардың кейбіреуі Америка Құрама Штаттарына, әсіресе Огайо аймағына, Висконсин, Миссури және Техасқа көшті. Осы "қырық сегіздердің" бірнешесі Одақ әскеріне қатысты, ал кейбіреулері республикалық саясаткерлер болды. Неміс иммигранттары үшін дене тәрбиесі, әлеуметтік, саяси және мәдени ұйымдар ретінде қызмет етуден басқа, Тернерлер сондай-ақ халыққа білім беру және еңбек қозғалыстарында белсенділік танытты. Олар АҚШ-та гимнастиканы спорт және мектеп пәні ретінде дамытуға жетекшілік етті. Құрама Штаттарда бұл қозғалыс 1900 жылдан кейін, әсіресе 1917 жылдан кейін құлдырады.

АҚШ тарихы

Тернер қозғалысының алдында 1820 жылдары АҚШ-та гимнастиканың алғашқы толқыны болды, оны Чарльз Бек және Чарльз Фоллен сияқты немістер, Джон Нил сияқты американдықтар бастап кетті. Бек 1825 жылы АҚШ-та алғашқы гимназияны Массачусетс штатының Нортгемптон қаласындағы Раунд Хилл мектебінде ашты. Фоллен 1826 жылы Гарвард колледжінде және Массачусетс штатының Бостон қаласында АҚШ-тағы алғашқы колледж гимназиясын және алғашқы қоғамдық гимназияны ашты. Ол 1827 жылы Портлендте (Мэн штаты) АҚШ-та қоғамдық спорт залын ашқан алғашқы американдық болды. Ол бұл алғашқы күш-жігерді American Journal of Education және The Yankee журналдарында жариялап, американдық бөлімшесін құруға көмектесті. Тернверин неміс-американдықтардың жаңа отанына бейімделуіне үлес қосты. Ұйымдар Айова, Техас, Висконсин, Индиана, Огайо, Миннесота, Миссури, Сиракуза, Нью-Йорк, Кентукки, Нью-Йорк қаласы, Сакраменто және Лос-Анджелес сияқты неміс иммиграциясының көп аймақтарында әлі де бар. Азамат соғысы кезінде 1000-ға жуық Тернер одақ әскері ретінде қызмет етті. Карл Шурцтің мысалындағыдай, құлдыққа қарсылық кең таралған еді. Германия қауымдастықтарындағы көптеген республикашыл көшбасшылар мүше болды. Олар 1861 жылғы 4 наурызда Авраам Линкольннің инаугурациясында және 1865 жылғы сәуірде оның жерлеу рәсімінде күзетшілер болды. Джексон лагеріндегі оқиғада көптеген неміс еріктілері Конфедерация күштерінің Сент-Луистегі үкіметтік қару-жарақ қоймасын басып алуына жол бермеуге көмектесті. Азамат соғысынан кейін ұлттық ұйым жаңа атау алды – Nordamerikanischer Turnerbund, және мемлекеттік орта мектептерде неміс тілін оқытуды, сондай-ақ гимнастиканы қолдады. 1850 және 1860 жылдары әйелдерден құралған қосымша ұйымдар құрылды. 1894 жылы мүшелік саны ең жоғары деңгейге жетті – 317 қоғам, 40 мың ересек ер адам, 25 мың бала және 3 мың әйел мүше болды. 1904 жылғы Олимпиада ойындарында бірнеше спортшы Миссури, Иллинойс, Пенсильвания, Нью-Джерси және Нью-Йорктегі түрлі Тернер ұйымдарын өкілдік етті, ал Олимпиададағы кейбір командаларға Тернер ұйымдары демеушілік етті. Басқа неміс-американдық топтар сияқты, Тернерлер де Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде күдік тудырды, тіпті олар Германиямен байланысы азайғанмен де. Көптеген мектептер мен университеттерде неміс тіліндегі сабақтар тоқтатылды, ал федералды үкімет неміс тіліндегі басылымдарға шектеулер қойды. Жастар ағылшын тіліне толығымен көшуді талап етті, бұл көптеген Тернер қоғамдарының жұмысын жалғастыруына мүмкіндік берді. 1948 жылы АҚШ почтасы елдегі қозғалыстың 100 жылдығын мерекелеу үшін 3 центтік ескерткіш марка шығарды. 1854 жылы құрылған Сакраментодағы Turnverein қаладағы ең көне мекеме болып саналады. Индиана штатының Форт-Уэйн қаласында орналасқан Turnverein Vorwaerts 1906 жылдан 1966 жылға дейін Хью МакКаллок үйіне ие болды. 1980 жылы ол тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.